Ceniyê kurd rayşiyayişê serbestî rê, bi cesaret, îrade û zanayişî berz rayverîn kenê. Ê zanê ke azadî hesan niyo. Zey ke çemberê adirîn ra ravêrnayiş o. Bedelê gird û giran wazeno. Nayî ra, ê serva azadî zey bedel ganê xo veşnenê, sereyê xo kenê berz, xo mezgê dişmenan de teqnenê. Mewziyanê herbî de îmze erzenê destananê qehremaney. İstanika tarixê ceniyanê kurd bi gonî, bi bedelanê giran, bi qehremaneyan yena nuştayen. Wexto ke pêrokîn dinya behsê ‘Roja Ceniyanê Kedkar yê Dinya’ keno, çimê ceniyanê dinya zî ser tekoşîn û xoverdayişê ceniyanê kurd de yê. Di serrê peynî de, ceniyê kurd bi xoverdayişê xopawitenî îlham danê hereketê ceniyanê dinya. Çike endî yeno zonayiş ke, bê pawiten cuwyan mumkin niyo. Raya xopawitenî zî xo tenzîm kerdiş ra vêrena ra.
Pêrokîn dinya de cenî 8ê Adar de vejyenê meydanan. La ceniyanê kurd ê meydanan qet nêterknay û pêrokîn rojanê serr de meydanan de bî. Rojawa, Başûr, Bakûr û Rojhelatî de ceniyanê kurd bi tekoşînê xo pêrokîn sînoran wedarnay û bî tersê serdestan, tecawizkaran û dîktatoran.
Dişmenê şarê kurd ceniyanê kurd 5ê Cotmeng 2014î ra, cesaret û rihê fedaîyane yê Arîn Mîrkan ra silasnenê. Meryem Kobanê ra silasnenê. Fermandara YPJ Meryem bi vatişanê “ez kêberê îxanet ra nêravêrena” vera tecawizkaran heta peynî xover da. Vakûrê welatî de, wextê xoverdayişê xorayberdişan de Hîdayet Taştamûr ke vera dewleta romî teslîm nêbî va, “tiya ra encex meyitê mi vejyeno” heta peynî xover da û bedelê azadî bi ganê xo da. Rîwalê no rihê fedaî, her ca de serdestan tewr vêşî ceniyan kerd hedef. Serva ke cesaret û îradeyê ceniyan bişikîno pêrokîn çiyê qilêrîn ferz kerd. Tecawizkar û kiştoxê ke bedenê ceniyan zey ‘namûs’, ‘herram’, ‘şerm’ vînenê bedenê înan viran kerdî, kuçeyan de teşîr kerdî û waştî îrade û qûwetê ceniyan bişikînê. La ê nêzanenê ke ceniyê kurd rewna ra nê dês û sînorê koledarî ravêrnayê, bedenê xo zey şerm nê zey rûmeta xo vînenê. Waştî bi înfazan peyser gam bidê eştiş. Rayveranê ceniyan yê zey Sêvê, Fatma û Pakîze hedef girotî û waştî şexs dê înan de ters çekerê zerya ceniyan. La nêzanay ke, nê ceniyê ke qetilkerdî, pey xo de çi qe merdişî, sînorî, jan û zehmetî ternay û resayê na roj. Nêzanay ke zerya înan de jû çilka ters û koledarî zî nêmenda. Xo ra badê kiştişê înan bi seyan ceniyanê zey Yasemîn Çikmaz ala tekoşîn yê înan dewr girot. Yasemîn ke bodrimê wehşetî de Cizîr de amê qetilkerdiş, maya xo ra va: “Dayê na raya heqîqetî ya, ez nêşkena paştê xo imbazanê xo ra açarna” û tewrê qafîleyê nêmerdişan bî. Veriya ke şehît bikewo veng da ceniyan ke werzerê ser payan û înan silayînê cayanê xoverdayiş kerd.
Nê dişmenê ceniyan tewr vêşî zî dayikanê ma yê sereberz ra tersenê. Zanê ke mualimê sifte yê qehremananê nêmerd nê dayikî yê. Nê dayikan domananê xo rê şitê xo yê helal ra piya, dersê sifte da û waştî ke her şert û wextî de wayirê rûmeta xo, kurdbiyîna xo, kamiya xo bivejyê. Ê dayikê zerîveş yê ke zey bedelê azadî, serva weşiya welatê xo domanê xo oxirê nêmerdî kerdî. Ê dayikê ke dejê xo açarnayê zanayişekê xorîn kedkarê tewr pîl û profîlê ceniya azad damusnenê. Dayiktiya ke şexs dê mayanê Taybet, Esmer û Xanim de xo îfade kerd, keye, mehle û sûka xo terk nêkerdî û heta peynî pey domananê xo de vinderdî, welatperwerê tewr girdî yê.
8ê Adar, serra par ra heta na het, bi tekoşîneke dekerde ravêriya. Serva ceniyan babeda tewr erja û manedar ke kes behsê ci bikero xoverdayişê xopawiten yê ceniyan a. Ceniyê kurd endî zey kesê mexdûr, kole û bêçare tewrê cuwyayiş nêbenê. Ceniyê kurd her şiklê şîdet (dewlet, pî, bira, merde, civak) rê îtiraz kenê û pawitişê xo gênê. Endî Kurdistan de profîlê ceniya kole û bêçare şikîya. Endî cenî her ca de vanê, “ma estê û ma dê bibê” û na ray de dayişê bedelê giranî ra nêtersenê. Him sîstema serdest ra heyfê raşt gênê, him kî cuwyana alternatîf ya azad înşa kenê. Raşto, serrê da giran û bi jan ravêriya. La ceniyan ra piya şarê kurd îmze eşt bin serkewtişanê gird û erja. Kurdistan de wext û wesarê ceniyan destpa kerd o. Xoverdayişê Sara, Arîn û Sêvê’yan do bireso serkewtiş, çike pey înan de bi mîlyonan ceniyê zane estê û hetê tîja rojî rayşinê.