İki gün süren Demokratik Ekonomi Konferansı, önceki akşam sonuç bildirgesinin açıklanmasıyla son buldu. Konferansta, enerji, su, ticaret, endüstri, tarım, inşaat, ulaşım, köy komünleri, kooperatifler, yerel yönetimler, sağlık, eğitim, ulaşım, kadın gibi konularda yeni ve önemli kararlar alındı.
Van’daki Nûda Kültür Merkezi’nde “Toprağımızı, Suyumuzu, Enerjimizi Komünleştirelim; Demokratik Özgür Yaşamı İnşa Edelim” şiarı altında hafta sonu yapılan Demokratik Ekonomi Konferansı’nda alınan kararlar açıklandı. Konferansın sonuç bildirgesinin Kürtçesini Nusaybin Belediyesi eski Başkanı Ayşe Gökkan, Türkçesini ise DBP Amed Büyükşehir Belediye Eşbaşkanı Fırat Anlı okudu. Anlı, “Konferansımız, küresel kapitalizmin sürmekte olan derin krizinin küresel ekolojik krizle birleştiğini ve Ortadoğu’nun su ve enerji kaynaklı bir bölgesel yeniden dizayn saldırısı altında olduğunu tespit ederek başladı. Bunun bir parçası olarak Türkiye’de siyasal iktidarın her şeyi ticaretleştirdiği, metalaştırdığı ve şirket modeliyle yönetmeye çalıştığı vurgulandı” dedi.
Sömürge olarak görülen Kürdistan
Türkiye’nin dört bir yanında farklı etnik kimliklere, farklı inançlara ve cinsiyetlere yönelik süren siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik soykırımın geçmişte olduğu gibi günümüzde de sömürge olarak görülen Kürdistan’da gittikçe derinleştiğine vurgu yapan Anlı, konferansta Kürdistan’ın, emek, doğa ve kadın sömürüsünü yoğunlaştıran kapitalist modernite tehdidi altında olduğu tespiti yapıldığını dile getirdi. Kürt halkının 40 yılı aşkın süredir yürüttüğü mücadelenin sonucunda yarattığı örgütlülükle yeni bir yaşamı kurma iradesini açığa çıkardığını belirten Anlı, şunları söyledi: “Demokratik Özerklik içinde ekonomik özyönetimimizi kurmak için yola çıkıyor ve toplumsal bir ekonomi için Kürt Halk Önderi Sayın Abdullah Öcalan’ın öncülüğünü yaptığı öz yeterliliğe dayalı Demokratik, Komünal, Kadın Özgürlükçü, Ekolojik, Eşitlikçi ve Dayanışmacı Paradigma’nın çözüm olacağına inanıyoruz.”
Anlı, sonuç bildirgesindeki sektörel durum ve tespitlerin ardından alınan kararları açıkladı. Buna göre alınan kararlar şöyle:
KADIN
* Kadınları ekonomik alanda görünmez kılan eril katipatils modernitenin kavramları yerine, alternatif kavramların geliştirilmesi ve hızlı bir dil değişiminin sağlanması için mücadele yürütülmesi,
* Hükümetin sosyal güvenlik politikaları ile kadını, engellilere, yaşlılara ve çocuklara bakan ucuz, sosyal güvencesiz işçi olarak çalıştırılmasına karşı kampanya yapılması ve bunun için uluslararası sözleşmelere dayanarak mücadele yürütülmesi,
* Yerel kaynaklar üzerinde karar alma süreçlerinde, kent mekan planlamasında kadın, yaşlı, engellilerin yer alması; tüm dinamiklerin yaşamını kolaylaştıracak kadın merkezli kentlerin hızla hayata geçirilmesi; sadece parklar değil ortak yaşam alanlarının tamamının kadın bakış açısıyla dönüştürülmesi,
* Kadınların ekonomiye katılımına dair bilgi toplayacak, envanter çalışması yapacak, bunları bilimsel analizlere dönüştürecek kurumsal bir bilgi toplama merkezinin kurulması,
* Kadının içinde yer almadığı hiçbir ekonomik (üretim, bölüşüm, tüketim) yapılanma ve örgütlenmenin başarılı olma şansı yoktur, bu nedenle kabul edilmemesi ve demokratik ekonominin tüm alanlarında kadının doğrudan katılımı için pozitif ayrımcılık ilkesinin uygulanması,
* Kadının ekonomiye doğrudan katılımı için farklı alanlarda kadın komünlerinin kurulması,
* Kadının görünmeyen ev içi emeğinin mutfak, ev, bakım işleri vb. toplumsallaştırılması için gerekli kurumsallaşmaların sağlanması (kreş, ortak mutfak vb.)
* Kadının ekonomiye katılımının daha özgün bir şekilde değerlendirileceği kadın ekonomi konferansının düzenlenmesi.
TARIM
* Toplumsal ekonomi, kolektif oluşturulur ve temel dayanağı topraktır. Tarımda (bitkisel üretim, hayvancılık) verimlilik ve karlılık odaklı doğanın ve toprağın tahribatına neden olacak üretimin reddedilmesi, yerel tohumların korunması ve ihtiyaç temelinde tarımsal üretimin geliştirilmesi,
* Boşaltılan köylerde tarımsal üretim alanlarının komün bilinci ile yeniden geliştirilmesi, mevcut tarımsal üretim yapılarının, kooperatiflerinin demokratikleştirilmesinin sağlanması ve kadının bu alanda sahip olduğu doğal bilginin görünür olduğu üretim alanlarının geliştirilmesi için model oluşturacak köy tarım komünlerinin, kooperatiflerinin ve özgün kadın komün ve kooperatiflerinin geliştirilmesi,
* Tarımın (bitkisel üretim, hayvancılık) önemli üretim alanı olduğundan hareketle belediyeler bünyesinde tarımsal üretimin geliştirilmesine yönelik birimlerin oluşturulması,
* Komünal üretim ve bölüşüm ilişkilerine dayalı, model kent çeperlerinde tarımsal alanların geliştirilmesi, öncelikle kadınların ve dezavantajlı kesimlerin bu alanlardaki tarımsal üretimlerinin desteklenmesi,
* Toprak mülkiyetinin devletin ve erkeğin elinde olduğu tespitinden hareketle, toprağın komünal kullanım alanları olduğu ve toprak reformunun toplumsal cinsiyet bakış açısıyla gerçekleştirilmesi için mücadele edilmesi,
* Mevsimlik işçilik gibi sömürü sistemlerinde kadın, etnik kimliği ve sosyo-ekonomik durumunun yanında kadın olarak da bir kez daha sömürülmektedir. Mevsimlik işçiliğin önlenebilmesi için yerel ekonomi alanlarının gelişiminin sağlanması ve Kürdistan’da tarıma elverişli topraklarda bölgeye özgü ürünlerin üretilmesinin teşvik edilmesi, aile çiftçiliğinin desteklenmesi,
* Mayınlı arazilerin ve oluşan savaş atıklarının temizlenmesi ve bu arazilerdeki floranın korunmasının sağlanması için yasal girişimlerde bulunulması ve mücadele edilmesi,
* Koçerlik Kürdistan’da azımsanmayacak, doğayı ve çevreyi özümseyen bir yaşam tarzı ve üretim ortaklığıdır. Bu nedenle koçerlik kültürünün korunması (göç yollarının güvenliğinin sağlanması, göç ettikleri yerlerde eğitim, sağlık ve barınma gibi temel insani ihtiyaçlarının karşılanması) ve desteklenmesi,
* Özellikle köy boşaltmaları, orman yakmaları ve köylerde bilinçsiz bir şekilde tahrip edilen orman, bataklık alanlarının, flora ve faunaların doğal üreme alanlarının korunması, yeni orman oluşumlarının teşvik edilmesi,
* Mera, yayla ve orman alanlarının metalaştırılmasına karşı durulması, imara açılmaması, vasfının değiştirilmemesi, korunması ve geliştirilmesi,
* Geleneksel ve modern hukuk sisteminde görünmeyen topraksız köylülüğün korunması için yeni bir adalet mekanizması geliştirilmesi ve hazine arazilerinin topraksız köylülere dağıtılması için mücadele edilmesi.
ENERJİ, SU VE MADENCİLİK
* Kürdistan coğrafyasına, doğasına, insan sağlığına ciddi zararlar veren, HES’ler ve güvenlik amacıyla kurulan barajlar reddedilmeli, yapılmış ve yapılması devam eden HES inşaatlarına karşı toplumsal hareketlerin geliştirilmesi, fosil yakıtların kullanımının minimalize edilmesi, enerji üretiminde ekolojik alternatif enerji kaynaklarının (güneş, rüzgar, jeotermal, atıklardan enerji üretimi vb. gibi) değerlendirilmesi için mücadele edilmesi gerekmektedir. Alternatif enerji kaynaklarının tekelci sermayelerin denetiminden kurtarılması, enerjide öz yönetim politikasının oluşturulması için enerji platformlarının, enerji kooperatiflerinin kurulması ve halkın enerjinin kullanımında söz hakkının sağlanması,
* Enerji kaynaklarının daha doğru ve bilinçli kullanımının geliştirilmesi için ve ayrıca enerji kaynaklarının üretildiği bölgelerde toplumsal bilinçlendirme çalışmalarının yürütülmesi (halk toplantıları, eğitimler vb.)
* Su, toprak ve enerji tüm topluma; canlı ve cansız varlıklara ve toplumsal kullanıma ait olması gereken değerlerdir, metalaştırılamaz. Dolayısıyla bu değerlerin sahiplenmesi ve kutsal bir emanet olarak görülmesi. Bu nedenle suyun kutsallığına dikkat çekebilmek için su bayramlarının düzenlenmesi,
* Toplumsal temelde su yönetim süreçleri ve sistemini geliştirmek kaçınılmazdır. Bu çerçevede içme, tarımsal, endüstriyel ve günlük kullanımı toplumsal ihtiyaçlar ve ekolojik temelde belirleyen bir su dağıtım sistemi oluşturulmalıdır. Su kaynaklarına yakın ve uzak olanların suları kullanabilmeleri için suları düzenleme rejimlerin oluşturulması, demokratik su yönetimi ve su meclislerinin su hakkı ve su hakkında karar verme hakkının halkta toplanmasını sağlayacak altyapının örülmesi,
* Kürdistan’ın kuzeyinde madencilik faaliyetleri ve su çıkarılması için kullanılan yanlış uygulamalar nedeniyle zarar gören su havzalarının kirletilmemesi için gerekli önlemlerin alınması ve imara açılmaması,
* Yer altı ve yer üstü kaynaklarının çıkarılması ve işletilmesi amacıyla merkezden yerele yetki devrinin yapılması için siyasi ve toplumsal mücadele yürütülmesi,
* Yerel yönetimlerde alternatif enerjinin kullanılması ve örgütlenmesine öncülük edilmesi, kentler planlanırken iklim koşulları gözetilerek etkin enerji planlamasının yapılması,
* Tüm ekonomik alanların ekolojik etki raporları hazırlanarak değerlendirilmesi.
ENDÜSTRİYEL ÜRETİM
* Kürdistan’da mevcut ve geliştirilecek yatırımlarda demokratik ekonomi anlayışının temel ilkelerini esas alan yatırımların desteklenmesi,
* Kürdistan’da yerel hammaddeler ve kaynaklar işlenmeksizin bölge dışına satıldığı ve işlendikten sonra bölgeye yüksek fiyatlar ile satışa sunulduğu görülmektedir. Bu nedenle yereldeki hammaddenin ekosisteme zarar vermeden ihtiyaç temelli üretiminin yapılması ve aracısız bir şekilde öncelikli olarak yerel pazarlara sunulması için üretim kooperatiflerinin kurulması, üretim ve tüketim kooperatiflerinin bir ağ olarak örgütlenmesi,
* AVM gibi yerel üretim dinamikleri ve tüketim kültürünü olumsuz etkileyen yapıların kesinlikle teşvik edilmemesi; yerel küçük üreticilerin, zanaatkarların, esnafların yaşatılması ve geliştirilmesi için esnaf, zanaatkarlar vb. birlik ve kooperatiflerin örgütlenmesi,
* Geliştirilecek ekonomik yapı içerisinde halk sağlığı, işçi sağlığı ve güvenliği vb. alanlarda denetimi sağlamak amacıyla üretici, kullanıcı ve tüketici farklı kesimlerin içerisinde yer aldığı toplumsal bir denetim mekanizmasının geliştirilmesi ve kurumsallaşmasının hedeflenmesi,
* Bölgede kaynak kullanımı ve üretim alanlarında oluşan atıkların geri dönüşümünün sağlanması ve bu konuda bilincin geliştirilmesi,
* Kürdistan’da üretimde çeşitliliğin sağlanması, doğa dostu teknolojilerin ve hizmetlerin geliştirilmesi ve üretim alanında kullanımının sağlanması.
TİCARET VE FİNANS
* Başta kadınlar olmak üzere, toplumun ekonomik yaşama katılımında ihtiyaç duydukları finansmanı karşılayacak bir fon mekanizmasının oluşturulması ve alternatif kullanım değerine öncelik verilmesi,
* Trampa (takas) pazarlarına önem verilmesi; parçalanmış Kürdistan piyasasında ihtiyaca dayalı bir sosyal pazar yaratılması; tarımsal üretimin kendi doğal mecrasında geliştirilmesinin teşvik edilmesi, doğal tarım pazarlarının örgütlendirilmesi.
SOSYAL POLİTİKALAR VE HİZMETLER
* Toplumsal ağı dağıtma ve devlet ile birey ilişkisini geliştirme amacı güden sosyal politikaların ve sosyal hizmetler alanında yoksulları muhtaç olarak resmeden “yardım” dilinin ve zihniyetin değişmesi gerekmektedir. Bu nedenle, toplumsal ihtiyaçların envanterinin çıkarılması ve kolektif toplumsal dayanışma ekonomisi yaklaşımı ile toplumsal hizmet sunumunun geliştirilmesi,
* Bölgede uygulanan turizm politikaları halkların çok dilli, çok dinli, çok kültürlü yapısını, kültürel hafızasını ve mirasını yok saymaktadır. Bu kültürel soykırım politikalarına karşı, maddi ve manevi kültürel değerlerin korunmasının sağlanması, bu alanlardaki tahribatların önlenebilmesi için toplumsal örgütlenmelerin geliştirilmesi, soyut ve somut kültürel mirasın envanterini çıkarılması ve korunması için politikalar geliştirilmesi,
* Kapitalist modernitenin daha yoğun bir şekilde Kürdistan’da toplumsal alana müdahale etmesi özellikle kadınları etkileyecek olup tekstil, hizmetler gibi kadın emeğine dayalı sektörlerde, kooperatifçilik gibi alternatif modellerin yanında, daha kısa vadede çalışma alanlarının demokratikleşmesi, çalışma koşullarının düzeltilmesi ve bu alanlarda dönüşümün sağlanması,
* Taşeron sistemi bir sömürü sistemidir, reddedilmelidir. Başta belediyeler olmak üzere alt-sözleşme ilişkileri yerine paylaşımcı demokratik değerlere sahip emekçilerin örgütledikleri hizmet ve üretim kooperatiflerinin kurulması,
* Spor, sanat, sağlık ve eğitimin temel yurttaşlık hakkı olarak ücretsiz kamu hizmeti şeklinde sunumunun hedeflenmesi,
* Devletin sosyal güvenlik politikaları başta kadınlar olmak üzere yoksun bırakılmış kesimlerin kayıtdışı emek sömürüsünün geliştirilmesine neden olmuştur. Sosyal güvenlik sisteminin emekçiler lehine yeniden düzenlenmesi, emek sömürüsüne karşı toplumsal reflekslerin geliştirilmesi ve toplumsal bir denetim mekanizmasının örgütlendirilmesi,
* Sendikal hareketin işsizler ve kayıt dışı çalışanların toplumsal örgütlenmesini sağlayacak şekilde geliştirilmesi,
* İşyerlerinde işçilerin katılımı ile işçi meclislerinin oluşturulması, işyerlerinin yönetimi ve denetimine etkin katılımlarının sağlanması,
* Kürdistan’daki ekonomik soykırım sonucunda yaşanan üretimden kopuşa karşı, toplumun üretim ile buluşturulması için zihniyet değişiminin sağlayacak toplumsal bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin geliştirilmesi.
YEREL YÖNETİMLER
* Kalkınma ajansları var olan işlevleri ile kamusal fonların yerelde adil dağıtımını sağlayamamaktadır. Bu ajanslarda yerel düzeyde seçilmişlerin katılımlarının geliştirilmesi, demokratik yatırım ajanslarına dönüştürülmesi için mücadele yürütülmesi,
* Belediyelerde yeni bir katılımcı, şeffaf, kadın özgürlükçü bütçe matrisinin halkla birlikte, komünal-konfederal ekonominin ihtiyaçları göz önüne alınarak oluşturulması,
* Barınma hakkı temel insani bir haktır. Aşırı kar amaçlı konut üretimine karşı, yerel yönetimlerin düzenlemeleri ile desteklenecek, toplumun ihtiyaçlarını karşılayacak, aracısız, ekosistem ile uyumlu, sosyal yalıtılma yaratmayan konut üretimi için konut kooperatiflerinin örgütlendirilmesi,
* Kapitalist modernitede kır kent ayrımının, kentleri bilinçli, modern, zengin; köyleri geri kalmış, yoksul, bilinçsiz olarak nitelendirdiği, köylerin hızla boşaldığı ve komünal eko-ekonominin daha iyi gelişebildiği alanlar olan kır yaşamının yok olmakla karşı karşıya olduğu görülmektedir. Bu nedenle yerleşim alanlarının bütünlüklü bir yaklaşım ile yaşanabilir alanlar olarak planlanması.
DEMOKRATİK ÖZERKLİK
* Kentteki yerel ekonomik yapıların demokratik özerk ekonomi anlayışı temelinde, meclis ve ekonomi konseyleri şeklinde örgütlenmelerinin sağlanması,
* Enerji, su, madencilik, ticaret ve finans, tarım ve hayvancılık, endüstriyel üretim, sosyal politikalar vb. alanlara ilişkin çalışma grupları oluşturulması,
* Sadece ekonomi zihniyetini geliştirme değil, aynı zamanda bunun örgütlendirilmesi ve hayata geçirilmesinde de öncülük yapmak için, ilgili tüm kurumların akademi kapsamında ele alınıp çözümler üretilmesi, bunun için okuldan tutalım da ön uygulama merkezleri ve kooperatifçilik eğitimlerinin yapıldığı alanlara kadar akademilerin kurulması,
* Bölgenin hammadde, yerel kaynaklar ve üretim vb. alanlarda envanterini çıkaracak ve saha çalışmasını yapacak bir enstitüsünün kurulması,
* Oluşturulacak çalışma grupları ile her bir alanda yerel ekonomi çalıştay konferans gibi çalışmalar yapılması,
* Demokratik Ekonomi Konferansı, Demokratik Ekonomi Kongresi’ni gerçekleştirmeyi önüne hedef olarak koyar.
DİHA/VAN