Dewleta Tirkî şaşiyan kena
Wezîfedarê Zangeha Bîlgî Chrîs Stephanson derheqê waştenanê xorayîr ê Kurdan û polîtîkayê qirkerdişî yê dewleta Tirkî de qisey kerd. Stephanson hayr ant Îrlandaya Vakur ser û vist vîrî ke, serra 1964î de vera hêrişê protestan û dewleta Îngîlistanî dest pê pawitişî kerdî. Stephanson aşkera kerd ke, ewro zî kurdan şaristanê xo de vera êrişanê dewleta Tirkî de bi barîkat û xendekan xo pawenî û çi heyf ke ewro dewleta Tirkî zî zey verên dewleta Îngîlistanî xetayan kena.
Silasnayişê heqê ziwan, kiltûr....
Stephanson dîyar kerd ke kurdan dijî nêheqê û xespkerdişê dewleta tirkî yê heqê cuyayîşê kurdan dest pê çekan reyde dest pê têkoşîn û xoverdayîşî kerdî ûw ina vat: “Eke wazîyeno se çekan bêveng bibî ganî heqê şaran nîro xespkerdişî. Rayîrê bêvengkerdişê çekan şinasnayîşê heqê ziwan, kultir û xo bi xo îdarekerdişê şaran ra vîyareno.”
Wa Tirkiye ders bigîro
Stephanson îzeh kerd ke eke waştişê kurdan ê pergalê xorayîrberdişî ra rez bêro nîşandayîş no demî çekan zî xo bi xo bêveng bibî labelê hukimat na babete de qet gam nêerzeno û hetta ravêreyeya çareserîyeke bi rayberîya Rayverê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan ameynî kerdiş xirap kerd.
Makeqanûn bedilya hikûmeta xoser roniya
Akademîsyenê Îngilizî Chrîs Stephanson ciresna ke seba xirapbîyîşê ravêreyeya çareserîye eyro şîdet berz bîyo, eke Tirkîya wazena se çareserî bêro ganî ravêreyeya Îrlandaye ra ders biveja û wina domna: “Rayedarê dewleta tirkî her vatişê xo de vanî; Îrlanda de çekan bêveng mendî. No vatişê înan şaş o û dewleta tirkî zî qewimyayîşî ra şaş ewnîyena. Serra 1998 roja Îna Bixêr bi barkerdişê hêz û xoserîye dest pê kerd. Hêzê polîs û lejkerî bêtesîr mendî û peynî zî bi bedilnayîşê makeqanûnî zî hikumeta xoser saz bî. Peynî ravêreyeya bêçekkerdişî dest pê kerd. No ser zî vatişê rayedarê dewleta tirkî yê sifte çekan fek bêro veradayîş demagojî yo.”
Xorayirberdiş heq o
Stephanson tewr peynî vatişê xo de destnîşan kerd ke waştişê xorayîrberdişî heqê kurdan o, çiqas no heq nîro şinasnayîş ona bertekê şarê kurdî bibo û goreyê ey xorayîrberdiş do Tirkîya de heme şaran bîyero hetê yewbînan û pêrabesto.
DÎHA/STENBOL