2015 yılından bu yana UNESCO Dünya Kültürel Mirası Listesi’nde bulunan Hevsel Bahçeleri, 644 Sayılı KHK’nin 2. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendi ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 9. maddesi gereği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın onayı ile 28 Aralık’ta “Özel Proje Alanı” ilan edildi. Projenin kamuya duyurulması ve askıya çıkması gerekmesine rağmen o günden bu yana proje hakkında herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi tarih ve ekoloji de ayaklar altına alınmakta.
Hitit, Hurri-Mitani, Asur, Arami, Urartu, İskit, Med, Pers, Makedonya, Part, Ermeni, Roma, Sansani, Bizans, Emevi, Abbasi, Şeyhoğulları, Hamdani, Mervani, Selçuklu, İnaloğulları, Nisanoğulları, Artuklu, Eyyubi, Moğol, Akkoyunlu, Safavi ve Osmanlı uygarlıklarının izlerini taşıyan Hewsel Bahçeleri yayıldığı 10 bin dönümlük alanla Antik dönemlerden bu yana şehrin “tahıl ambarı” olarak kullanılmış.
Önemli Doğa Alanı (ÖDA) içerisinde yer alan ve kuşların göç yolu üzerinde bulunuyor. Dicle Nehri’nin asırlardır taşıyıp getirdiği alüvyal topraklar üzerinde yeşerip sürekli sel ve taşkın tehlikesi altında bulunan Hewsel Bahçeleri, ekolojik, coğrafi ve tarihi yapı göz önünde bulundurulmadan Çevre ve Şehircilik Bakanı tarafından ‘Özel rekreasyon alanı’ olarak ilan edildi. söz konusu proje çerağaçlar yerine cami ve ‘cazibe merkezleri’ kurulacak. 32 hektarlık alanı kapsayan ‘Suriçi imar koruma projesi’nin 14 hektarı Jeolojik Etüd Raporunda yapıya yasaklı bölge olarak geçmesine rağmen bu raporlar bakanlık tarafından ‘yerleşime uygun alan’ olarak değiştirildi.
Benzer bir süreç 2014 yılının Mart ayında da yaşanmış ve Hewsel Bahçeleri, yine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ‘yapı rezerv alanı’ ilan edilmişti. Ancak başta gençler olmak üzere Amed halkı gerek 8 bin yıllık tarihe sahip çıkmak gerekse ekolojik düzeni korumak adına Hewsel Bahçeleri’nde çadırlar kurup direnişe geçmişti. Sadece Amed’den değil Kürdistan ve Türkiye’nin farklı şehirlerin yüzlerce insanın günler süren ekoloji ve tarih nöbeti sonucu Hewsel Bahçeleri kıyımdan kurtulmuştu.
MELEK YÜKSEK / ANF / AMED