BİLAL GÜLDEM / MA / İSTANBUL
İnternet üzerinden yapılan tüm Radyo-TV ve farklı platformlardaki yayınlara MİT ve Emniyet’ten izin alma koşulu getirecek olan taslak halindeki yönetmeliği değerlendiren basın meslek örgütleri temsilcileri ve medya uzmanları, yönetmeliğin bu haliyle Türkiye’yi sansürde lider ülke haline getireceğini söyledi.
AKP hükümeti tarafından hazırlanıp bu yılın Şubat ayında Meclis’e sevk edilen Torba Yasa içerisinde kabul edilen ve “İnternete Sansür Yasası” olarak adlandırılan yasa için hazırlanan yönetmelik taslağının içeriği kaygılara yol açtı. RTÜK ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) uzmanlarınca hazırlanan, 24 maddeden oluşan “Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik” ile internetten yapılan tüm radyo ve televizyon yayınları ile Netflix, Blu TV, Puhu TV gibi ‘İPTV’ formatındaki yayınlar üzerinde sıkı bir denetim ve katı sansür uygulanabilinecek. Yönetmeliğin bu haliyle kabul edilmesi halinde, bireysel iletişimi kapsayan görüntülü ve sesli yayınların dışında, internetten yapılacak her türlü yayının lisansını alabilmek için MİT ve Emniyet’ten olumlu görüş alınması gerekecek.
Yargıya bile gerek kalmayacak
Yönetmelik çıktıktan sonra internet yayıncılarının bir ay içerisinde yayın lisansı ve iletim yetkisi için RTÜK’e başvurmaları gerekecek. İzin alınamaması veya süreç içinde alınan lisansın iptali halinde RTÜK, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi adımını atabilecek. Taslağa göre RTÜK, lisanssız bir internet yayını için sulh ceza hâkiminden engelleme kararının çıkarılmasını isteyecek. Hâkim duruşmasız erişimin engellenmesine karar verebilecek. Ancak RTÜK, hâkimden bunu talep ettiği sırada kararını BTK’ya da gönderecek. Yani “karartma”, hâkim karar vermese de BTK eliyle sağlanmış olacak.
Medya uzmanları ve basın meslek örgütleri temsilcileri, yönetmeliğin bu haliyle kabul edilmesi halinde muhalif basına dönük etkileri üzerinde durdu.
Akdeniz: Çember daralacak
Henüz taslak halinde olan yönetmeliğin yol açtığı ciddi soru işaretleri olduğunu söyleyen İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Prof. Dr. Yaman Akdeniz, “Tam olarak yönetmeliği beklememiz lazım. Taslak ile ilgili netleşmeyen bilgiler var. Ancak internet haberciliği konusunda ciddi bir sansür getirileceği ifade ediliyor” dedi. Türkiye’nin internet haberciliğini sansürleme konusunda dünyada lider haline geldiğini belirten Akdeniz, şunları söyledi: “Bir yılı aşkındır Wikipedia engelli. Tüm muhalif internet haber siteleri engellidir. Türkiye en çok sosyal medya hesaplarını kapatan ülke oldu. Durum çok ciddileşiyor ve kötüye gidiyor. Bu yönetmelik yazılı medyadan daha çok görsel medyayı etkileyebilir. Tüm medya açısından daralmış olan çember, bu tasarıyla daha da daralacak. Basının hareket alanı daralıyor. RTÜK maddeleri düzeltilmesi konusu ilk çıktığında ilk önce 2019 seçimlerine hazırlık için yapıyorlar demiştik. Ancak 24 Haziran seçimleri gerçekleşince bu düşündüğümüz planlama geride kaldı ve yavaş yavaş bu plan yürürlüğe giriyor.”
Durmuş: İnternete kanca attılar
Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Genel Başkanı Gökhan Durmuş da internet yayınlarının RTÜK denetimine tabi olmasının yeni bir sansürü beraberinde getireceğini vurguladı. Durmuş, şunları ifade etti: “Türkiye’de muhalif basına yönelik baskı politikaları son hızla devam ederken, basın ve ifade özgürlüğünün engellenemediği alan olan internet dünyasına RTÜK kanca attı. Her şeyi kontrolü altında tutmak isteyen iktidar, bu düzenlemeyle basın ve ifade özgürlüğünü tamamen yok edecek. Türkiye gerçeğine bakacak olursak yazdıkları haberler ve televizyonlarda yaptıkları yorumlar nedeniyle tutuklanan gazeteciler, sosyal medya hesaplarından muhalif paylaşımlar yaptıkları için tutuklanan yurttaşlar var. Şimdi de internet yayınları nedeniyle tutuklanan gazeteci ve yurttaşları göreceğiz. Medya alanına yapılan bu müdahaleler demokrasiyi yok ediyor. Bütün bu baskılara rağmen gazetecilerin yeni bir yol bulacağına hiç şüphemiz yok. Ancak halkın haber alma hakkının daha da kısıtlanmasına yol açacak bu süreç.”
Eren: Tamamen kesmek istiyorlar
DİSK Basın-İş Sendikası Genel Başkanı Faruk Eren ise taslak halindeki yönetmelik ile denetim dışındaki seslerin hükümet tarafından denetim altına alınmak istendiğini ifade etti. Artık mahkeme kararları beklemeden yayınların kapatılabileceğine işaret eden Eren, “Bunlar tamamıyla keyfi uygulamalarıdır. AKP’li ve MHP’li olmayanlar ‘vatan haini ve sakıncalı’ görünüyor. Kimlerin bu ülkede yayın yapacağı anlaşılıyor. Basını kendi taraftarları ve yandaşlarına teslim etmiş durumdalar. Basın özgürlüğü zaten yok. Bu kararlarla özgür ve muhalif basının sesini tamamıyla kesmek istiyorlar” diye konuştu.