HİKMET TUNÇ/DİLAN BABAT/VAN

 

Savaşlara, ranta ve depreme direnen tarihi Van evleri, kaderine terk edilmiş durumda. Hala ayakta kalmaya çalışan kerpiç evlerden bazıları sadece rant için onarılırken, betonarmelere karşı eski evini isteyenler de var. 

Tarihi Van evleri, kentte daha önce yaşamış halkların geçmişine ışık tutan yapılar olarak varlığını koruyor. 1900’li yılların başında yapıldığı tahmin edilen evler 1915-18 yılları arasında Ermeni katliamına tanıklık ediyor. O dönem yaşanan savaşlara rağmen ayakta kalmayı başaran evlerin büyük bir bölümü 20 yıl öncesine kadar da varlığını sürdürüyordu. Fakat rantçı siyasi partilerin iktidarda olduğu dönem ‘görüntü kirliğine’ sebep oluyor diye bir bölümü yıkılan evler şuan kaderine terk edilmiş durumda.  2011 yılındaki iki büyük depremle zarar gören ve örnekleri azalan evlerden bazıları Van Kalesi’nin doğusunda ve Gevaş İlçesi’nde bağlı İşkirt Köyü’nde bulunuyor. 


İşkirt köyü tamamen bu evlerden

Genellikle tek ya da iki katlı olan evler kışın sıcak, yazın serin olması ve kerpicin hava geçirebilme özelliğinden dolayı rutubet oluşmaması nedeniyle geçmişte çok tercih ediliyordu. İşkirt köyünün ise geçmişte tamamen bu evlerden yapıldığı biliniyor. Köyde hala bulunan evlere hasar gelmemesi için dokunmayan köylüler ise aynı bahçeye inşa ettikleri beton evlerde yaşamayı tercih ediyorlar. Buna karşın hasar gören evler yetkililer tarafından kaderine terk edilmiş durumda. 

Kerpiç evlerin olduğu sokaklarda gezerken bazı yurttaşların ise kendi imkanlarıyla onardıkları evlerde hala yaşadıklarına tanık oluyoruz. Bazıları ise o kadar şanslı değil. Yıkıntıların arasında rastladığımız 65 yaşındaki Hami Aslan “Evimi geri istiyorum” diyerek başlıyor sözlerine. 

 

Kerpiç evim bana yoldaşlık etti

Çocuk yaşta zorla ikinci eş olarak imam nikahıyla evlendirilen Hami, evlendiğinde 12 yaşında bir kız çocuğu olduğunu belirtiyor. Çocukluğunun, gençliğinin kerpiç evini işaret ederek “Burada yaşadım” diyor. Kendisine yorucu iş gücü arasında bu tarihi evin yoldaşlık yaptığını söylüyor. Hami’nin tek isteği ise tüm anılarını biriktirdiği evinin onarılması. 

Buna karşın AKP’li Tuşba Belediyesi’nin ilçedeki tarihi evleri restorasyon projesi ise evlerin aslını yansıtmadığı için tepki çekmişti. Bunun yanı sıra evlerin asıl sahiplerine değil turizme ve ranta açılacağı biliniyor.