Osmaniz ra dime dewleta tirkî kî aleviyan de yar nêbiye. Yavuz Sultan Selîm demê xo de 40hezar ra jede alevî qirkerdî. Osmanizî, a desmala qilêrine û gonine hen teslîmê tornanê xo kerde. Coka tornê Osmanizî ewro wirzeno ra Estemol de namê jû pirdî Yavuz Sultan Selîm nano pira.      

QOGÎRÎ: Herbê dîna virene ra tepiya Osamniz tam bî pirtley. Binê destê tornê Osmanizî de teyna kurdî mendî. Na raya tornê Osmanizî verê xo çarna kurdanê yemê Sêwazî. Nî hem kurd bî, hem kî alevî bî.  
Ataturk eskeranê xo rusneno qomê ma yê Qoçgîrî ser û vano: “Qerarê Kongra Erzurumî seweta sima zî vêrenê ra.” Madde virenî yê qeraranê Kongra Erzurum de vajîno, ke “Zerrê şîndoranê mîllî de welat jû yo, lete nêbeno.” Hama en muhîmê xo zî maddê 5îne yê Kongra Erzurum yo. Na madde de vajîno “qeyta jû heqe nêdame kemiyan ke hukmê ma yê siyasî û dengê ma xirave kerê…..”  Îşte îta de fermanê kemiyan yeno dayene. Ataturk, Alîşan Beg û Baytar Nurî rê mebusiye verniyaz keno. La, hurdemena zî sereberz vindenê û verniyazê Ataturk qebul nêkenê. Peyniye de Ataturk binê rayveriya Nureddîn Paşa de arteşa xo rusneno qomê ma yê Qoçgîrî ser. Nuireddîn Paşa ke sono Qoçgîrî ser vano: “Ma îyê ke vanê ZO (Ermenî) kerdî pak, îyê ke vanê LO (Kurdî) înan zî keme pak.” Gorê raporanê dewleta tirkî, Nureddîn Paşa 1921 de Qoçgîrî de 500 malbatê alevî û kurdî qetil kerdê, 135 dewî vêsnê, riznê, talan kerdê û 2hezar mordem zî surgin kerdê. No humerê Ataturk yo.         
DERSÎM: Dima Ataturk dest keno ci aleviyanê Dersîm qirkeno. Verva Dersîm rapor sero rapor yeno nusnayene. Raporo viren 1926 de hetê Hamdî Beg ra beno amade. Na rapor de vajîno “Dersîm seweta dewlete jû kergan a, gune ameliyat bibo.” Niya Tertelê Dersîm yeno pîlan kerdene. Nêzon pirdê Singeç amo vêsnayene, pirdê Paxî amo vêsnayene, nî pêro manê yê. Binê rayveriya Ataturk de dewleta tirkî fermanê Dersîm vet.
O waxt teyna jû partiye biye. Na rîwal ra sermiyana Tertelê Dersîm CHP ya. Pêro pîlanê Tertelê Dersîmî hetê Îsmet Înonu ra û bi zonayîsê Ataturk ameyî amade kerdene. Îsmet Înonu hata 25ê asma cotmehe yê 1937 serokwezîr mend, dima hukumat dewrê Celal Bayar kerd. Tabî, na dem de Ataturk serokkomar bî. Guna Tertelê Dersîm vilê Ataturk û CHP dera. Generalo qetilkar Abdullah Alpdogan bî mufetîşê Dersîm. Dima Ataturk çena xo Sabîha Gokçen seweta qetil kerdena dersîmizan rusnê Dersîm. Sabîha Gokçen bi ekîbê xo Dersîm bi teyaran bomba kerd. Eskeranê tirkî pîzê ceniyan de domonê soykekî sungî kerdî. Bi destê xiyanetkaran sarê rayveranê Dersîm ameyî cira kerdene. Wertê asma payîza wertî yê 1937 de Xarpêt Meydanê Genimî de Seyîd Riza û 6 hevalê xo darde bî. Serrê lazê Seyîd Rizayî ameyî berz kerdene, yê Seyîd Rizayî ameyî warodayene û niya pî bi lajî ra piya ameyî darde kerdene.
70hezar dersîmizî bi fermanê qetilkar Ataturk ameyî qirkerdene û 12hezar ra jede aleviyê Dersîmî ameyî surgin kerdene. Dersîmizî gune na kerdena CHP xo vîra mekerê û dewleta gonewere verde çokan romenê. Seke Seyîd Rizayî vato: “Mi dêk û dolabanê sima de basnêkerd, no mirê bî derd, mi zî sima verde çokî ronênayî, no zî va simarê derd bo!” Vinetîsê aleviyan verva dewleta tirkî û CHP gune niya bo!
MARAŞ: 1978 de mavênê 19 û 26ê asma gaxane de Maraş de alevî ameyî qetil kerdene. Hukumatê CHP bî. Serokwezîr Bulent Ecevît bî. Zerrê jû heftî de faşîstan 150 alevî kiştî, 200 ra jede çê aleviyan vêsnayî, 100 ra jede cayê karî yê aleviyan riznayî. Hukumatê CHP, binê rayveriya Ecevît de qetlîamê aleviyan sêrkerd. Dawa Maraş tam 23 serrî ramit. Sermîyananê dawa ra tayîne ceza gurete, hama rew ameyî raverdiyayene. Qetilkaranê ke na qetlîam de rolo girs kaykerd, dewlete înan “nêreste”. Yanî kilmek 68 sermiyanê na qetlîamî bêceza mendî. Seke ma îta de vîneme, Osmanij ra tepiya CHP dest kerdo qetlîamê aleviyan, en jede alevî demê serdestiya CHP de amê kistene.
SÊWAZ: 1993 2ê asma temuze alevî na raye Sêwaz de bî hedefê dewleta tirkî. 35 hunermend û roştberê alevî Otelê Madimak de ameyî vêsnayene. Quwetanê dewleta tirkî, polîs û eskerî, poşt dê qetilkaran. Hukumat destê Tansu ÇÎller û Erdal Înonu de bî. Sosyal demokratî onca serdest bî. Erdal Înonu hewarê aleviyan nêrest. Na dawa hata 2012 ramit. Na dawa de zî dewlete taye qetilkaran “nêreste”. Peyniye de dawa rîwalê waxtî ra 13ê asma adare 2012 de ginê waro. Serokwezîrê tirkî Recep Tayyîp Erdogan warodayena dawa qomê xorê kerde “bimbarek.” Niyadayîsê AKP, MHP û CHP yê aleviyan na wo.
Mi na numuneyî dayî ke alevî mantiqê dewleta gonewere hebena rind fambikerê. Bi taybetiye CHP aleviyan de se niyadana, hebena rind bivînê. Çike yê taye aleviyan CHP ra hona omidê xo esto. Dewlete ver ra na het verva aleviyan gureyena.
DIYANET ÎŞLERÎ: CHP laîkenî jê vilence kerda fekê cuna, hama “Diyanet Îşlerî” 1924 de hetê Ataturk ra ame ronayene. Yanî CHP na saziye naro û hata ewro zî bi qamçurê (Vergî) aleviyan kena weyîye. Alevî weçînîtîs de gune naye zî verê çimî de bijerê. Ataturk û CHP ke nêbiyenê, ewro “Diyanet Îşlerî” zî nêbiyenê. Na bela Ataturk û CHP sarê aleviyan rê kerde pêda.  
Nî asmanê peyenan de Semsur (Adiyaman) de çeverê aleviyan ameyî îşaret kerdene. Jû aleviyê ma roportajê xo de vano: “Dewlete ke ma nêpawena, çekan ma do ma xo paweme.”  Dewlete bi xo Qoçgîrî, Dersîm, Maraş, Çorum, Malatya, Sêwaz, Gazî û Gezî de alevî qirkerdî. Recep Tayyîp Erdogan vat: “Cemevî cumbuş evî” û Mehmet metîner vat: “Cemevî biyê halênê terorîstan.” Heto bîn ra qetlîamê ke CHP kerdê werte derê. Yanî dewlete newasto û nêwazena aleviyan bipawo.