Yakılıp yıkılan Amed’in Sur ilçesinde 6 karakol ve güvenlik yollarının yapılacağı proje için Türk Başbakan Yıldırım’ın fotoğraflarının üzerinde bulunduğu “Sur için Bismillah” ve “Sur sevgiyle yükseliyor” billboardları hazırlandı. 

Amed’in Sur ilçesinde 28 Kasım 2015’te başlayan ve 104 gün süren şiddetli çatışmalarda devlet güçlerince koca bir tarih yok edildi. Sur’un çeşitli alanlarında yıkım halen sürüyor. 6 mahallesinde sokağa çıkma yasağının da devam ettiği ilçede evler yerle bir edildi. 40 bin insan evsiz kaldı.

Tarihi kilise, cami, hamam, han, 200-300 yıllık tarihi evlerden geriye enkazları dahi bırakılmazken, AKP’nin başbakanları, bakanları ve milletvekilleri başta olmak üzere tamamı kendilerine tepki gösteren halka ve esnafa, Sur’un yeniden cazibe merkezi olacağı, evlerin yeniden inşa edileceği, Toledo gibi örnekler üzerinden anlatmıştı. Bu anlatılanların tamamının yalan olduğu yeni ortaya çıkan Sur imar planında belli oldu.

Yüzde 60’ı zorla kamulaştırılan ve hak sahiplerinin hiçbir şekilde söz sahibi olmadığı yeni Sur projesi, 28 Aralık’ta başladı. Ankara merkezli BHA Planlama Şirketi adlı hükümet yandaşı firmanın yürüteceği ve Sur için yok oluş anlamına gelecek projeyle ilgili hazırlanan kroki, hükümetin esas amacının ne olduğunu gözler önünü serdi.

Güvenlik yolları

Planda Sur’un tarihi dokusu ile hiçbir alakası olmayan geniş yollar ilçeyi örümcek ağı gibi sarıyor. Bu yolların ‘güvenlik’ amaçlı yapıldığı imar planında gizlenmiyor. Yine bu yolların tamamı ilçede yapılacak 6 karakol arasındaki ulaşımı da sağlayacak. Hasırlı’da 2 adet olmak üzere, Cevatpaşa, İskenderpaşa, Melikahmet ve Alipaşa mahallelerinde inşa edilecek karakolların planı da tamamlanmış. Söz konusu imar planında yıkılan tarihi yapıların durumunun ne olacağına dair ise bir bilgiye yer verilmedi. 

Devasa 6 karakol

TMMOB Şehir Plancıları Odası Şube Eşbaşkanı Büşra Cizrelioğulları Sadak, Suriçi’nde devasa 6 karakolun yapımı için 28 Aralık 2016’ta imar planı çıkarıldığını belirterek, “Bu karakol planı da koruma amaçlı imar planına işlenmiş. Karakolları birbirine bağlayan geniş yolların yapılması planlanmış. Bunlar yapılırken Sur’un mevcut dokusuna uygun olmadan, tescilli yapılar göz ardı edilerek yol genişletmesi yapılmıştır” dedi.

Yapılan yol genişletmelerinin karakolları birbirine bağlama amaçlı olduğunun altını çizen Sadak, Suriçi’nde ‘güvenlik’ merkezli şehir yaratılmak istendiğini söyledi. Suriçi’nin tamamını kontrol altına alacak şekilde karakolların dizayn edildiğini ifade eden Sadak, “Hasırlı bölgesinde iki karakol yapıldı şu ana kadar. Bu projeyle Cevatpaşa, İskerpaşa, Melikahmet ve Alipaşa mahallelerinde birer tane karakol yapılması planlanıyor. Sur’un tüm bölgesine hakim olunacak şekilde karakol yapımı söz konusudur” diye aktardı.

Uydu görüntüsü üzerinden Hasırlı bölgesinde bin 300 yapının yıkıldığını tespit ettiklerini aktaran Sadak, “Bu alanda yapılan kıyım çalışması devam ediyor. Buna ilişkin tespit çalışmamıza devam edeceğiz. Yapılan karakol ve yol genişletme planının olduğu bölgede kaç tane yapı gidiyor ve kaçının tescilli olduğu ile bu durumda kaç ailenin etkileneceği üzerine çalışma yürütüyoruz” şeklinde belirtti. 

İtiraz süresi kısıtlı

Projenin 28 Aralık’ta askıya çıktığını belirten Sadak, “Normalde planların askıda kalma süresi 30 gündür. OHAL kapsamında bu süreyi de 15 güne düşürdüler. Bu durum işimizi kısıtlayan bir durum. İtiraz süresi de çok kısıtlı. Bu süre zarfında mülk sahiplerine ve Surlu yurttaşlara anlatmamız gerekiyor. Çoğu kişinin bundan haberi yok. Devlet el altından projeyi geçirmek istiyor, duyulmasını istemiyor” diye konuştu. 

Proje niyeti ifşa ediyor

BHA Planlama Şirketinin bu projeye nasıl hazırladığını sorgulamak gerektiğine işaret eden Sadak, “Savaşta yıkılan kentlerin planlamasından bahsediyoruz. Devlet şu an kentleri güvenlik kaygısıyla planlamak istiyor. Hiçbir şekilde orada yaşayan insanların daha önceki yaşam koşulları ve kültürel yapısını göz önünde bulundurmadan bir planlamaya gidiliyor. Projede ‘Terör olaylarının kontrol altına alınması ve kontrol altında tutulması önemlidir. Bu kamusal ihtiyaç sebebiyle Suriçi’nin stratejik noktalarında konumlandırılacak ve günümüz şartlarına uyumlu teknik donanıma sahip emniyet hizmet alanları ve tesisleri çözüme ulaşılması planlanmaktadır’ deniliyor. Bu söylemle de projenin amacı ifşa edilmiştir” dedi.

Diyarbakır’ın Sur ilçesinde 2 Aralık 2015 tarihinden bu yana 6 mahallede devam eden “sokağa çıkma yasağı” ile birlikte ilçedeki yıkım da sürüyor. Diyarbakır’a gelerek, kadim ve tarihi Sur ilçesi için birçok söz sarf eden hükümet yetkilileri şu ana kadar verdikleri vaatleri yerine getirmek bir yana yıkımı hızlandırdı. 

Utanmadan afişe ettiler

Dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun Sur’da yaptığı “Sur’u Toledo gibi yapacağız” sözleri havada kalırken, onun yerine gelen Başbakan Binali Yıldırım’ın fotoğrafları kentteki billboardlara donatıldı. “Sur için Bismillah” ve “Sur sevgiyle yükseliyor” yazılı afişlerin Sur’un yeni imar projesi tanıtımı için olduğu anlaşıldı. Bir yandan yıkım devam ederken, kentin farklı noktalarında bulunan billboardlara “Sur için Bismillah” yazılması tepki çekiyor. 


 ANF / DİHABER / AMED