Tüm hayatını dengbêjliğe adayan ve ilk kadın dengbêj evini kuran Dengbêj Gazin (Raziye Kızıl) hayatını kaybetti.
Kadın Dengbêj Gazin (Raziye Kızıl) Cuma günü geçirdiği kalp krizi sonrası kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.
Üç gündür Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hastanesi’nin yoğun bakım servisinde yatan Dengbêj Gazin’in beyinin ölümünün gerçekleştiği doktoru tarafından ailesine bildirildi.
Dengbêj Gazin 1959 yılında Bitlis’in Tatvan ilçesinde dünyaya geldi. Küçük yaşta dengbêjliğe başladı. 14 yaşında evlendirildi. 1990’lı yıllarda düğünlerde söylediği stranlardan dolayı hakkında üç ayrı dava açıldı, birinde 2 yıl ceza aldı.
https://www.youtube.com/watch?v=6SzW6JcMVSQAilemden gizli stran söyledim
9 CD ve 1 tane de klibi bulunan Dengbêj Gazin, 2010 yılında da Van’da ilk kadın dengbêj derneğini (Komela Jinên Dengbêj) kurdu.
Bugüne kadar birçok kilam ve eseri seslendiren Dengbêj Gazin birçok çocuk ve genci de dengbêj olarak eğitti.
Küçük yaştan itibaren klam söylemeye başlayan Dengbêj Gazin uzun yıllar ailesinin haberi olmadan kasetlerini çıkardı.
”Ailem kasetleri çıkardığımı sonradan öğrendi. Dinlemeye izin var ama söylemeye izin yoktu. O dönem evde benim kasetim çalınıyordu ama benim olduğum bilinmiyordu. Onlara söyleyenin benim olduğumu söyleyinci başta inanmadılar. Sonra yavaş yavaş alıştılar.”
Dengbêjlik kadınlara ait
Kadın kimliğinden dolayı çocukken birçok zorluk yaşayan Dengbêj Gazin, dengbêjlik kültürünün aslında kadınlara ait olduğuna inanıyordu. Ancak, kadının görünürlüğü olmadığı için dengbêjlik geleneğinin de zamanla azaldığını söylüyordu.
Kürt özgürlük hareketiyle birlikte kadınların görünürlüğünün artmasının ardından kadınların dengbêjlik kültürünü devam ettirdiğini dile getiren Dengbêj Gazin 30 yılı aşkındır kılam söylüyordu.
Dengbêjliğe acılar kaynaklık ediyor
Dengbêj Gazin hayatı boyunca Kürt kadınların yaşadığı acıları kılamlarına döktü.
* “Van’da yaşanan depremin ardından yaşanan acılara bir beste yaptım. Roboski katliamında insan ile katır etleri birbirine karışmıştı bu çok zor bir durum, içimiz çok yanmıştı. Bu acılar üzerine de kılam besteledim. İşte dengbêjliğe bu acılar kaynaklık ediyor.”
Dengbêj Gazin, Ermeni halkının acılarını, katliamları anlatan kılamlar da okudu. “Bu acılar da dengbêjler sayesinde bugüne getirilmiş ve anlatılmıştır” diyen Gazin bir dönem Ermeni köylere, hatta Ermenistan’a gidip Aşık Leyli ile birlikte konser verdi.
Dengbêj Gazin’in en büyük hayali bir dengbêj okulunun kurulmasıydı.
“Bu gelenk sürmeli. Bunun için dengbêjlerin bir araya gelmesi gerekiyor. Bütün dengbejleri kapsayan dengbêj okulu olmalı. Çünkü dengbêjler öğretmendir. Kürtçe’nin öğretmenleridir.
*Zaten günden güne bu gelenek yok olmaya doğru gidiyor. Dilimizi yaşatan bu geleneği bizim de yaşatmamız lazım. Başka bir ulusta, bir başka kültürde böyle güzel bir geleneğe rastlayamazsınız.”
* “Kürtler bugün dilleri Kürtçe sayesinde vardır. Kürtçe de büyük oranda dengbêjler sayesinde asimilasyona direnerek bugünlere gelmiştir. Ama ne yazık ki, dengbêjlere gereken önem verilmemektedir.”
* “Dengbêj olduğum için değil, ben esasen dengbêjliği Kürt tarihi açısından önemsiyorum. Benimki siyasi bir tutumdur. Çünkü herkes dilini yazarak, öğretmen tutarak geliştirirken, Kürtçe’nin de tek ve en önemli öğretmeni dengbêjler olmuştur. Dengbêj ve dengbêjlik ölmemeli, buna izin vermemeliyiz.”
KÜLTÜR SERVİSİ