TÎHV’ê der barê pirsgirêkên zarokên mexdûrên TMK’ê ku di raya giştî de „zarokên kevir avêtinê“ têne naskirin de bi navê „li dijî mafên jiyanê yên zarokan binpêkirin“ raporek amade kir. Der barê daporê de li Navenda TÎHV’ê daxuyanî hate dayîn û Sekreterê ÎHD’a Amedê Racî Bîlîcî, Navenda Piştgiriya Civakî ya Şaredariya BAjarê Mezin a Amedê, Meclîsa Ciwanan a Yerel Gundem 21’ê, Şopdarên Ji bo Zarokan Edalet, Baroya Amedê, Şubeya SES’ê ya Amedê, Şaxa Egîtîm Sen’ê ya Amedê, Komeleya Sarmaşik, Hewldana Psîkologên Ji Bo Aştiya Civakî beşdarî daxuyaniyê bûn. Nûnerê TÎHV’ê yê Amedê Dr. Necdet îpekyuz daxuyanî xwend û bal kiand li ser pirsgirîkên zarokên ku di nava şer de mezin dibin û yên di şert û mercên normal de mezin dibin. Îpekyuz diyar kir ku şer herî zêde bandorê li zarokan dike û wiha axivî: „Dema ku zarok di nava şer de mezin dibin di warê tenduristî, xwedin û gelek qadên din de rewşa wan ne baş dibe.“ Îpekyuz bal kişand rewşa zarokên ku mexdûrên TMK’ê ne û bi Mazlum Erencî yê li Dêrsimê di pevçûnê de jiyana xwe ji dest da û got ku zarok wekî mezinan nikarin bên darizandin. Îpekyuz da zanîn ku par li qanunan de guhertin hatiye kirin û nêzîkatiye weke ku her tişt hatiye çareserkirin derketiye holê lê wisa nîn e.
Îpekyuz di berdewama axaftina xwe de wiha got: „Hin ji van zarokan şewitandina gundên xwe dîtin, hinek ji wan xizmên xwe di kuştinên kiryar nediyar de winda kirini, hin ji wan xwîşk û birayên wan derketine çiyan û jiyana xwe ji dest dane, hin ji wan jî ji mezinên xwe çîroka îşkenceyên di bin çavan de guhdar kirine.“
Îpekyuz got ku zarokên Kurd ne di nava xizaniyê de di nava mehrûmiyetê de dijîn û wiha axivî: „Ev zarokên ku ji gund, zimanê dayîkê, çanda xwe hatine mehrûmkirin li dibistana seretayî rastî pêkanînên cudakar tên û bi zorê hînî zimaneke din dibin. Ev travma li holê ye. Zarok li bajaran bi gelek rîskan re rû bi rû hatine hiştin.“ Îpekyuz destnîşan kir ku zarok ji aliyê polîsan ve jî tên mexdûrkirin û wiha dirêjî da axaftina xwe: „Polîsên ku kesên bi pêkanîna qanûnû berpirsyar in li dijî sererastkirinan li ber xwe didin. Ji ber vê yekê jî ev qanûn li kolanan derbas nabe û zarok beriya ku bibin mexdûrên TMK’ê dibin mexdûrên polîsan.“
Îpekyuz bal kişand rewşa polîtîkbûna zarokên Kurd ên li herêmê jî û got ku avêtina keviran amûrê xweîfadekirinê ye. Îpekyuz ê ku bi malbatên zarokan re jî hevdîtin pêkanîn ye wiha axivî: „Malbatên ku me bi wan re hevdîtin pêk anî ji sedî 56 koç kirine. Ji sedî 47’an xizmên xwe yên nêz di pevçûnan de winda kirine. Ji sedî 60 xwedî çîroka girtîgehê ne, ji sedî 40 pirgsirêkên tenduristiyê dijîn. Dema ku em li van malbatan dinêrin an zarokên wan hêj li girtîgehê de ne an jî hatine berdan.“
Îpekyuz got ku li dijî mafê jiyanê ya zarokan gelek binpêkirin hene û der barê di 2011’an de 6 mehên dest pêkê de ev agahî da: „Zarokek ji aliyê polîs û leşkeran ve hate kuştin û 14 zarok birîndar bûn, 3 zarok di encama teqîna mayin û teqemeniyên bêxwedî de jiyana xwe ji dest dan û 15 zarok birîndar bûn, 3 zarok li sînoran hatin kuştin û 2 zarok birîndar bûn. 2 zarok bi awayeke gumanbar hate kuştin, 485 zarok hatin binçavkirin, 139 zarok hatin girtin. 18 zarokan întihar kirin û 3 zarokan jî teşabusî întiharê kirin. Zarokek rastî şîdeta malbatê hat û birîndar bû, di qada civakî de 5 zarok di encama şîdet, tacîz û tecawuzê de hate kuştin, zarokek birîndar bû. 8 bûyerên tacizê û 8 bûyerên jî tecawuzê.“

Îpekyuz da zanîn ku zarokên ku mexdûrê TMK’ê ne dema ku derdikevin derve jî xwe wekî di girtîgehê de ne hîs dikin û dayik dema ku li ser mala wan helîkopterak difire dikevin fikara gelo dê zarokên wan bigirin.

DÎHA/AMED