Serkewtişê Girê Sipî

Serkewtişê Girê Sipî serkewtişê heme şaran o. Girê Sipî de bi zafiran ra erebî ciwîyenê û sewbîna zî kurd, ermenî, tirkmen, asurî ciwîyenê. Nê muhîmeya herema mintiqaya Girê Sipî zaf muhîma û dîrokîya. Çimkî heme berê Tirkîya Rojhelatê Mîyanênî Girê Sipî ra ravêrenê. Seba ke heyana ewro politikaya Rejîmê BAAS kurdan asîmîle û qedênayîş bikero û nameyê nê qedînayîşî zî kemerê erebî yo. Ewro zî YPG/ YPJ, Burkan El Firat û sewbîna şaran nê nijaperestê kemerê erebî şikito. Serra 1973 de wexto ke Hafiz Esad îqtidar de bi politikaya kemerê erebî gurênay û şaristanê kurdan yewbînan ra qerfnayî û cîya kerdî, asîmîle kerdî heranê xora dûrî vistî û bênasname verdayî. 

Rejîmê Sûrîye seba ke kurdan asîmîle bikero 1973 de navendê şaristanê Hesekê ra û dewan ra erebî erdî cada bide û kurdî zî day barikerdiş ra şawitî Şam û Helep. Wextê Hefiz Esadî de hîrê kantonan ra cagirotiş ra Girê Sipî (Til Eybad) Ezaz û Cerablus ronayîşê şêlikê ereban ra helqaya kemerê erebî ranîyay û heyana ewro dewam kerd. No hewayo ke xelisyayîşê azadîya Girê Sipî (Til Eybad) seba kurdanê Rojawanî ra yew mîladê newîyê girdi yo.

Girê Sipî pancêz hezar ereb, panc hezar kurd, tirkmen, ermenî û sewbîna nijadî ciwîyenê. Wexto Sûrîye de şer destpê kerd û bi verên ra hêzê OSO Girê Sipî de kontrol girot binê destê xo. Hînê badî zî yew wextîra pey heme şaran bi rewşa wertaxey ra îradeyê xo şixulna. 

Badî zî vinîkerdişê Serêkanî ra dime zî Girê Sipî kewt destê Cephet El Nusra û seba ke hetê Tirkîya ra îdarekerdişê Ahrara û sebake rayverîya çeteyanê Şam ra komanê OSO, 2013 de keyê kurdan û sewbîna sazîyê kurdan veşnayî û hezaran ra kurdî girotî binê esaretî. Hînê badî zî seba pazarey ra tayê kurdî serbest veradayî. Bi gorê vatişan ra sebake ayê kurdî ke têkilîya înan YPG ra bîynê 400 hezar kurdî dekerdî hepis. 

Badî çeteyê DAIŞ zî bi hêzê mîyanî ra paştî destek girotiş ra kontrolé Girê Sipî tam girot binê destê xo. No 18 aşmî yo ke kontrolé Girê Sipî kewto destê çeteyê DAIŞ î. No mana ra zî hêzê azadîya YPG/YPJ 6 Gulanî de Heskê de hemverê çeteyan ra şerê azadî şerê muqadesî destpê kerd û heyana Koyê Qizwanî ra hezaran ra dewî xelisnay. 15’ê hezîranî de YPG/YPJ Girê Sipî azadî kerd û bi nameyê hamleyê fernandar Rubar Qamişlo serkewtişê mîladî ra name kerd.

No sebeb ra yo ke Sûrîye de politikaya Tirkîya rayna rişîyay. No warî de ganî Tirkîya hemverê çeteyanê DAIŞ ra bertekê bimojnanê û têkilîya nêbirnayîş ra sebake Girê Sipî yew stratejîya muhîm a û eynî wexti de zî sînorê Akçekale çeteyanê DAIŞ ra akerde verda. Berê Raqa usê navendê DAIŞî bi, seba polîtîkaya Tirkîya ra nê vîyartişê guzergahe Rojhelatê Mîyanênî ra da şixulnayîş. Tirkîya heyana ewro seba ke Qamişlo, Dirbêspîyê, Serêkaniyê, Kobanê,berê sînorê Kilîsî binê kontrole YPG de bî nê heme berî paday û berê Reyhanli Akçekale heme hewara heyana peynî çeteyan ra akerde verda. 

Çeteyanê DAIŞ zî bi rewşa asanî ra vîyartişê nê beran gurênanê. Bi gorê vatişan ra wexto ke çeteye DAIŞ Mûsil dagird kerd. Balyozê Tirkîya ra esîr girotî hînê badî zî Tirkîya serbest veradayişê esîran ra çeteyan reyde pazarey kerde, sînorê berê Akçekale da însîyatîfê çeteyanê DAIŞ î. 

No sebeb ra zî çeteyanê DAIŞ heme gala, hêrişî Girê Sipî ra kerde û heme çeteyê Reyhanli ra ravêrnanê. Enka zî seba ke çeteyanêr DAIŞ ra şariştanê Raqa Girê Sipî xora paytax hesibnanê. Bi hetê YPG/YPJ Gêrê Sipî xelisna hem kemerê erebî şikîya û hem zî Sûrîye de politikaya Tirkîya rişîyay û îflas kerd. Kantonê Cîzêr û Kantonê Kobanî pêrasay yewbîşyîşê şaran viraşt. Nê yewbîyîşê pêresayîşê Kantonê Cizêrî û Kobanî yew rewşa dîrokîya û rewşa merdimayî ya. Rojawanî de xoverodayîşê serkewtişê Kobanî heme dinyayî de veng da û gulbang da bi rihê serkewtişê Kobanî ra weçinayişê 7’ê hezîranî de serkewtişê HDP û serkewtişê heme şaran virazîya. 

Êdî peynîya çeteyan yena

Nê Rihê serkewtişê 7’ê hezîranî ra zî bi serkewtişê Girê Sipî û ê heme şaran. Rojhelatê Mîyanênî de zerrîya sorişî Kobanî de finena û nika zî Girê Sipî xelisîya.

Xelisyayîşê azadiya Girê Sipî ra hem Tirkîya û hem zî rejîmê BAAS zî kewtî rewşa panîkî. Çimkî kewtişê Girê Sipî de en muhîm stratejîk berê sînorê Akçekale bi. Seba ke berê sînorê Akçekale kewt hêza YPG/YPJ çeteyanê DAIŞ en darbeyo gird girot û hînê ma şênenê ke vajê peynîya çeteyan yena. Kewtişê çeteyê DAIŞ eynî wextî de zî kewtişê Tirkîya yo. No sebeb ra yo ke Tirkîya hende zaf kewta rewşa teşqelî. Sorişîya Rojawanî şorişîya Rojhelatê Mîyanênî ya û modelê heme şaran o.