Demokratik Suriye Güçleri (QSD), Suriye-Irak sınırındaki Dêrazor’un kırsal kesimlerinde yeniden başlattığı Cizîr Fırtınası Hamlesi’nde ilerleyişini sürdürüyor. QSD savaşçılarının önceki akşam itibariyle Fırat Nehri kıyısındaki Bakoz köyüne ulaşmasına 4 kilometre kaldı. 1 Mayıs’tan beri 18 kilometre ilerleme sağlandı.
NAZIM DAŞTAN/MA/HALEP
AKP-MHP siyaseti, can çekişiyor. Son Şam hamlesi ile ipleri eline alan ABD ve müttefikleri, Rusya'ya da kabul ettirerek çeteler, Türkiye ve İran'ı saha dışı bırakma çalışmaları yapıyor.
Suriye savaşı 7. yılına farklı denklemler ile girdi. Şam ve Efrîn'de yaşananlar Suriye'de bulunan taraflar arasında hem siyasi hem de askeri alanda yeni dengeler oluşturdu. Söz konusu dengeler neticesinde, Türkiye ve İran gibi bölgesel güçlerin etkisinin azaltılmaya çalışıldığı görülüyor.
ABD ve Rusya'nın anlaştığı yeni dengede, Suriye'nin güneyinde Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün gibi güçlerin denetimi altında yeni bir bölge kuruluyor. ABD, Avrupa ve Koalisyon güçlerinin yeni bir Cenevre için de hazırlıklar yaptığı öğrenilirken, Suriye'de sahada hem askeri hem de siyasi bazı değişikliklere gidileceği belirtiliyor.
Yeni bir muhalefet
Uluslararası Kkoalisyon güçlerinin, Suriye'de Ürdün sınırından Kuneytra ve Dêrazor'u kapsayacak şekilde yeni bir hat oluşturmaya çalıştığı kaydedilirken, bu hattın hazırlık çalışmalarının devam ettiği belirtildi. ABD başta olmak üzere Avrupa güçlerinin, Türkiye, İran hatta Rusya'nın bölgedeki gücünü azaltmak için bazı girişimlerde bulunduğu kaydedildi. Eskiden oluşturulan Suriye muhalefetinin dağıtılarak Türkiye'nin etkisinden çıkarılacağı aktarılırken, oluşturulacak yeni yapıya ise Suudi Arabistan, Ürdün ve Mısır'ın öncülük edeceği gelen bilgiler arasında. Bu çalışmaların ismi netlik kazanmazken, "Suriye Ulusal Koalisyonu" isminin öne çıktığı ifade ediliyor. Böylelikle Suriye sahasında Türkiye’ye verilen rol alınmış olacak.
Suriye güneyinde bir bölge
Yeni siyasi yapının denetiminde askeri bir alanın da oluşturulacağı aktarılırken, bunun Güney Suriye üzerinden şekillendirileceği ifade ediliyor. Dera merkez olmak üzere Kuneytra, Ürdün sınırı, Irak sınırı, Dêrazor'un bir kısmının bu askeri yapının üs alanı olacağı kaydediliyor. Oluşturulacak askeri gücün de Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdün tarafından finanse edileceği belirtilirken, Halep, Efrîn ve Suriye'nin daha bir çok yerinde yakıp yıkan çetelerin ise tasfiye edileceği bildiriliyor. Rusya ve Türkiye arasında yaşanan pazarlıklarda bu tür grupların yok edildiği; İdlib'te toplanan grupların Rusya ile ciddi bir çatışmaya gireceği varsayılıyor.
Yeni Cenevre hazırlıkları
Suriye sahasında yapılacak yeni düzenlemeler tamamlandıktan sonra, uluslararası güçlerin krizin çözülmesi için de bazı girişimlerde bulunacağı öğrenildi. Yeni bir Cenevre'nin hazırlıklarının yapıldığı iletilirken, bunun da yeni koşullar ve yeni aktörlerle yapılacağı bildiriliyor.
BMKG’ye üç madde
ABD, İngiltere ve Fransa gibi güçlerin oluşacak yeni çözüm süreci için bazı maddeler hazırladığı da öğrenildi. Buna göre; 3 konu üzerinde hazırlık yapıldı;
* Suriye'de siyasi çözüm,
* insani durum
* ve ateşkesin sağlanması.
Maddeler tamamlandıktan sonra Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) sunulacak ve bu şekilde bir karara gidilecek. Yeni çözüm süreci için de ABD ve Rusya, bir noktaya kadar anlaştı; özellikle İran ile Türkiye'nin çözüm sürecinde rol almaması için önlemler alınacak.
İşgalin sonlandırılması
Yine Kuzey Suriye'de de bir çok gelişmenin yaşanması; Kuzey Suriyeli güçlerin bu yeni süreçte daha fazla rol alacağı kaydediliyor. Minbic, Reqa, Tebqa ve Dêrazor gibi yerlerde olası siyasi gelişmelerin yaşanması bekleniyor. Yine Efrîn oluşacak yeni dengeler arasında önemli bir yer tutuyor. Kuzey Suriyeli güçlerin alacağı direniş kararıyla Türkiye ve bağlı grupların ele geçirdiği kentlerin yeniden alınması da bekleniyor.
Bab halkı sokakta
ERDOĞAN ALTAN/MA/ŞEHBA
Bab halkı Türk ordusunun kenti terk etmesi için günlerdir eylem yapıyor. Zırhlı araçlardan açılan ateş sonucu en az 6 sivilin yaşamını yitirdi, çok sayıda kişi de yaralandı.
Türkiye’nin çeteleriyle kontrol ettiği Kuzey Suriye'nin Bab kentinde isyan eden halk tarandı. türk ordusu himayesindeki çetelerin 5 Mayıs'ta Bab Hastanesi'ni bastığı ve doktorları darp ettiği ileri sürülürken, Bablıların bu olaya isyan ederek sokağa çıktığı ve "Bab vatanımızdır, Türk askerleri Suriye'den çıksın" sloganı attıkları kaydedildi.
Türk ordusu ve çetelerinin protestoya zırhlı araçlarla saldırdığı ve isyancıların üzerine otomatik silahlar ile ateş edildiği aktarıldı. Saldırı sonrası yaşamını yitiren ve yaralananların yanı sıra gözaltına alınanların da olduğu belirtildi. Bablılar, 6 Mayıs'ta bir kez daha sokağa çıkarak saldırılara tepki gösterdi. Uluslararası toplumdan saldırıları durdurmalarını, Türk ordusunun Suriye'den çıkarılmasını talep etti. Sokağa çıkan Bablılara 6 Mayıs'ta da aynı yöntemle saldırıldı ve 6 Bablı yaşamını yitirdi, onlarcası da yaralandı.
NAZIM DAŞTAN/MA/HALEP
MIHEMED EL-EREB/ANHA/TEBQA
DAİŞ işgalinden kurtarılmasının üzerinde bir yıl geçmesine rağmen Tebqa’da, kısıtlı imkanlarla altyapı, hizmet ve örgütleme alanlarında önemli adımlar atıldı.
Uzun bir dönem DAİŞ işgali altında kalan Tebqa’nın, QSD savaşçıları tarafından özgürleştirilmesinin hemen ardından yeniden inşası için yoğun çalışmalara başlandı.
Halkın belediyesi kuruldu
Kent sakinleri, 10 Mayıs’ta özgürleştirilmesinin ardından DAİŞ’in yarattığı büyük tahribat ve hasarı ortadan kaldırmak için kolları sıvadı. Kentin elektrik, kanalizasyon ve su hatları büyük oranda tahrip edilmiş, hemen hemen her sokağında ise dev çöp yığınları biriktirilmişti. Tebqa Kurucu Meclisi ve Hizmet Komitesi de ellerindeki kısıtlı imkanlarla bu tahribatı ortadan kaldırabilmek için çalışmalara başladı. Tebqa sakinleri de ellerindeki araç ve gereçlerle Belediye çalışanları ve hizmet komitesi ile birlikte çöp yığınlarına yöneldi.
Kent sakinleri çalışmalara gönüllü bir şekilde katıldı. Samir El-Selac isimli bir yurttaş öncülüğündeki bir grup da kentin su sıkıntısını giderebilecek su pompalama istasyonunu tamir etmeye koyuldu. DAİŞ’in önceden istasyona döşediği mayının patlaması sonucu Samir El-Selac şehit oldü, birçok arkadaşı da ağır yaralandı. Hizmet Komitesi de bu olay üzerine çalışmalarını sıklaştırarak 25 Mayıs günü Halk Belediyesi’nin açılışını gerçekleştirdi.
Temizlik, Su, Sağlık, Ekoloji ve İtfaiye bölümlerinden oluşan belediye, sadece 50 kişilik kadrosu ve ellerindeki iki traktörle çöp yığınını temizleyi başararak, kent çarşısının da açılmasını sağladı.
Ekim ayında ise belediyeye ulaşan yeni iş makineleri ve araçlarla kentteki temizlik çalışmaları tamamen bitirildi.
Kentteki kanalizasyon sistemi de DAİŞ’in kazdığı hendekler ve yeraltında oluşturduğu askeri merkezler nedeniyle büyük bir tahribata uğramıştı. Belediye çalışanları, kentin kanalizasyon sistemini onarmaya başladı. Yürütülen çalışmalar kapsamında kentin kuzey, doğu ve merkezindeki mahallelerde kanalizasyon çalışmalarının ilk etabı bitirildi.
Su ihtiyacı giderildi
Tebqa, DAİŞ çetesinin su dağıtım istasyonlarını havaya uçurması nedeniyle 50 gün boyunca susuz kaldı. Belediye çalışanları, buldukları birkaç su tankeri ve itfaiye aracıyla bir süre yurttaşların su ihtiyacını karşıladı. Kentteki su hatlarının onarılması bir ay sürdü. Sonra kent merkezindeki halka ve göçmen kamplarına kadar içme suyu ulaştırıldı. Kent çarşısındaki denetimlerini sıklaştıran belediye ekipleri, ayrıca park ve bahçeleri yeniden düzenleyip binlerce ağaç dikti.
Fırat Barajı çalışıyor
Tebqa’nın Şubat 2011’de işgal edilmesiyle Fırat Barajı’na büyük tahribat verildi. Kenti işgal eden DAİŞ ise barajı askeri merkez olarak kullandı. Tebqa’nın QSD güçleri öncülüğünde özgürleştirilmesinin ardından özel birlikler barajda mayın temizleme çalışmalarına başladı. Mayın temizleme çalışmalarının bittiği 20 Mayıs günü barajdaki tahribatları giderecek bir ekip çalışmalara başladı. 5 aylık çalışma sonucu Tebqa kent merkezi ve kırsal kesimine su verilmeye ve elektrik üretimine başlandı.
160 okulda 50 bin öğrenci
Suriye’deki savaş ile birlikte 7 yıl boyunca çetelerin işgali altında bulunan Tebqa’da, çocuklar eğitim hakkında mahrum bırakıldı. Kentin özgürleştirilmesinin ardından Tebqa Sivil Meclisi tarafından 15 Mayıs 2017’den itibaren okulların açılması için çalışmalara başlandı. Buna paralel olarak öğretmenler eğitildi. Temmuz itibariyle öğretmenlerin eğitim devreleri tamamlandı. Kentteki öğretmenler gönüllü bir şekilde evlerinde ve açılan çadırlarda eğitime başlarken, bu süreçte okullardaki mayın temizleme ve hasar giderme çalışmalarına da hız verildi.
2017-2018 eğitim-öğretim yılına, açılan 160 okulda Ekim ayı itibariyle başlandı. Bu okullarda ilk ve ortaokulda okuyan 50 bin öğrenci, uzun bir aradan sonra ders başı yaptı.
Öğrenci ve öğretmen nüfusundaki artış ile birlikte Öğretmenler Birliği ve Okul Yönetim Birliği kuruldu.
Sağlık çalışmaları sürüyor
Kentteki El-Wetenî Hastanesine el koyan çeteler, yaralılarını burada tedavi ediyordu. Hastane daha sonra çeteler tarafından bombalandı. Tebqa Sivil Meclisi’nin 15 Mayıs günü başlattığı sağlık çalışmaları kapsamında ilk etapta El-Wetenî Hastanesi’nin yeniden inşasına başlandı. Heyva Sor a Kurd, Haziran 2017’de El-Wetenî Hastanesi’nde bir şubesini açarak sağlık hizmeti vermeye başladı. Kentin özgürleştirilmesiyle birçok doktor ve eczacı da kente geri döndü. Ekim 2017’de Eczacılar Sendikası kuruldu.
Heyva Sor a Kurd tarafından haftanın 5 günü Cirniyê, Mehmûdliyê ve Mensûre bölgelerinde sağlık çalışmaları sürdürülürken, El-Wetenî’deki poliklinikleirn açılması için çalışmalar yürütülüyor.
Kentte kurulan Sağlık Komitesi, yurttaşlara sağlık hizmeti verebilmek için çalışmalarını sürdürürken, kısıtlı imkanlar nedeniyle yurttaşlar Minbic, Kobanê ve Qamişlo’daki hastanelere de sevk ediliyor.
Toplumsal ve idari örgütlenme
Tebqa Sivil Meclisi’nin kurulmasının ardından, kentte meclis ve komünler yoluyla örgütleme çalışmaları başladı. Meclis tarafından Meclis Kuruluş Konseyi kurulurken, bu konsey de toplantı ve seminerler yaptı. Kentte kurulan meclislerin ardından Halk Evi’nin de açılışı gerçekleştirildi. Bölge meclisleri çatısı altında hizmet ve barış komiteleri oluşturuldu. Meclis Kuruluş Konseyi’nin yürüttüğü çalışmalar sonucu 4 ay içerisinde 180 meclis kuruldu.