Herçiqas ke tarîxê sûranê Amedî bi hawayo zelal nêro zanayene zî tayê belgeyan de yeno vatene ke Îsa ra dima serra 349î de hetê Împaratorîya Roma ra ameyo tamîrkerdene. Şeklê ewroyîn yê sûran zî hetê Împarator Justînîanusî ra ameyo dayene.
Yeno texmînkerdene ke no bajar de ewil hakimîya Hurrîyan estbîya. 4 berê esasî yê Amedî estî û pêro pîya 82 bircî estî. Berzîya sûran qasê 12 metre ya û dergîya ci zî 5 kîlometre ya. Bircê Bizan, Ben û Sen û 7 Birayan bircê ke tewr zaf yenî zanayene yî.
Serra 2015î de wextê pêrodayîşan de surê Amedî bîbî hedefê dewleta Tirkî û hetê hêzanê dewlete ra ameybî texrîbkerdene. Camîyê Kûrşûnlû zî hetê dewlete ra ame rijnayene. Birc û sûrê Amedî her serre hetê bi seyan tarîxnas û turîstan ra yenî zîyaretkerdene. Sûranê Amedî de herinda bi desan şaristanîyan esta.
AMED