Dêrsim Belediye Başkanı Edibe Şahin, dört yıla yakın bir süredir her zaman ilk günkü tempo ile çalıştıklarını söyledi. Ancak çözüm gücü oldukça insanların ilgi ve beklentisinin arttığını da dile getiren Şahin, söyleşimizin bu bölümünde yaptıkları çalışmaları anlattı. Yer üstünde kirlilik yarattığı için riskli olarak tanımladığı altyapı çalışmalarını, pratikleşen projeleri detaylarıyla açıkladı. Şahin, çalışmaları önündeki temel engelleri şöyle sıralıyor: Siyasi soykırım operasyonları ile belediye çalışanlarının tutuklanması, kentte süren savaş, coğrafyanın dağlık olması ve bütçe sorunu.
Belediye Başkanlığınızın dördüncü yılına yaklaştınız. Bu süreçte yaptığınız çalışmaları anlatır mısınız?
Aslına bakarsanız bu sürecin nasıl geçtiğini anlayamadık desem abartı olmaz. Hala ilk yılımızdaki gibi yoğun bir çalışma temposu içindeyiz. Sorunların azalmasını beklerken, katlanarak arttığını görüyoruz. Anladık ki sorunlara çözüm gücü oldukça insanların ilgisi ve beklentisi de artıyor. Çıta sürekli yükseliyor. Bu da bizi mutlu ediyor. Belediyeye yediden yetmişe herkesin mutlaka işi düşüyor. Yani insanlar doğduğunda da, öldüğünde de belediyenin mutlaka yapacağı bir iş var.
Çalışmalarımızı belli başlıklar altında toplarsak; alt yapı, üst yapı dediğimiz klasik belediye işleri, kültürel ve sosyal çalışmalar, iki dilli belediyecilik vb.
Göreve başladığımızda ilk önce demokratik, ekolojik ve cinsiyet özgürlükçü modelimize göre güçlü ve zayıf yönlerimizi değerlendirdik. Sahip olduğumuz doğa, sosyo-kültürel yapımız, inançsal durumumuz dışında fazla bir şey yoktu elimizde. İşe hizmet içi eğitimle başladık.
Başta atık su arıtma tesisi, kanalizasyon şebekesi projemizi yenileyerek finans aramaya başladık. Yarısı Cumhurbaşkanlığından hibe, yarısı da iller bankasından kredi olmak üzere 16 milyon TL’lik projemizi hayata geçirdik. Aslında sadece arıtma değil bu parayla aynı zamanda yağmur suyu drenaj projesi ve çalışmalarını da yaptık. Yani anlayacağınız bu parayla atık su arıtma tesisi, kanalizasyon şebekesi ve yağmur suyu kanallarını da yaptık. Arıtma tesisimiz biyolojik ve bölgenin en iyi arıtma tesisi olacak. Bahsettiğim çalışmaların yüzde 85’ini bitirdik. Arıtma tesisimiz de bu sene deneme çalışmalarına başladık. Hedefimiz seneye tam kapasite halkımıza hizmet vermek.
Tabii ki altyapı bütün belediye başkanları için en zor çalışmadır. Çünkü yapılan çalışmalar yer altında olduğu için halk tarafından pek görülmez, ayrıca üstte kırılan dökülen yollar, toz-toprak ve çamurlu yerler halkta çok hoşnutsuzluk ve tepkilere neden olur. Ama biz bunu göze aldık. Çünkü biliyoruz ki sağlıklı bir kent sağlıklı bir altyapıdan geçer.
Çok küçük bütçemizle bir yandan kırdığımız yerleri onarırken, bir yandan da yeni yollar, kaldırımlar yaptık. Yaptığımız her çalışmada kadınları, engellileri kullanacağı biçimde dizayn ettik.
Her mahalleye an az bir park
Park ve Bahçeler Müdürlüğünü kurarak her mahallemize en az bir park şiarıyla çalışmalar başlattık. Yaptığımız parklarda doğal peyzajlama modelini kullanarak doğamızla uyumunu göz önünde bulundurduk. Özellikle kadınlar ve engelliler için spor aletleri koyarak her mahallelinin toplu spor yapmalarını teşvik ettik. Çocuklar için ayrı oyun alanları oluşturduk. Belediye olarak en fazla arsa konusunda sıkıntılarımız var. Belediyeye ait arsalar önceden satıldığı için park ve yeşil alan oluşturmak oldukça zor. Bu durumda belediyeye ait binaları yıkarak yerini park yaparak sorunu çözmeye çalışırken, parkları kiraya verme dönemini kapattık. Parklarımızı tamamen halka açtık. Kentimizin muhtelif yerlerine 4 bin fidan diktik.
Mezarlık Hizmetleri Müdürlüğü kurarak bu konuda daha planlı ve hızlı hizmet vermeye başladık. Bütün mezarlıkların bakım ve yollarını yaparken yeni mezarlık alanımızı da seneye halkımızın hizmetine sunacağız.
Asfalt plentimizle sadece kent içine değil, bu yıl Özel İdare’nin hizmetine vererek köy yollarının asfaltlanmasında büyük katkımız oldu.
Kentteki bütün asbestli su borularını değiştirirken eskiyen depomuzu yıkarak, yeni sağlıklı bir su deposunun yapımını tamamladık.
Toplu taşıma hizmetlerimizde iyileştirme yaparken aynı zamanda iki yeni mahallemize de otobüs seferleri başlattık. Araç parkımıza bu yıl Fen İşleri Müdürlüğü için bir binek oto, bir otobüs, bir vidanjör; İtfaiye Müdürlüğü’ne bir itfaiye aracı, Zabıta Müdürlüğüne bir zabıta aracı, Temizlik İşleri Müdürlüğü’ne bir vakumlu sokak süpürme aracı satın aldık.
Ayrıca belediyemize yardımsever işverenler tarafından, (biri Almanya’dan biri de İstanbul’dan olmak üzere) iki ambulans ve bir cenaze taşıma aracı hibe edildi.
İmar çalışmalarında da birçok ilki gerçekleştirdik. Kentimizde konut sıkıntısını kısmen de olsa çözmek ve planlı kentleşmeyi sağlamak amacıyla belediye sınırlarımızı genişlettik. Haritamızı çıkardık. Plan revizyon kararı alarak plan yenileme çalışmalarımız devam ederken, imar uygulamasını (18. madde) başarıyla tamamladık. İmar uygulamaları yine belediyelerce cesaret edemeyeceği çalışmalardır. Hele ki arsa sıkıntısı hat safha da olan bir yerde adını bile anmak sıkıntıdır. Biz imar uygulamasının her aşamasını açık, şeffaf bir biçimde halkımızla toplantılar yaparak, paylaşarak gerçekleştirdik. Jeolojik bakımdan sakıncalı olan, plansız mahallelerimiz için yeni etüt çalışmaları başlattık.
Bu dönem yine Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğümüzü kurarak ilkleri yapmaya devam ettik. Kadınlara psikolojik ve hukuki destek veren Dêrsim Yaşam Kadın Danışma Merkezi, çocukların eğitimlerine katkı sunan Dilek Serin Eğitim ve Destek Evi, yoksul ve yoksunlar için bedava giysi yardımı yapan Giysi Mağazası, bağımlılık ve kötü alışkanlıklarla mücadeleye yönelik Gençlik Danışma ve Sosyal Etkinlik Merkezi (GENÇSEM) açtık. Yine gençler için Gençlik Kültür Merkezi ve kütüphanemiz oldukça iyi hizmet sunmakta.
Geleneksel Doğa ve Kültür Festivali’mize ikinci bir festival daha ekledik. Tarihi boyunca insan hak ihlallerinin hepsini yaşayan Dêrsim’e İnsan Hakları Film Festivali’nin uygun olacağını düşündük ve iki yıldır bu film festivalini gerçekleştirmekteyiz. Bir hafta süren festivalimiz, sanatçılar, yönetmenler ve halkımız tarafından oldukça ilgi görmektedir.
Çalışmalarımızı iki dilde gerçekleştirirken cadde, sokak ve parklarımıza halkımızın da katkılarıyla kültürümüze ve tarihimize uygun isimler koyduk.
Belediye binamızı da anlayışımıza uygun açık, şeffaf bir mekan haline getirirken iç tadilatlar yaptık. İç duvarların çoğunu kaldırarak çalışanlarımız içinde sağlıklı mekanlar oluşturduk. Çok dağınık olan arşivimizi düzenledik.
Bu projeleri hayata geçirirken ne gibi zorluklarla karşılaştınız?
Aslında yukarıda anlattığım çalışmalar çok da kolay yapılacak çalışmalar değil. Çünkü birincisi, bütçe yok denecek kadar az. İkincisi, coğrafyamız çok çetin. Dağlık ve dağınık. Hizmet götürürken iki misli bütçe harcamak zorunda kalıyoruz. Yaptığımız işin yarısını toprağın altına gömmek zorundayız. O zaman yapılan çalışmalar, emek ve çaba, istenilen boyutta görünür olmuyor.
Yine mahallelerin birbirinden uzak ve dağlık olması, bir mahalle de yapılan çalışmadan diğer mahallelinin bihaber oluşu. Zaman zaman yaptığımız halk toplantılarıyla bunları aşamaya çalışsak da tanıtıma fazla bütçe ayıramadığımızdan yeterince bilinmiyor.
Üçüncüsü, insan kaynaklarının durumu yani personelimizin niteliği. Nicelik olarak fazla olan çalışanlarımızda, nitelikte ciddi sorunlar var. Belediyecilik ekip işidir. Bu konuda belediye mevzuatı büyük engel. Yerel yönetimlerin özerk yapıya kavuşturulması çok önemli. Dolayısıyla personel konusunda istediğimiz düzeyin çok gerisindeyiz. Her geçen gün büyüyen kentimiz, değişen, gelişen belediyecilik anlayışımız ve modelimize uygun insan kaynaklarının olmayışı ciddi bir sorun. Hafta sonu, tatil demeden çalışmamıza rağmen, yapmak istediğimiz proje ve çalışmalarda istediğimiz hız ve tempoyu yakalayamıyoruz.
En önemlisi de göreve geldiğimiz günden beri belediyelerimize karşı yürütülen siyasi operasyonlar. Başta belediye başkan yardımcımız olmak üzere kadın meclis üyelerimiz ve birçok çalışanımızın tutuklanması. Coğrafyamızda süren bir savaş var. Kürt meselesi çözülmediği sürece bizler çok iyi çalışma ve çok mükemmel projeler yapsak bile barış ortamı olmadıktan sonra insanların bu doğa güzeli kente geri dönmeleri, yatırım yapmaları olanaklı görünmüyor.
Sağlıklı kent sağlıklı altyapıdan geçer
Dêrsim’i, kent belediyesinin çalışmalarını ve sorunların daha iyi anlamak için Belediye Başkanı Edibe Şahin’inden daha fazla ayrıntı istedik ve aşağıdaki bilgileri aldık.
Belediyeye bağlı 8 mahalle var: Gazik, Sihenk, Yeni Mahalle, Gome Dewreş (Esentepe) Alibaba, Moğultay, Harçik ve Turuşmek. Dört yıl boyunca mahallelerde yapılan altyapı çalışmaları şöyle:
Gazik Mahallesi: Mahallede 1.838 metre yeni içme suyu şebekesi, 1,171 metre kanalizasyon hattı döşendi. 1080 metre asfaltlama çalışması ile 2.665 metre stabilize yol yapıldı. 1047 metre yol betonlama çalışması, 3,850 m2’lik kilitli parke onarımı ve 695 metre yeni kaldırım yapıldı.
Sihenk Mahallesi: Bu mahalleye 6.904 metrelik yeni su hattı, 770 metre kanalizasyon hattı döşendi. Bu mahallede ayrıca atık su arıtma tesisi hat çalışmaları da yapılıyor. Mahallede 3,426 metrelik asfaltlama çalışması, 250 metre stabilize, 200 metre bordür, 40 metre merdiven, 70 metre kaldırım yapıldı.
Moğoltay Mahallesi: Mahalleye 222 metre su hattı, 63 metre kanalizasyon hattı döşendi, 1.220 metre asfaltlama yapıldı. 163 metre bordür döşendi, 522 metre eski kaldırım sökülerek yenilendi.
Ali Baba Mahallesi: Mahalleye 376 metre yeni su hattı, 949 metre yeni kanalizasyon döşendi. 140 metre asfaltlama, 250 m2 kilitli parke, 100 metre yeni kaldırım yapıldı.
Gome Dewreş (Esentepe) Mahallesi: Mahallede 684 metre yeni su, 232 metre kanalizasyon hattı döşendi. 120 metre asfaltlama yapıldı. 1145 metre yol betonlandı. 397 adet parselde 1.220 metrelik yeni imar yolları açıldı. 135 metre uzunluğunda, 50 metre uzunluğunda merdiven, 10 metre uzunluğunda 3 metre yüksekliğinde istinat duvarı, 14 metre uzunluğunda menfez, 80 m2 büyüklüğünde depo yeri yapımı tamamlandı.
Yeni Mahalle: Mahalleye 588 metre su, 63 metre kanalizasyon hattı döşendi. 60 metre uzunluğunda yol betonlandı, 250 metre asfaltlama, 80 metrelik yolun stabilizesi yapıldı.
Harçik (İnönü) Mahallesi: 260 metre kanalizasyon hattı ve içme suyu hatları döşendi. Su deposu yapılarak, temizlik ve onarım yapıldı.
Belediye 2009-2012 yılları arasında toplam 25,318 metre içme suyu şebekesi, 6,895 metre kanalizasyon hattı döşedi. 13,489 metre asfaltlama, 8,590 metre yol ve kaldırım onarımı, 2.252 metre betonlama yapıldı. Ayrıca 13,218 metre yeni yol açıldı, 2.950 metre yol da stabilize yapıldı.
Mahallelerde yeşil alanlar
Ayrıca mahallelerde halkın dinlenebileceği, spor yapabileceği parklar da yapıldı. Gazik’te Asme Parkı, Pazar alanı düzenlemesi ile 1600 metrekarelik pazar alanı, Engelli Çocuklara spor parkı yapıldı. Domane Gazik oyun alanının yapımı ise devam ediyor.
Sihenk mahallesinde Verroz Parkı ve Çocuk Parkı; Alibaba Mahallesi’nde Suka Kane (Eski Çarşı) Parkı yapıldı.
İki büyük proje tamamlandı
Yağmur suyu projesi: Belediye, kentin en büyük sıkıntılardan yağmur suyuna da arıtma tesisi projesi ile birlikte çözüyor. Maliyeti yaklaşık 110 milyar TL olması beklenen projenin uygulama aşamasına başlayan belediye, şu ana kadar yaklaşık 4 km yağmur suyu hattı döşedi. Yağışlı zamanlarda su birikintilerine, kanalizasyon şebekesinde taşmalara, su baskınlarına yol açan yağmur suları devam eden çalışma ile sorun olmaktan çıkacak. Büyük ölçüde kanalizasyon şebekesine bağlı olan yağmur suları projenin tamamlanması ile kanalizasyon şebekesine karışmayacak ve yapılacak ayrı hatlarla yağmur suları doğrudan baraj gölüne akıtılacak. Bu sayede arıtılmasına gerek olmayan yağmur suları kanalizasyon şebekesine yük olmayacak ve arıtma tesisi ile terfi istasyonları büyük bir enerji maliyetinden kurtulacak.
Arıtma tesisi projesi: Diğer önemli bir proje de arıtma projesi. Toplam maliyeti yaklaşık 16 milyon TL olması beklenen projenin ilk denemeleri yapılıyor. Kentte atık suları, daha önce akış konumunda olan Munzur çayına dökülüyordu. Ancak 2009 yılı Ağustos ayında su tutmaya başlayan ve sınırları Dêrsim kent merkezine kadar ulaşan Uzunçayır Baraj gölüne 9 ayrı noktadan hiçbir arıtma işlemine tabi tutulmadan atık sular dökülüyor. Atık suların bu şekilde kentin içine kadar sokulan baraj gölüne dökülmesi, ciddi boyutlarda su kirliliğine neden olacak ve bu durum ilerleyen zamanlarda insan ve çevre sağlığını tehdit edecek boyutlara ulaşacak. Arıtma tesisi projesi tüm bu olumsuzlukların önüne geçecek. Arıtma tesisi ayrıca ilde şimdiye kadar gerçekleştirilen en büyük yatırımlardan bir tanesi. DEVAM EDECEK
DENİZ BİLGİN