ABD harekatta ısrarlı
ABD ise kimyasal saldırının faili olarak gösterdiği Esad’ın ‘mutlaka cezalandırılması’ gerektiğini belirtiyor. ABD Başkanı Barack Obama iki günlük zirve boyunca görüştüğü liderlere askeri harekatın kimyasal silah kullanımı için caydırıcı olabileceği ve Suriye’deki savaşta muhaliflerin elini güçlendirebileceği tezini yineledi.
10 ülke saldırıya hazır
Obama olası bir harekat için “müttefik” arayışını zirvede de sürdürürken, ABD Dışişleri Bakanlığı ise 10 ülkenin Suriye’ye yönelik olası bir askeri operasyona katılmaya hazır olduğunu açıkladı.
Rusya geri adım atmıyor
Türkiye, Fransa, Kanada ve İngiltere, ABD Başkanı Barack Obama’nın askeri müdahale önerisine destek çıkarken, Rusya kesinlikle böyle bir müdahalenin karşısında olduğunu söylüyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, kimyasal silahı hangi tarafın kullandığı konusunda bir netlik bulunmadığı belirterek, “BM kararı olmadan yapılacak bir operasyonun Suriye’ye saldırı anlamına geleceği ve bununda uluslararası hukuka yeni bir darbe vuracağı” uyarısında bulunuyor.
Birbirlerini ikna edemediler
Putin ile Obama zirvenin son gününde 20 dakikalık bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşme sonrası basına açıklama yapan Putin, Obama ile fikir alışverişinde bulunduklarını ancak ikna olan taraf olmadığını söyledi. Putin, Türkiye, Fransa ve İngiltere liderlerinin Suriye’ye operasyon yapılması için çağrıda bulunduklarını ancak bu ülkelerin halklarının savaşa karşı olduğunu belirtti. ABD halkının büyük bölümünün de Suriye operasyonuna karşı çıktığını dile getiren Putin, Obama ile aynı fikirde olmadıklarını ancak birbirilerini dinlediklerini söyledi. Suriye operasyonunun dünya ekonomisi için ağır bir bedeli olacağını kaydeden Rus lider, kimyasal saldırıyı Esad yönetimine karşı olanların yaptığını ve onları destekleyen ülkelerin bu durumu provoke ettiğini öne sürdü. BM’nin bir karar alınmadığını hatırlatan Putin, “Buna rağmen yapılacak bir operasyon uluslararası yasalara aykırı olur” dedi.
Ana gündem Suriye’ydi
Obama da görüşme sonrası yaptığı açıklamada, ikili görüşmenin son derece samimi ve yapıcı bir görüşme olduğunu söyledi. “Görüşmenin ana gündem maddesi Suriye’ydi” diyen Obama, “Suriye konusunda Putin, ‘bizden kimyasal silah kullanımı konusunda sizin tezinize katılmamızı beklemeyin’ mesajı verdi. Ancak BM raporu sonrası Putin’in bu tutumunu sürdürmesi zor olacak diye düşünüyorum” açıklamasını yaptı.
Obama: Mutlaka yanıt verilmeli
Dünya liderlerinin Suriye konusunda farklı düşünceleri olduğunu kabul eden Obama “Birçok ülke, eğer askeri operasyon düzenlenecekse, bunun BM’den çıkan karar sonucunda yapılmasını savunuyor. BM olmadan operasyon kararı alabiliriz ancak BM’nin kararına saygı duymak istiyoruz. Eğer kimyasal silahlar kullanıldıysa buna karşı hareket edilmelidir” sözleriyle BM kararı olsun olmasın askeri harekatta ısrarlı olduğunu bir kez daha gösterdi.
Sınırlı ve orantılı harekat planı
Obama, Suriye’ye yönelik olası bir harekatın sınırlı, orantılı ve aynı zamanda anlamlı olacağını, kara harekatını içermeyeceğini yineleyerek amacın da ‘Esad’ı kimyasal silah kullanımdan vazgeçirmek’ olduğunu yineledi.
‘Kosova’ya da destek yoktu’
Obama, Kongre’deki oylama sürecinin zorlu geçeceğini, ABD halkının da müdahaleden çok yana olmadığını bildiğini belirterek, “Ancak bu tür müdahaleler her zaman halkın desteğini almayabilir. Kosova’ya müdahaleye de destek yoktu ama doğru olan yapıldı” diye konuştu. Obama Salı günü Beyaz Saray’da halka bir kez daha sesleneceğini de açıkladı.
Zirve gergin geçti
Moskova ile Washington arasındaki Suriye gerginliği zirve boyunca hissedildi. Obama ile Putin sadece 20 dakikalık görüşmeyle yetindi. İki lider dün de olabildiğince yanyana gelmemeye özen gösterdi. Yuvarlak masa görüşmelerinde birbirinden uzak yerlere oturan Obama ile Putin, zirvenin klasiği haline gelen “aile fotoğrafı“ çekiminde de yanyana poz vermemeyi tercih etti.
Çin karşı olduğunu yineledi
Rusya gibi BM Güvenlik Konseyi’nin veto yetkisine sahip daimi üyelerinden Çin’in tutumunda da bir değişiklik söz konusu değil. Pekin yönetimi, bilinen tavrını G20 zirvesinde de sürdürdü ve Suriye’ye askeri müdaheyele kesin bir dille karşı çıktı. Böyle bir operasyonun dünya ekonomisinde de büyük tahribatlara neden olacağını dikkat çeken Çin heyetinin sözcüsü, aklıselim tek çözüm yolunun politik ve diplomatik kanallar olduğunun bir kez daha altını çizdi.
BM’den uyarı
Askeri müdahaleye bir tepki de Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Ban Ki Moon’dan geldi. G20 zirvesinde konuşan BM Genel Sekreteri, Suriye’ye askeri müdahale görüşmelerini “düşüncesizce” diye niteleyip olası bir müdahalenin “trajik sonuçları” olabileceği ve mezhep çatışmasını körükleyeceği uyarısında bulundu.
İnsani yardım gerekiyor
Öte yandan Birleşmiş Milletler, Suriye’deki mülteci kriziyle başedebilmeleri için yıl sonuna dek 3,5 milyar Dolar’a daha ihtiyaç olduğunu açıkladı. BM’nin insani yardımlardan sorumlu yetkilisi Valerie Amos, yaptığı açıklamada, bağış veren ülkelerin yaptıkları katkıyı tekrar gözden geçirmelerini ve daha cömert davranmalarını istedi.
Esad suçlamaları reddediyor
Bu arada Suriyeli diplomat Warif Halabi, Esad rejimini insanlığa karşı suç işlediği iddialarını reddederken uluslararası toplumu ülkesine yönelik ‘terör saldırılarını görmezden gelmekle’ suçladı. Suriye Meclis Başkanı da ABD Temsilciler Meclisi Başkanı John Boehner’e bir mektup yazarak Kongre üyelerini “sorumsuz bir şekilde ve pervasızca harekete geçmemeye” çağırdı. Temsilciler Meclisi 9 Eylül’de toplanarak Obama yönetiminin Suriye ilişkin askeri müdahale planını ele alacak. Oylamadan nasıl bir sonuç çıkacağını şimdiden kestirmek zor. Ancak İngiliz yayın kuruluşu BBC, yaptığı bir kamuoyu yoklamasının, ‘Temsilciler Meclisi’nin yarısından fazlasının askeri müdahaleye karşı olduğunu gösterdiğini’ ancak buna rağmen birçok üyenin henüz tam bir seçim yapmadığının anlaşıldığını aktarıyor.
ST. PETERSBURG