Süryanilerin uzun yıllar boyunca Türkiye’de okul açmalarına izin verilmedi. Hukuk mücadelesinin sonunda anaokulu açabilen Süryaniler şimdi ilkokul açmak için yoğun bir çaba harcıyor.
Süryani toplumunun son okulu 1928’de maddi imkansızlıklar yüzünden kapanmıştı. O tarihten itibaren Lozan Antlaşması’na rağmen, Süryaniler Hıristiyan azınlık olarak kabul edilmediğinden okul açmalarına da izin verilmedi.
Süryaniler, 2012 yılında Türk Milli Eğitim Bakanlığı’na okul açmak için resmi başvuruda bulundu. Ancak Bakanlık, yine Süryanileri Hıristiyan azınlık olarak kabul etmedi ve okula izin vermedi. Süryaniler okul açmak için hukuki mücadeleye başladı. İdare Mahkemesi, 2013’te Süryanilerin okul açabileceği yönünde karar verdi. Milli Eğitim Bakanlığı, istisnai bir durum yaratarak, karara itiraz etmedi. Böylece Süryanilerin okul açmasının önünde hukuki bir engel kalmamış oldu.
Öğrencilerin gideceği bir okul yok
Süryani toplumu bu kararın ardından, devletin ekonomik desteği olmadan Mor Efrem Anaokulu’nu açmayı başardı. Ancak üç yıldır eğitime devam eden Mor Efrem Anaokulu’ndan mezun olan öğrencilerin gidebileceği bir ilkokul bulunmuyor.
Beyoğlu Süryani Kadim Meryemana Kilisesi Vakfı, Süryani okulunun açılması için hukuki mücadeleyi yürüttükten sonra anaokulunu kurmayı başardı. Vakıf şimdilerde ilkokulu açmak için uğraşıyor.
Azınlık okulları maddi sıkıntı yaşıyor
Vakıf Başkanı Sait Susin, maddi imkansızlıklar yüzünden okulun açılamayacağını belirterek şöyle dedi: “Anaokulu bir başlangıçtı ve işin en kolayıydı. Ama asıl hedefimiz bundan sonrası… Yani ilk ve orta okulun açılması gerek. Süryani toplumunda bu konuda heyecanlı bir bekleyiş var. Şu anda zorlandığımız tek konu, okul binası sorunu. Ancak maddi sorunları aşamadık. Okul binası için istenilen meblağ çok yüksek.”
Susin, bütün azınlık okullarının maddi sıkıntı içinde olduğunu, hepsi için destek gerektiğinin altını çiziyor.
Eğitim pogramı
Süryani okulunun açılmasıyla birlikte eğitim programı konusunda da büyük zorluk yaşadıklarını hatırlatan Susin, ilkokul için de program hazırlandığını söyledi ve ekledi: “Okullarda eğitim formasyonu olanların çalışmaları gerekiyor. Türkiye’de Süryanice bilen çok insan var ama Süryani okulu olmadığı için formasyon alabilen hiç kimse yoktu. Mardin Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü bize çok yardımcı oldu. Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mehmet Sait Toprak’ın büyük desteği oldu. Programı baştan sona hazırlayan Toprak, şimdi de ilkokul programını hazırlıyor.”
Süryani okulları
* 13. yüzyıla kadar bölgenin en büyük eğitim kurumları Süryani okullarıydı.
* Viranşehir’de, Antakya’da, Malatya’da, Urfa’da, Nusaybin’de Süryani okulları vardı.
* 1894’te 29 Süryani okulu vardı. 1928’den bu yana Süryanilerin okul açmasına izin verilmedi.
* Süryanice en eski dillerden biri. Doğu Süryanicesi, Batı Süryanicesi var. Kürdistan’daki Süryaniler Batı Süryanicesi kullanıyor.
* Kürdistan ve Türkiye’de 25-26 bin civarında Süryani var.
* Süryani Dili ve Edebiyatı alanında Avrupa’da 19. yüzyılda pek çok enstitü kuruldu.