Venedik Komisyonu, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin talebi üzerine Türkiye'deki sokağa çıkma yasaklarının hukuki altyapısını inceledi. Komisyon, Kürt kentlerinde 60'tan fazla sokağa çıkma yasağının ilan edildiğine, 200 bin kişinin yerlerini terk etmek zorunda kaldığına ve 1,5 milyon kişinin bu karardan etkilendiğine dikkat çekti. Komisyon raporunda olağanüstü hal ilan edilmeden, sokağa çıkma yasağı ilan edilmesinin ise hem Türk Anayasası'na hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı olduğunun altını çizdi ve Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleri yerine getirmediğine hükmetti.
Sokağa çıkma yasağı hukuka aykırı
Komisyon, Ağustos 2015'ten bu yana uygulanan sokağa çıkma yasaklarının anayasal ve yasal çerçeveye oturmadığını belirterek, alınacak bir yasak kararının Anayasa'nın 119 ve 122'nci maddelerinde ifade edildiği gibi ancak ve ancak OHAL ile uygulanabileceğine karar verdi.
Tedbirler yasal ve orantılı olmalı
Raporda, her ülkenin kendi güvenliğini sağlamak için tedbirler alabileceğine yer verilirken, "Alınan tedbirler yasal, haklı gerekçeyle ve orantılı olmalı" denildi.
Yasak istisnaidir
Sokağa çıkma yasağının istisnai bir durum olduğunu anımsatan komisyon, bunun olağanüstü hal ya da sıkıyönetim ile uygulanabileceği, bunun olmadığı durumlarda ise AİHS ve Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi ile uyumlu olması gerektiğini anımsattı.
Tespitlerini rapor halinde Genel Kurul'a sunan Komisyon ayrıca Türkiye'ye olağanüstü durumlarda alınacak tedbirleri gözden geçirme çağrısı yaptı.
Rapor referans sayılıyor
Venedik Komisyonu, Türkiye'nin de üye olduğu Avrupa Konseyi'nin anayasal konulardaki uzman organı olarak çalışıyor. Strasbourg merkezli Komisyon'un raporları Avrupa Konseyi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Birliği tarafından referans belge olarak kullanılıyor.
Bu nedenle de Venedik Komisyonu'nun raporu, sokağa çıkma yasağıyla ilgili AİHM'e yapılan başvurularda da temel olacak.
STRASBOURG