Onlarca toplu mezar
Minnesota Protokolü öngörülerek açılmamasından dolayı toplu mezarlarda bulunanların ne şekilde öldürüldüğü yönünde somut bir bilgi elde edilemediği gibi kimlik tespiti sırasında ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Toplu mezarların en çok bulunduğu illerin başında 35 toplu mezarla Siirt gelirken, bunu Hakkari(33) ve Bitlis(32) takip ediyor. Şu ana kadar sadece 6 mezarın açıldığı Amed'de ise 270 kişinin bulunduğu iddia edilen 25 toplu mezar açılmayı bekliyor.
Deliller yok ediliyor
Toplu mezarların açılması ve mezarda bulunanların ne şekilde öldürüldüğünün ortaya çıkarılmasının bilimsel bir çalışma olduğunu kaydeden İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şube Başkanı Raci Bilici, açılan toplu mezarlardaki delillerin de kaybolmaması için çalışmaların bilimsel bir şekilde yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Bilici toplu mezarların Türkiye'de delillerin yok edildiği, mevcut olan sistemle açılmasını kabul etmediklerini belirtti. Toplu mezarların açılmasında kepçelerin kullanıldığını hatırlatan Bilici, bunun da delilleri yok ederek, kimlik tespitlerinde sıkıntılar yarattığını kaydetti. Bilici, toplu mezarların, uluslararası sözleşmeler ve protokollerde öngörülen şekilde açılmasını istediklerini dile getirerek, Türkiye gibi iç savaş yaşanan ülkelerin hepsinde bu protokollerin dikkate alınarak, mezarların açıldığının altını çizdi.
Minnesota Protokolü imzalanmadı
Türkiye'nin insan hakları ihlallerinde ölüm olgularının, ayrıntılı biçimde incelenmesini sağlayan yöntem ve otopsi kurallarını içeren Minnesota Protokolü'nü imzalamadığını hatırlatan Bilici, "Bu gerçekleşmediği müddetçe biz İnsan Hakları Derneği ve aileler olarak mezarların başka bir şekilde açılmasını kabul etmeyeceğiz. Çünkü protokol kapsamında bir mezarın açılma şekli en detaylı şekilde yer alıyor. Mezarın açılması sırasında orada kimlerin bulunacağı yer alıyor. Oradan çıkabilecek delillerin hepsinin sağlıklı bir şekilde korunması ve toplanmasının koşullarının sağlanması yer alıyor" diye konuştu.
DNA bankası oluşturulmalı
Toplu mezarlardakilerin kimlik tespitlerinin sağlıklı gerçekleşebilmesi için DNA bankasının oluşturulmasının da protokolde yer aldığını belirten Bilici, "Hem sivil insanlardan hem PKK gerillalarından birçok insan kayıp, kimlik bilgilerine ulaşılmıyor. Devasa bir sorun olan toplu mezarlar konusunda Türkiye'nin taraf olması gerekir" dedi.
İHD'nin verilerine göre, Amed'de açılması beklenen toplu mezarlar arasında, Dicle İlçesi'nde 54 PKK gerillasının gömüldüğü toplu mezarlar ile Kulp, Lice, Silvan ve Bismil ilçelerinde bulunan 270 kişiye ait onlarca toplu mezar bulunuyor.
DİHA/AMED