Trump’ın, İsrail’in işgal altında tuttuğu Golan Tepeleri’ndeki ‘egemenliğini’ tanıyacaklarına ilişkin ifadesi, tartışma ve tepkileri de beraberinde getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in 1967’de işgal ettiği Golan Tepeleri’ndeki ‘egemenliğini’ tanıyacaklarını söyledi. Trump’ın bu kararına Suriye, Türkiye, Rusya, İran ve Arap Birliği ve AB tepki gösterdi.
ABD Başkanı Trump, Perşembe günü paylaştığı Twitter mesajında “52 yılın ardından, İsrail ve bölgesel istikrar için stratejik ve güvenlik açısından önem taşıyan Golan Tepeleri üzerinde İsrail’in egemenliğini tam olarak tanımanın ABD için zamanı geldi” ifadesini kullanmıştı.
ABD, 1967’deki Arap-İsrail savaşında işgal edilen bölgede İsrail’in varlığını tanıyan ilk ülke olacak. ABD dışında kalan devletler ve uluslararası kurumlar ise İsrail’in bölgedeki varlığını işgal olarak görüyor. İsrail, Suriye’ye ait Golan Tepeleri’ni 1967’de işgal, 1981’de ilhak etmişti.
BM Güvenlik Konseyi’nin 1981 yılında aldığı 497 sayılı kararda “İsrail’in işgal altındaki Golan Tepeleri’nde kendi kanunlarını, yargısını ve idaresini uygulama kararı hükümsüzdür ve uluslararası hukuki geçerliliği yoktur” deniliyor. Golan Tepeleri’nde BM’nin barış gücü görev yapıyor. Bugüne kadar Golan konusunda bir uzlaşma sağlanması amacıyla İsrail ile Suriye’yi müzakere masasına oturtma girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı.
ABD, Golan Tepeleri üzerindeki İsrail varlığını tanıyabileceği yönündeki sinyalleri daha önce vermişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın her yıl yayımladığı insan hakları raporunda Golan Tepeleri’yle ilgili o güne kadar kullanılan “İsrail işgali altındaki” ifadesi “İsrail kontrolü altındaki” ifadesi ile değiştirilmişti. Golan Tepeleri’nde Suriye rejimine bağlılık gösteren 20 bin civarında Dürzi Arap yaşıyor.
Erdoğan konuştu dolar yükseldi
Öte yandan Türkiye’de dolar/TL karşısında Ocak ayından bu yana en yüksek seviyesine çıkarak 5,74’ü gördü. Dün öğle saatlerinde dolar kuru Türk lirası karşısında yüzde 4.98 oranında değer kazanarak 5.7450 seviyesine yükseldi ve Ocak ayının ilk evresinden bu yana en yüksek seviyesini görmüş oldu. Euro ise bi ara 6,46 seviyelerine çıktı. Reuters haber ajansı, dolardaki yükselişin, AKP’li Türk Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, ABD Başkanı Donald Trump’a yönelik Golan Tepeleri açıklamaları sonrası gerçekleştiğine dikkat çekti.
İslam İşbirliği Teşkilatı İcra Komitesi Acil Toplantısı’nda konuşan AKP Genel Başkanı Erdoğan, “Golan Tepeleri’yle ilgili talihsiz açıklama bölgeyi yeni bir krizin, yeni bir gerilimin eşiğine getirmiştir” şeklinde konuştu. Erdoğan, İslam İşbirliği Teşkilatı İcra Komitesi Acil Toplantısı’nda kürsüye çıkmadan hemen önce dolar 5.48 seviyesinden işlem görüyordu. Euro ise 6, 24 dolayında seyrediyordu.
Diğer yandan Borsaİstanbul’un BIST 100 endeksinin kaybı da günlük olarak yüzde 3,21’i aştı. Bileşik endeks 103,000 seviyesinden 99,881’e düştü.
Bankacılık endeksindeki kayıp da yüzde 3’e kadar geldi.
Türk Cumhurbaşkanı R.Tayyip Erdoğan, Yeni Zelanda’daki katliam gibi Trump’ın Golan Tepeleri üzerine yaptığı açıklamasını da 31 Mart yerel seçimlerinde AKP lehine kullanıyor. Erdoğan’ın oy devşirmek amacıyla adeta uluslararası alanda bir krizi dört gözle beklediği yorumları yapılıyor.
Trump karşıtı açıklamalar
Bu arada ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’in Golan Tepeleri’ndeki ‘egemenliğini’ tanıyacakları yönündeki açıklamasına Suriye yönetimi tepki gösterdi.
Şam yönetimi “ABD’nin Golan Tepeleri ile ilgili tutumu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarını arsızca ihlal etmektir” açıklamasında bulundu. Açıklamada, “Golan Tepeleri ABD Başkanının sözlerini ne olursa olsun Arap ve Suriye toprağıdır” denildi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, Golan Tepeleri’nin statüsü ile ilgili bir değişikliğin Birleşmiş Milletler kararlarının ihlali olacağını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımı da konuyla ilgili yapıtğı açıklamada, “Bu yasadışı ve kabul edilemez tanıma (Golan’ın) Suriye’ye ait olduğu gerçeğini değiştirmeyecek” dedi.
Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmet Ebu Gayt da yaptığı yazılı açıklamada, Trump’tan kararını gözden geçirmesini istedi. Arap Birliği’nin “işgal edilen toprağıyla ilgili olarak tamamen Suriye’nin haklarının arkasında” olduğunu söyleyen Ebu Gayt, “ABD’nin Golan’da İsrail egemenliğini tanımasının genel olarak Arap-İsrail sorununa yönelik Amerikan pozisyonu üzerinde ciddi sonuçları olur” ifadesini kullandı.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri sözcülerinden Farhan Hak, Trump’ın kararına ilişkin “Bu konudaki bütün BM kararlarının arkasındayız”dedi.
Diğer yandan Avrupa Birliği, ABD lideri Trump’ın Golan Tepeleri’nin İsrail’e ait olduğu yönündeki kararını tanımayacağını duyurdu. AB Sözcüsü, Trump’ın işgal altındaki tepelerin İsrail’e ait olduğu yönündeki kararı tanımayacaklarını duyurdu. “AB’nin pozisyonu değişmedi. Uluslararası hukukla aynı çizgi içinde davranarak, İsrail’in 1967 haziranından bu yana işgal ettiği topraklardaki egemenliğini tanımıyoruz” dedi.
Almanya Hükümet Sözcüsü Ulrike Demmer’den de geldi.
Bu açıklamaların sonrasında; BM İnsan Hakları Konseyi, İsrail’in Golan Tepelerini işgaline karşı çıkan ve İsrail’i BM kararlarına uymaya çağıran karar tasarısını kabul etti.
Netanyahu Washington yolcusu
Trump’ın daha önceki twitleri gibi bu Golan Tepeleri ile ilgili twiti de büyük tartışma yarattı. Şu anda her ne kadar büyük Trump’ın kararına büyük tepkiler varmış gibi görünüyorsa da süreç içinde bu tepkilerin yumuşaması da olasılık dahilinde. Trump daha önce de ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıyan bir kararı imzalamıştı.
Tüm bu tepkilere rağmen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, gelecek hafta Washington’a gidiyor ve Trump’ın söz konusu tanımayı hayata geçirebileceği belirtiliyor.
WASHINGTON