Fabrikanın çökmesinin ardından gelişen tepkiler üzerine Bangladeş Hükümeti, tekstil tekelleri, sendika temsilcileri ve fabrika sahipleri bir araya gelerek yıkımda zarar görenlere ve ailelerine tazminat ödenmesi için 40 milyon dolarlık bir fon oluşturma kararı almışlardı. Ancak bugüne kadar sadece 2 şirket fona para aktardı. Tekellerin fona para aktarmamalarına tepki gösteren dünyanın değişik ülkelerindeki 70 civarında sendika, tekellerin sorumluluklarını üstlenmeleri için bir kampanya başlattı.


Yaşam koşullarında iyileşme yok
“Artık ‘Name and shame’ kampanyasını başlatmanın zamanı” diyen Endüstri Sendikası Genel Sekreteri Monika Kemperle, tüketicilere tekellerin mağazaları önünde eylem yapma ve Facebook sayfalarına mesaj yazmaları çağrısında bulundu.
Temiz Elbiseler Kampanyası (CCC) da bir rapor hazırlayarak, Güney ve Güney- Doğu Asya ülkelerindeki tekstil işçilerin yoksulluk ve sefalet içinde yaşamaya devam ettiklerini, ücretlerinde ve yaşam koşullarında herhangi bir iyileşme olmadığını kamuoyuna duyurdu.

50 büyük firmanın verdiği ücret!

Raporda tanınmış giysi markalarından hiçbirinin işçilere geçinebilecekleri düzeyde bir ücret ödemediğine, 20 şirketin çalışanların ücretlerini artırmaya yönelik plan ve stratejisi olmadığına dikkat çekiliyor.
Raporda imzası bulunan Anna McMullen, Avrupa’nın 50 büyük firmasının işçilere geçinmelerini sağlayacak bir ücret ödememelerinin şok edici olduğunu, Bangladeş, Endonezya, Hindistan ve Çin’de firmaların tekstil işçilerine asgari ücretin üzerinde ödeme yapmadıklarını söylüyor.

Aylık ücret 38 dolar

İşçi ücretlerinin en düşük olduğu ülke ise, Avrupa’nın en fazla giysi satın aldığı ülkeler sıralamasında 2. sırada bulunan Bangladeş. Bir işçinin geçinebilmesi için 352 dolar aylık ücret alması gereken Bangladeş’te, işçilere ödenen aylık ücret bunun dokuzda birine tekabül eden 38 dolar.
İşçilere ödenen asgari ücret Çin’de 237, Hindistan’da 69, Endonezya’da 111, Kamboçya’da 99, Sri Lanka’da 68 dolar iken, geçinebilecekleri ücret ise, sırasıyla 510, 265, 362, 388, 352 dolar.

H&M fona ödeme yapmadı

Söz verdiği halde fona ödemede bulunmayan ve işçilerin ücretlerini yükseltmeyen tekeller arasında dünyanın en büyük giysi tekellerinden İsveç tekeli H&M de bulunuyor. Temiz Elbiseler Kampanyası’ndan Emme Habour, H&M’in Bangladeş’teki en büyük aktörlerden biri olduğunu ve tutumunun diğer tekellere olumlu sinyaller göndereceğini belirterek şirket yöneticilerine fona ödeme yapmaları çağrısında bulunuyor.

IKEA sözleşmeyi reddediyor

Rana Palaza fabrikasının çökmesinden sonra benzeri trajedilerin tekrarını engellemek için Industri All Global ve UNI sendikaları yangın ve çökmelere karşı önlem alınmasını içeren bir sözleşme yapılmasını talep etmişti. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün  (ILO) de devreye girmesiyle sözleşmeyi bugüne kadar 92 giysi ve tekstil şirketi imzaladı. Dünyanın en büyük mobilya mağazalar zinciri IKEA’nın da aralarında bulunduğu bazı tekeller anlaşmayı imzalamayacaklarını açıkladı.

İşçiler kaygılı

Denetimlerin sadece fabrika sahiplarini değil işçileri de kaygılandırdığını belirten İsveç IF Metall Sendikası Başkanı Anders Ferbe ile Handels Sendikası Başkanı Lars-Anders Häggström, “Sorun o kadar karmaşık değil. Denetimler sonucu bazı fabrika ve bölümlerin kapatılabileceği düşüncesi çalışanları kaygılandırıyor. Hiç kimse yeni bir felaketin yaşanmasını istemiyor. Ama işyerleri kapandıktan sonra işsiz kalabilecekleri biliyorlar” diyor.
Häggström, fabrikayı denetleyen müfettişlerin verecekleri raporların işçilere de verilmesini istiyor. 

ANF/STOCKHOLM