Şevaxijê Dersimî badê 4 aşman çêrnayişê heywananê xo koyanê Dersim pey xo de ternay û ageyray waranê xo. Eşîra Şevax ra welatijê ke qezayanê Melkîş, Pêrtêg, Xozat, Mêzgêr ê Dersim û dewanê ci ra yê ke debara xo bi wayîrîyê heywanan kenê verîya 4 aşman şî koyanê sûk. Şevaxijî bi ameyena payîzî heywananê xo koyan ra kiriştî cayanê nimiz.
Welatijê ke qezaya Pilûr ra vejyabî merganê Karagolhe yê hemverê koyê Mûnzûrî yê bi ameyişê heyawê serdin ageyray cayanê nimiz.Komekê şevaxê ke koyanê Mûnzûr û Mêzgêr şî dewa Hasorik, ver çemê Mûnzûr, mavêna qezaya Xozat û Pulur de xêmê (kon) xo ronay.
Şevaxijan ra Kazim Kelîker da zonayen ke ê xêmanê hîrêgoşe de manenê û vist vîrî ke ê merganê Deveçukurê de bî, la emser rîwalê herbî aramî nêdîyay. Çelîkerî aşkere kerd ke tenya waştenekê înan esta, a zî haştî ya.
Zilma dewleta tirk vînay
Keyeyanê Polatî zî koyanê Mûnzûrî de xêmê xo kerdî ra û welatijan ra tenya ê mendê.Şevaxijanê bînî xêmê xo dolanê ke awe serd herikyenê de ronayê. Nê welatijan het de Afganistanij Memet Azîm ke rîwalê herb remîyayo zî esto û leyê malbatan de şîvantî keno. Azîmî
aşkere kerd ke bado ke maya ey hetê Talîban amê qetilkerdiş, o bi xo zî bi rayîranê qaçaxî ameyo Kurdistan û bi aşmî 5 hezar TLyî gureyêno. Azîmî arde zone ke o do serrekê heta di serranê bînî bigurweyo û ageyro keyeyê xo. Derheqê Dersimî de zî welatijê Afganistanî nîya va: “Koyê tîya zaf rindekîyê. Hetê ma de xêlê xîz estê. Îta de dar û koyê xo zafî yê. Ma heta şanî kata de çêre bibê ewja de yê.”
Şevaxî kamî yê?
Welatijan ra Cem Polatî zî hayr ant vejyayişê zozanan û da zonayen ke ê bi serrano zonanan de yê. Polatî aşkere kerd ke emserr zî ê aşma Hezîran ra na het zozanan de weşî kenê. Polatî behsa Şevaxijan kerd û
nîya va: “Nameyê Şevaxan eşîra Şevaxê ke qezaya Melkîş û Pêrtêg de yê ra yeno. Na eşîr her tim zey koçeran zozanan de wayîrîya heywancitî kena. Kesê ke vejyenê zozanan no nameyî gênê.” Polatî da zonayen ke bi akewtişê rojî ra ê areyê xo kenê û dima kî her kes şino ser karê xo.
‘Qedexeyê hereman’ ra nêrazîbîyen
Cem Polatî da zonayen ke ê debara xo bi wayîrkerdişê heywancitî kenê, 4-5 aşmî penêr virazenê, wexto ke kavirê mîyan benê înan roşenê. Polatî vist vîrî ke ê no karî seba qezenckerdişê pereyan nêkenê û nîya va: “Nimûne yeno vaten ke Tirkîye de meseleyê tewr gird goşt o. Kesê ke sûkan de kîloyekê goştî bi 30-35 TL’yî gênê. Ma îta de 15-20 TL’yî danê. Onca aşmîya şîvanan 4-5 hezar o. Wexto ke şima nînan hesab bikerê, ti heqdestê xo nêgênê. Pîşe nîya ke bîro girotiş. La sebebê na pîşeyî zî heskerdişê nê koyan o.” Polatî zî zey Şevaxanê bînî rîwalo ke herêb bîyo ‘Qedexeyê hereman’ ra bi hêrs û nêrazî yo û aşkere kerd ke rîwalê nê qedexeyan nêşkeno şiro zozananê xo.
Cem Polatî tewr peynî de aşkere kerd ke ê bi hesretekê gird ameyişê wesarî pawenê.
DÎHA / DERSIM