- HABAŞ’ta “münferit kaza değil, sistemsel cinayet” işlendiğini belirten Dr. Gültekin Akarca, işçi ölümlerine karşı devrimci bir zeminde örgütlenmek gerektiğini belirtti.
MA'ya konuşan Akarca, iş cinayetlerinin sistemsel ihmaller ve işçi sağlığı yasalarının sermayenin çıkarına göre hazırlanmasının bir sonucu olduğunu vurguladı. Akarca, şunları söyledi: "Bu kayıtsızlığın arkasında işçi sınıfının henüz örgütlenmemiş olması yatıyor. Sermaye zaten kâr odaklı bir karaktere sahiptir. Bu noktada işçi sınıfı, bir sınıf savaşının tarafı olduğunu fark ederek, kendi iş arkadaşlarının cenazelerini kendileri taşımalıdır. Kapitalist sistem, karakteri bakımından, patronu ve sermayeyi korumak üzerine kuruldu. Hukuk sistemi işçi yasası, işçi güvenliği ile ilgilenen mühendislerin pozisyonları, iş yeri hekiminin bulunduğu konum patronu sorumluluktan azade bir konumda tutmak için oluşturulmuş yapılar. Bu tekil bir kapitalistin ihmalinden ve sadece onun kötülüğünden kaynaklanan bir şey değil. Bu, bir kapitalistin sorumluluğunu kişi olarak ortadan kaldırmaz ama onun ve işçinin de bağlı olduğu sistemi kavramamız gerekir."
Sorumluluk almıyor
Fabrikada çalışan işçilerin bir çoğunun taşeron işçiler olduğuna dikkat çeken Akarca, şöyle devam etti: "Taşeron sistemin genel mantığı da patronu sorumluluktan azade bir noktada tutmaktır. İki yerde insan ölümünün bedeli yok; Bir tanesi trafik kazaları, diğeri fabrikaların içi. İş yerlerinde insan öldürdüğünüzde buna karşı bedel ödemiyorsunuz. Çünkü ikisinde de sorumluluk sisteme dair bir sorumluluk. Kişiyle kişi karşı karşıya geldiğinde sistem, ceza sistemi uyguluyor ve işliyor. Ama kişiyle sistem karşı karşıya geldiğinde bu ceza sistemini karşımızda göremiyoruz. Buna göre düzenlenmiş bir şeyde HABAŞ'ta patronu cezalandırmaya kalktıkları aşamada bir sigorta sistemini cezalandırmak anlamına gelecek. Kapitalist sınıfın tümünü cezalandırmak anlamına gelecek. Rekabet içerisinde pozisyon almak zorunda kalan tüm patronları cezalandırmak gerekecek. Onları bu rekabetin içerisine sokan iktisadi politikaları üreten ve yapılandıran iktidar aklının cezalandırılması gerekecek. Tek başına bir kapitalist ile bir işçinin karşı karşıya geldiği bir durumdan ya da 17 işçinin karşı karşıya geldiği bir durumdan bahsetmiyoruz. Doğrudan doğruya bir sınıfla bir başka sınıfın karşı karşıya geldiği bir durumdan bahsediyoruz. HABAŞ'ta taşeron sistemi bunun yalnızca bir taktik aşaması. Yani sınıf savaşımında sermayenin işçi sınıfına karşı uyguladığı bir taktik aşamadan başka bir şey değil. Bu cezasızlık sistemini yapılandırmak için üretilmiş, aynı zamanda bunun için üretilmiş bir sistem. Bunu görmek gerekir.”
Acil önlem, örgütlenmedir
İşçilerin yaşamlarını koruyabilecek tek yöntemin örgütlenme olduğunu söyleyen Akarca, şunları ifade etti: "Bu bir iktidar mücadelesi. Biz fabrikalara, patronlara emek gücümüzü satmak zorunda olduğumuz, sermaye üreterek var edebildiği sürece bu ilişkilerin değişme şansı yok. En acil önlem devrimci bir zeminde örgütlenmekten geçiyor. Asıl unutmamamız gereken şey devrimin artık acil bir şey haline geldiği fikridir. Ülkede her 4 saatte bir işçi öldürülüyor. Yani biz 17 tane işçi öldürüldüğünde bunun farkına varıyoruz. Acımız bir anda katlanıyor ama her 4 saatte bir işçi öldürülüyor. 'Şu önlemler alınsaydı, patronlara şu şekilde tepki gösterilseydi bu sorunlar çözülebilirdi' demek, rekabet temelli kurulmuş bir kapitalist toplumda yalnızca o iş yeri için çözüm üretebilir. Ama bu ülkede işçiler, kamyon kasalarından düşerek, inşaat iskelelerinden düşerek, madenlerde göçük altında kalarak ölmeye devam eder. Tümüyle kokuşmuş bir sistemin içerisinde yaşıyoruz."
***
Şirkete milyarlar verildi
YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu, İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesisinde 19 işçinin hayatını kaybettiği patlamaya ilişkin 10 ayrı bakanın yanıtlaması istemiyle hazırlanan soru önergelerini, Meclis Başkanlığına sundu.
Karasu'nun önergelerinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iş güvenliği denetimleri, taşeron sistemi ve işveren sorumlulukları; Adalet Bakanlığına adli soruşturmalar ve geçmiş davalar; İçişleri Bakanlığına işyeri ruhsatları ve yerel idare denetimleri; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına çevre izinleri ve büyük endüstriyel kaza riskleri; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yatırım teşvikleri ve teknik güvenlik yatırımları; Hazine ve Maliye Bakanlığına şirkete sağlanan kamu kaynakları; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına doğal gaz ve enerji altyapısının güvenliği; Sağlık Bakanlığına yaralıların tedavi süreçleri ve acil müdahale kapasitesi; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına mağdur ailelere sağlanacak destekler; Ticaret Bakanlığına ise şirket yönetiminin hukuki durumu ve ticaret sicili kayıtları hakkında sorular yer aldı.
18,27 milyar TL verilmiş
Karasu, HABAŞ'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'nda kamu kaynaklı vergi indirimleri, krediler ve teşviklerin toplamının 18,27 milyar TL olarak açıklandığını, aynı raporda kayıp günlü iş kazalarının 229'a, alt işveren çalışanlarındaki kazaların ise 83'e yükseldiği bilgisinin yer aldığını aktardı. Kamu kaynaklarından yararlanan şirketlerin iş güvenliği performansının da denetlenmesi gerektiğini vurgulayan Karasu, teşviklerin işçi sağlığı ve güvenliği kriterlerine bağlanmasını istedi. “Hükumetin görevi yalnızca yatırımcıya teşvik vermek, üretimi ve ihracatı artırmak değildir. Hükümetin birinci görevi, insan hayatını korumaktır. İşçinin can güvenliğini sağlayamayan bir denetim sistemi, görevini yapmıyor demektir” ifadesini kullanan Karasu, şunları kaydetti: “Bir şirkete milyarlarca liralık kamu desteği sağlanırken, o şirkette çalışan işçilerin yaşamını korumak için hangi denetimlerin yapıldığı da açıklanmalıdır. İşçiler hayatını kaybettikten sonra soruşturma başlatmak elbette gereklidir. Ancak asıl sorulması gereken, bu insanlar ölmeden önce hangi önlemlerin alındığı ve geçmiş iş cinayetlerinden neden ders çıkarılmadığıdır. Bu mesele yalnızca HABAŞ meselesi değildir. Türkiye'nin bütün demir-çelik fabrikaları ve çok tehlikeli sanayi tesisleri denetlenmelidir. Taşeron sisteminin yarattığı riskler giderilmeli, işveren sorumluluğu güçlendirilmeli, ihmali bulunanlar hesap vermelidir. İşçinin can güvenliği bir maliyet kalemi değildir. İnsan hayatı hiçbir şirketin kâr hesabından daha değersiz değildir. İş cinayetlerini önlemek devletin görevidir. Biz bunun takipçisi olacağız”
