Uyanik vat ke ê bawer kenî ke Tirkîya de tena çareserîya persigirikê Kurd nê, xetimyayişê sîyasetê Tirkîyaye zî bî akerdişê beranê Îmralîyî çareser bibo û bawerîya xo zî her ca de anenî ziwan, têkoşînê xo zî domnenê.

LÊL AMED / AMED

Hulya Alokmen Uyanık demêko derg nêweşxaneyan de kare hemşîraye û sey SES û KESK de zî xebatê sendîkagerî kerdê. 2016 de zî KHKî ra karê xo ya hemşîraye ra îxrac bî. 31’ê adara 2019î de bî hemseraka Şaredarîya Girde ya Amedî la belê YSK peynî KHKî ra îxracî ser o mazbata ci betal kerd. Nika wezîfeya Hemsereka Rêxisinê Bajarê Amedî yê HDPî kena. Ma zî Hulya Alokmen Uyanik reyde babetê tecrîd, tifaqa Kurdan û kongreya bi heybet a HDPî ser o qise kerd.

Birêz, hêrişê Rojawanî ra pey tifaqa Kurdan ser o xebatî dest pê kerdê û Amed de zî kombîyayişêk ame viraştiş. Xebatê tifaqa Kurdan rolê HDPî çî yo?

Ma demo ke felsefeya ronayişê HDP ra ya zî fîkrîyatê ci ra biewnê, kam ê ke xo nêeşkenê rasteyê sîyasetî de îfade biko, eşkenê xo HDP de îfade bikê, çimkî HDP muxalîfê sîstemî û no sîstem de projeye înan ê çareserîye estê ra awan bîyo. HDK û DTK hêzê motorî yê HDPî, HDP xo ra partîyêka siwan o. HDP Kurd zî xo îfade kenê la HDP de tena şarê Kurd siyaset nêkenê. Rojawan de persgirikê yenî cuyayiş, hêrişê dewleta Tirk û çeteye ci, persgirekê Kurd û têkberdişê Prosesê Çareserîye ser o tesil bî ke tifaqa neteweyî awan bibo. Kurdistan coğrafya ke çar parçeyî ra cîya bîyo yo, çaresarîya persgirekê Kurd de her partîyê Kurd fikrîyatîyêk pawiyeno, no ser hetanê nika tifaqa Kurdan awan nêbî. Nika Kurdistan de partîyêkê girseyê hera xîtap kenî estê, hetî ci partîyêkê girseyê tengî ra xîtap kenî estê. Ameyişê nê partîyan têhetî û edetê xo yê verin ra fek veradiyişê înan nêzdîbîyayişêko erjîyaye yo.

Têkoşînê cenîyan zî do ruhê tifaqe de bîvejo ver

Ma sey HDP hetanî nika çareserîya persgirikê Kurd ser o pêşnîyazê xo ardî ziwan û bedelê giran zî dayê. Tefqîfbîyayişê hemserekanê ma yê verin Selahattîn Demîrtaş û Fîgen Yuksekdag zî xo ra xebatê çareserîya persgirikê Kurd serî yo. Çew ma ra nêeşkeno bivajo persgirkê Kurd de elaqadar nêbî. Amed de kombîyayişê tifaqa Kurdan ra Hemserekê ma Sezaî Temellî û zaf hûmarî de wekîlê ma zî beşdar bîyê û partîya ma temsîl kerdê. Çareserîya persgirekê Kurd de tena ameyişê partîyan yew ca, derd û kulê xo bar bikê qiym nêkeno. Ganî tifaq komel de bibo, şaran ganî bêrî têhet. Têkoşînê cenîyan zî do ruhê tifaqe de bîvejo ver. Na seserrî de çareserîya persgirikê Kurd de ganî partîyan qerardar bibê.    

15’ê Sibate, Roja Komplo ya Mîyanêneteweyî nêzd bena û komplo ser zî 22 serrî vîyartê. Şikitişê tecrîdî de do HDP rolêk senî kay biko?

Serra 1999î ra nika Îmralî de tena Birêz Ocalan binê tecrîdî de nîyo, no tecrîd mojnana ke dewlete verê çareserîya persgirikê Kurd gêna. Ra ra dewlete berê Îmralîyî akerda û seba pêvînayişî heyetan şîyê û ameyê. Çi heyfo ke ma heme dîy ke demo ke dewlete waşta ser persgirikê Kurd biga, bi mergan çareserî bîyara beranê Îmralîyî ameyî girewtiş. Hetta peynîya serra 2018 û 2019î de rêzdar wekîla ma ya HDPî Leyla Guven dest pê çalakîya greva vêşanî kerd, bi gama Leyla Guvene pêroyina Dinya û hepixaneyan de çalakîyê greva vêşanî dest pê kerdê. Çalakîyan ser o dewlete reyde mutabakat virazya kêm zî bibo beranê Îmralîyî abîyê. Ma bawer kenî ke Tirkîya de tena çareserîya persigirikê Kurd nê, xetimyayişê sîyasetê Tirkîyaye zî bi akerdişê beranê Îmralîyî çareser bibê û ma na bawerîya xo zî her ca de anenî ziwan û têkoşînê xo domnenê.

Taybetî rojê peynî cenî û domanan ra hêriş zêdîyayê, Gulîstan Doku Dêrsim de ame vînîkerdiş. Babeta têkoşînê cenî de Konferansê Cenîye de çi qeraran ameyî girewtiş?

Nika Tirkîya sîyaset xetimyayo, faktorê sîyasetî wazeno heme komelî xo ra muhtac biko û yew merde, yew dîn, yew beyraq û yew ziwan de israr keno. Tena Kurdan ra nê, cenî, ciwan, muxalîfan ra na partîya ra aşkera vano ke kam destek nêdanî ra teda û zilmêko bi gird esto. 3 û 4 serrî verî medyaya komelî de welatijan xo azad hîs kerdinê la belê tewro peynî hedîseyê erdlerzî de welatijêkê twîttêk bar kerdê, heqê înan de cipersayiş domyenê. Nika sîstemê teda û zilmî esto, îqtîdar wazeno bi no rayîrî emrê xo derg biko la xetimyayişê sîyasetî, teberê welatî de sîyaseto şaş û vera hedîseyê efetî de hadrenêbîyayişê sazîyê dewlete vejîya werte. Heme armancê înan cenîyê ke têkoşîn danê û vengê xo berz kenê û faşîstîya zîhnîyetê merdeyî qebul nêkenê, têkberdiş o.

Sey DAIŞ qetil kenî la bêceza manenê

Demo ke ma cenîyî vengê xo nêkê, goreyê rê û rêbazê înan cuye bikê do ma ra teda nêkê la demo ke sîstemê înan ra ma îtîraz bikê bi heme sazîyê dewlete sey polîs, huquq, komel bêvengkerdişê cenîyan hêriş kenê. No zî beno semedê xo hêzdîyişê zîhnîyetê merdeyî, ergumanê ci hîna zaf bîyê. Demo vîyarte de zî cenîyan ameynê qetilkerdiş la belê nika cenîyan bi birnayiş, bi vînîkerdiş mîsal Dêrsim de Gulistan Doku, bi hîsê wehşî yenî qetilkerdiş. Çi heyfo ke DAIŞ warî qetilkerdişan bêceza ameyî veradayiş û çinbîyayişê edeletî ser o qirkerdişê cenîyan zêdîyayî. Ma heme nê babetan Konferansê Cenîye de nîqaş kerd, nika kuçeyê Amedî de xebat bi rehetî nîno kerdiş la cenîyan her tim vejîyayî kuçe û papolan xebatê xo kerdê. Ma bi şîara ‘Ma do bi qetilkerdişê cenîye yew kes hîna kêm nêbê’ îtîrazê xo ardî ziwan. Ma do vergirewtişê qetilkerdişê cenî û domana ser o hîna ver têkoşînê xo bikê, seba bedilnayiş û averberdişê komelî ser o zî hîna xebatê bi cerawî bikê.

Weçînayişê Xocayî ra pey îqtîdarê AKP û MHPî, HDP xo ra hedef girewt, goreyê şima seba têkberdişê no îqtîdarî HDP senî ray û rêbazan dîyar biko?

Ma Weçînayişê Xocayî de bi şîara şaredarîyê xo qeyiman ra do tepa bigê û şaristanê Tirkîya de faşîzmê têk bêrê xebatê xo kerdê. No stratejî serkewt bî, Enqere, Stenbol, Edene û Mersîn seybî bajaranê gird de îqtîdarê AKP û MHPî têk şî. Xo ra AKP 2015î ra nika hêrişê HDP keno û 2014î de zî planê AKPî yê turuncnayişî aşkera bî. AKP waşt şar û HDPî yewbînan cîya biko û mîyanê barîyer birono, HDP bi persgirikê xo elaqadar bibo û partîyêka marjînal bibo.

Armancê ma têkberdişê no îqtîdarî yo

AKP nika bi argumanê netewperestîye wazeno emrê xo derg biko, kam vengê xo vejîyeno, bi lezî botonê terorîstî erzenê. Seba têkberdişê no îqtîdarî ma aşma tebaxe ya 2019î nika mîyanê xo de konferansanê xo yê bajar, mintîqa û merkezî viraştê. Ma nê konferansan de rexnedayişê xo da û kêmanîyê xo girewt ver çiman, seba çareserî zî qeraran girewtê. Verê kongreya bi heybet, kongreyê qeza û bajaran nîqaş ameyî kerdiş û çarçiweya ci zî rayberîya hemin ameyî newekerdiş. Ma hêdî hem persgirikê no welatî tespît kenî hem zî talîbî ke nê persgirika çareser bikê û no welat îdare bikê. HDP çiqas bi hez bibo do îqtîdarê AKP û MHPî têk şîro.

Peynîya OHALî zaf sazîyê ziwan û kultirî ameyî girewtiş û 21’ê Sibata Roja Ziwanê Dayîke nêzd bena, na babete de HDP senî yew nexşereyêk dîyar kerdo?

Xo ra verin ra Platformê Ziwanî ameybî ronayiş û no platform de HDP zî ca gêno. Platformê Ziwanî hewtêko ver Meclîs Koma HDPî zîyaret kerd û platform de temsîlkarê ma zî esto. Hassasîyetê ma tena seba Kurdî nê heme ziwanî ke asîmîle bîyî ra esto. Hesabê ma yê Twîttîrî ra bitepşî heme konferan ra fersfektîrê ma bi hîrê ziwanî yenî erşawitiş. Ma hassasîyetê na babete zanenê, 5 serrî ra pey çew nêeşkena temînat bida ke kurmancî, zazakî û sewbî ziwanan vînî nêbê. Çi heyfo zazakî û lazkî vînîbîyayiş reyde rî bi rî mendê, goreyê sîyasetê ma, wa her kes bi ziwanê dayika xo perwerde bîvîno, heme sazîyê dewlete sey perwerde, weşî û polîsî de zî ziwanê dayîka xo reyde xizmet bigê. Ma do seba vînînêbîyîyayişê ziwanan ser o îqtîdarî ra teda bikê. Ma sey rêxistina bajarî aşkerayê xo kurmancî danî û ma do heme bînayê qezayê xo de zî kursê ziwanî biakê û ma do heme ziwanan ra wayîr bivejê.

Erdlerzê Xarpêtî de seba hetkarîdayişê şarî ra têkoşînê HDPî dîy la îqtîdar astengî vet. Şima taybetî lazimeyê şarî ser o xebatêk kerd?

Ma bi lezî roja yewine ewta de komîsyonêk awan kerd, hetê Rayberîya Xosere ser zî Şaredarîya Erxanîyî ame wezîfedarkerdiş. Heme hetkarîyan Erxanî de ameyî komkerdiş û peynî zî taybetî dewanê Xûxî ra ameyî resnayiş. Embazanê ma mîyanê rojêke de nêzdî 60 dewe gêrayî ke cayê ci de girdîya xîsarî û îxtîyacan tesbît bikê. Nika Xarpêt de cemaetan bi rehetî xebat kenê la HDPî nêeşkeno kamyonêk seba hetkarî Xarpêtî ra bieşrawo. Ma sey HDP têkoşîn zî da seba hetkarî la belê muxtiran yew bi yew gêrayî û bi tayînê qeyimî reyde gef werdî. Nika aşmê zimistanî de ma cuyenê û ma zanenî ke peynîya erdlerzî 10 rojî, erdlerz qise beno û peynî yeno vîrkerdiş. Ma zanenî ke hetkarîdayiş prosesêko derg o, dewan de zaf hûmarî de heywanî merdê, pezkaran nika nêeşkenî dabara xo bikê. Têkilîya ma, şarê Xarpêtî de domyeno.

Bi coş û kelacan hadreyîya kongreya bi heybet a HDPî yeno kerdiş, hadreyîya HDPê Amedî çi ast de yo?

Hadreyîyê ma dewan kenê, merkezê HDPî seba beşdarîya kongre 30 hezar kes ser o hedefêk ronayo. Ma seba heme şarê xo beşdarê kongreya bi heybet bikê têkoşîn danî, bi desan otobus ameyî hadrekerdiş, seba beşdarîya şarî, qezayan ser o tasnîf ame kerdiş, heme rêxistinê qezayê ma, xebatê xo domnenê.

 
 

Nêzdîbîyayişêko erjîyaye yo

   

HDK û DTK hêzê motorî yê HDPî, HDP xo ra partîyêka siwan o. HDP Kurd zî xo îfade kenê la HDP de tena şarê Kurd siyaset nêkenê. Rojawan de persgirikê yenî cuyayiş, hêrişê dewleta Tirk û çeteye ci, persgirekê Kurd û têkberdişê Prosesê Çareserîye ser o tesil bî ke tifaqa neteweyî awan bibo. Kurdistan coğrafya ke çar parçeyî ra cîya bîyo yo, çaresarîya persgirekê Kurd de her partîyê Kurd fikrîyatîyêk pawiyeno, no ser hetanê nika tifaqa Kurdan awan nêbî. Nika Kurdistan de partîyêkê girseyê hera xîtap kenî estê, hetî ci partîyêkê girseyê tengî ra xîtap kenî estê. Ameyişê nê partîyan têhetî û edetê xo yê verin ra fek veradiyişê înan nêzdîbîyayişêko erjîyaye yo.