Tarîx bi rengê serweriya camêrdî ameyo nûştiş. Tekoşîna cînî û cîvatî nêameya vînayiş. Welatêko bi nameyê Domînîkî kiştişê hîrê wayan beno sebeb ke o welat bikewo tarîxê tekoşîna cîniyanê dîna. 

Şarê Komara Domînîkî serra 1960 de, bin zordariya dîktator Rafael Trûjillo de rocê xeylê bi dezan anceno. Verva serwerîya/desthelatdariya Trûjîllo de hîrê wayê bi nameyê Patrîa, Mînerva û Marîa Teresa Mîrabel, dest bi tekoşîne kenê. Nê hîrê way rêxistinêka bi nameyê Calandestîn awan kenî.  Na rêxistina înan seba dîktatorî bena talûkeyêko gird. Hîrê wayî xeylê doran yenê binçimkerdiş ê îşkencekerdiş.  25ê Mijdara 1961î de hîrê way hetê eskeranê Trûjilloyî ra yenê tecawizkerdiş û dima ra zî yenê kiştiş. Sîstema dîktatoriye wazena serê mesela bigero û fermiyet de na mesela zê qeza yena nîşandayiş. Badê nê kiştişan rêxistina verva desthelatdariya Trûjilloyî her ke şîna zêdyena. 

3 perperikî

Rafael Trûjillo hetê artêşa ke paştiya xo bi aye giredabi ra, serra 1961 de bi sûîkastê ke yeno kiştiş. Amerîkaya Latîne de rêxistinê cîniyan, ê hîrê wayê ke amebî qetilkerdiş vîrî ra nêkenê. Seba ke nameyê yew waye Pepule yan zî Pinpinike ya, Cîhan de zê ‘Hîrê Pinpinike’ yenê naskerdene. Serra 1982 de Domînîk de cîniyê Emrîkaya Latin di kombîyayişê xo de 25ê Mijdare ke roja kiştişê hîrê wayan bî zê ‘Roja Tekoşîna Verva Şîdetê ser Cîniyan’ qebûl kerd. Serra 1985 de zî Mîlletê Yewbîyayî 25ê Mijdare zê nayî îlan kerd. Roja ma de zî şîdeto verva cînîyan merhaleyê tewr berz de yo. Labelê verva şîdetî ser cîniyan tekoşîneke gird zî yeno dayen. 

Ma do dêsê îqtîdarî birijnî!

Babete ser o Endama Meclîsê Partîye ya HDPyî Beycan Taşkirane û Endama Heyetê Berzî ya HDKyî û Endama Meclîsê Cinîyan Benazîr Coşkune qisey kerdî. 

Taşkirane va ‘sey ke ma zanê 3 wayê ke serewedarnayî bi îşkenceya zayendî ameyê qetilkerdiş. Tirkîya de sey ke ma zanê derheqê domanan de taslaxêk ame meclîs, no taslax zî ma nawnena ke îstîsmarê zayendî esto. No zî nîşanê ma dano ke Komara Domînîkî ra heta nika zîhnîyetê zayendîperestî nêbedelîyayo. Ma cinîyî seba bedelînayîşê nê zîhnîyetî bi serran o ke têkoşîn danê. Ma nêeşkenê vera tedayan de bêveng bimanê. Ma embazanê xo cinîyan ra wazenê ke vera zîhnîyetê serdestî de wa yewbîyayîş û rêxistinîya xo hîna zaf gird bikerî.” 

Ma dê azadîye biqîrî

Taşkirane ard zon ke ‘Rojhelato Mîyanên de zaf dejî ameyê antiş’ û qiseykerdişê xo wina domnaye: “Rojawan de quwetanê serdest cinî û şaran qir kerdî. Ewro Rojawan de cinîyan alternatîfêk awan kerd. Adiro ke cinîyanê kurdan Rojawan de tavist, ewro heme dinya roşn keno. Heme hêz û têkoşînê cinîyan nawneno ma ke eke cinîyî birêxistin bibî û eke ti wayirê mekanîzmaya pawitişî bibî, ti eşkenî zaf çîyan bikerî. Gere ma vera zîhnîyetê faşîstî de hêzê xo bikerî yewe. Ma do duştê zîhnîyetê camêrdî de teber de bibî û azadîye biqîrî.”  

Polîtîkayê camêrdî

Coşkune vist vîrî ke AKP û zîhnîyetê DAIŞî yewbînan ra cîya nîyo û wina va: “Ma Rojawan de zîhnîyetê DAIŞî dîye, tîya de zî ma zîhnîyetê AKPyî vînenê, her di zî sey yewbînan î. Ma cinîyê Tirkîyaye na neheqîya înan vînenê. Vatişê ‘her kurtaj yew Uludere yo’ de ma vînenê ke hedef û zîhnîyetê înan çî yo. Polîtîkayê dewleta camêrdî zî heman çî wazena û nê polîtîkayê zayendîperest her ca de paştî danê yewbînan. Proseso ke cinîye biqedêno, laşê cinîye bixebetno û azadîya cinîye çin bikero, xo Rojawan de nawit. Dewê ke hetê çeteyanê DAIŞî ra ameybî girewtiş, nê cayan de dişmenîya cinîye xo da teber. Ma prosesê destpêka YPJyî bi çi bêîmkanîyan ra resa ewro baş zanê. La hêzê cinîye Kobanê de vera DAIŞî de û vera zîhnîyetê DAIŞî de serkewt.”

Ma dê birijnî

Coşkune dewamê qiseykerdişê xo de va ‘Rojawan û Minbîc ra wêneyê cinîyê ke tarîtîye dirnayî û cinîyê ke bi fistananê vilikinan bihar anî, ameyî ma rê’ û qiseykerdişê xo wina qedênaye: “Ma cinîyê Tirkîyaye zî do bi qerardarî serbikewî û do saltanat û qesranê îqtîdaran çin bikerî. Zîhnîyetê camêrdî seba ke xo bigîro bin temînatî cinîyan ser de zext û tedayan keno. Eynî wext de bi hawayêko bêhiqûqî Hereketê Cinîyan (KJA) hetê nê zîhnîyetê lêşin ra ame padayîş. Hereketê cinîyanê enteryonalîstan, hereketê cinîyanê Rojawan û Tirkîya bawerî danî ma cinîyan. Ma do bivecyî raşteyan û bendanê îqtîdaran birijnî.”  


 NAVENDÊ XEBERAN