ABD Başkanı Barack Obama, Salı günü Avrupa saatiyle sabaha karşı Beyaz Saray'dan Amerikan halkına seslenerek Suriye'ye ilişkin görüşlerini bir kez daha anlattı. Obama özetle askeri operasyon seçeneğinin masada olduğunu ancak Rusya'nın kimyasal silah teslimi teklifine de bir şans verilebileceğini söyledi. Obama, "Rusya'nın teklifinin başarılı olup olmayacağını söylemek için çok erken ve herhangi bir anlaşma, Esad rejiminin taahhütlerini tuttuğunu teyit etmeli. Ancak, bu girişim, özelikle Rusya Esad'ın en güçlü müttefiki olduğu için askeri güç kullanmadan kimyasal silahların ortadan kaldırılması yönünde potansiyel taşıyor" dedi.
Obama Kongre'den erteleme istedi
Obama, "Bu nedenle Kongre liderlerinden, biz diplomatik yolları izlerken, askeri güç kullanma yetkisine yönelik oylamayı ertelemelerini istedim" şeklinde konuştu. Dışişleri Bakanı John Kerry’i Rus meslektaşıyla bugün buluşması için Cenevre'ye gönderdiğini kaydeden Obama, kendisinin de Putin ile istişareye devam edeceğini söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Moskova'nın girişiminin başarıya ulaşabilmesi için ABD ve müttefiklerinin Şam yönetimini hedef alan askeri operasyon tehdidinden vazgeçmesi gerektiğini söylüyor.
Planın ayrıntıları belli değil
Suriye, kimyasal silahların üretimini, stoklanmasını ve kullanımını yasaklayan Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'ne (CWC) taraf değil. Rusya, önümüzdeki aşamada kimyasal silahların imha edilmesini ve Suriye’nin Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’ni imzalamasını ve Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ne (OPCW) üye olmasını talep ediyor. Ancak Rusya henüz, devam eden iç savaşın ortasında, Suriye'deki silahsızlanma sürecinin nasıl işleyeceğini, kimyasal silah stoklarının nasıl belirleneceğini, silahların nerede saklanacağını ve bu silahsızlanma için nasıl bir takvim öngörüldüğünü açıklamadı. ABD'nin de asıl merak ettiği konu aslında bu. Tüm bu soruların bugün Cenevre'de Kerry ile Lavrov görüşmesinde gündeme gelmesi kaçınılmaz.
BM'den yeni öneri
Öte yandan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki Moon ise bölgede incelemelerde bulunan BM uzmanlarının raporunun kimyasal silah kullanıldığını doğrulaması halinde, Güvenlik Konseyi'ne bu silahların teslim edilmesi için çağrıda bulunacağını söyleyerek, bu konuda bir öneri de ortaya attı: "BM Güvenlik Konseyi'ne Suriye'deki kimyasal silahların Suriye içerisinde belirlenen alanlara bırakılması yönünde çağrıda bulunması teklifini götüreceğim. Silahlar buralara güvenli bir şekilde yığılabilir ve imha edilebilirler."
BM'nin Suriye toplantısı iptal
Ancak BM Güvenlik Konseyi'nde ABD ve müttefikleri ile Rusya ve Çin arasında henüz bir uzlaşma sağlanmış değil. Taraflar arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle en son önceki gün yapılması planlanan Suriye konulu toplantı iptal edildi. Diplomatik kaynaklar toplantı talebinin Rusya'dan geldiğini ve yine Rusya tarafından geri çekildiğini belirtti.
HABER MERKEZİ
'Tüm taraflar savaş suçu işliyor'
Suriye'deki insan hakları ihlallerini soruşturan BM heyeti, tüm tarafların savaş suçu işlediğini açıkladı.
Birleşmiş Milletler'in Suriye'deki insan hakları ihlalleri konusunda hazırladığı son rapor dün Cenevre'de yayımlandı. BM denetçileri, savaş kurallarının ya da insani standartların dikkate alınmadığı çatışmalarda tüm tarafların, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işlediklerini vurguluyor. Rapor, Mayıs ve Temmuz ayları arasında görgü tanıklarıyla yapılan 258 mülakata, video kayıtları yapılan ifadelere ve uydu görüntülerine dayanıyor.
Hesap verme korkuları yok
Raporda, Suriye'de işkence, tecavüz, yargısız infaz ve savaş suçlarının işlendiği belirtiliyor ve bu suçları işleyen kişilerin herhangi bir şekilde bu suçlar konusunda hesap verme korkusu taşımadıkları kaydediliyor. Milyonlarca kişinin evlerinden ayrılmak zorunda kaldığını ifade eden rapor, bu kişilerin acımasız bombardıma maruz kaldığını vurguluyor.
Savaş suçluları yargılanmalı
BM raporu, hastanelerin bombalandığını, tarlalardaki ürünlerin yakıldığını ve halkın sağlıklı içme suyundan mahrum bırakıldığını belirtiyor. Ülkedeki muhalif güçlerin de artan şekilde işkence ve yargısız infaz suçları işlediği ifade edilen raporda 15 yaşındaki bir çocuğun da dini değerlere küfrettiği gerekçesiyle öldürüldüğünü hatırlatılıyor. Raporda, kimyasal silahlarla ilgili incelemelerden kısaca bahsediliyor ve bu silahların neler olduğu ve kimler tarafından kullanıldığının henüz belirlenemediği ifade ediliyor. Son bir buçuk yıl içerisinde Esad rejimi veya destekçileri tarafından en az 8, muhalif güçler tarafından ise 1 katliam yapıldığı, 9 katliam iddiasının ise araştırılacağı ifade edildi. Ellerinde, savaş suçu işleyenlerin uzun bir listesi bulunduğunu belirten BM denetçileri, bu kişilerin adalet karşısına çıkarılması gerektiğine vurguladı.
Taraflara ‘silah vermeyin' mesajı
Cenevre'de biraraya gelecek Kerry ve Lavrov'a da mesaj veren rapor, Suriye'deki sorunların askeri yollarla çözülemeyeceğini ifade ederek çatışmanın herhangi bir tarafına silah sağlamanın sadece 'hayali bir zafer' havası yaratacağını, çatışmaları sona erdirmeyeceğini belirtiyor. Suriye'de bir an önce düşmanlıklara son verilmesi, müzakereler yoluyla siyasi çözüm bulunması gerektiği vurgulanan raporda, askeri seçeneğin ülkedeki acıları artıracağı görüşü vurgulandı.