Jew welat xeyal bikerê, tê de fikir kerdiş, qisey kerdiş û rexne kerdiş sûc o. Jû dewlet xeyal bikerê bi qanûnanê şerîat û bi fermananê padîşaxî yena îdare kerdi. Kam ke nêvano ‘biciwe padîşaxê mi’ serreyê ci birniyeno. Kam ke vano ‘Qral viran o’ yeno qirkerden. Kam ke goreyê waşten û menfaatê padîşaxî hereket nêkero, doman-qeçek bo zî, cenî bo zî, siyasetmedar bo zî yeno kişten. Raşto, behsa dewleta gonîn yê tirkî kena. 

Nimûneyê peynî Amed ra ame.Wendekarê lîse Çekvar Çûbûk, hewna 15-16 serre bi.  2’ê aşmî de, qezaya Amed sûr de, hetê çeteyanê erdogan’î ame gulevaran kerdin. Laşê Çekvar’ê doman gina war û gonî da. Çeteyan nêvirada ke, wedariyo nêweşxane. Çekvar’î ca de gan da. Peycoy çeteyan resîmê meyitê ci bare kerd û vatî; “ma jew terorîstî kişt.”

Goreyê zonayişê ke hetê jew merdimê Çekvar’î ra amey dayen, Çekvar’î vato; “nasname-kamiya xo yê TC biveşnê. Ez yê xo veşnena. Heta ke şima yê xo nêveşnê, şima nêbenê azad.” Çekvar emrê xo yê qijek-werdî de resya sirrê heqîqeta serbestiya Kurdan.  Endî kardî resya estey. Kurdistan çemberê adirîn ra vîreno ra.  Dîktatorê derg, hemkarê ci yê dewşirme û artêşa ci ya celadan  verra Kurdan herekatê newî yê îşgal û qirkerden destpa kerd. Sûk û qezayê Kurdistan girotiyê bin ablûqa û çeteyanê xo zey kutukanê veyşan viradayê kuçeyan. Tornê  tûranan bi meqsedê kiştiş bi tanq û topan, bi bombe û guleyan erzenê Kurdan ser. Eke hona zî tayn kesan fehm nêkerdo se, fina vaja. Mesele ‘qedexe’ yê vetişê teber, ya zî çiyê do hiqûqî niyo. Mesele no yo: Seray û AKP verra Kurdan herb danê ramiten. Kurdan ra wazenê ke fermananê ci rê bîyat bikerê. Nayî ra Kurdan rê didi ray yenê misnayen. Ya Kurdî dê qanûnanê rejîma AKP qebûl bikerê. Eke qebûl nêkerê dê bîrê kiştiş. AKP ya ke verra tekoşîna Kurdan gonî kena vinî har biya û bi meqsedê heyf girotin êriş kena. 

Nimûneya bîn a ke qezaya Mêrdin Dêrik de qewimî bêsînoriya herbê AKP rind damisnena. Dêrik de dewlet 8 rojî ‘qedexe’ yê vetişê teber îlan kerd. Nê heşt rojan de çeteyanê AKP serva ke îradeyê welatijan bişikîno her çî kerd. Helîkopteran ra, panzeran ra bombe vornay. Zewbîn zî çeteyan waşt welatijan keyeyî miyan de ganî ganî biveşnê. Mehleya Cevîzpinar yê Dêrik de wexto ke malbata Onen keye de bî day ver adir. Deqeyê peynî de gencê ke mehle de bî resyay yardimê keyeyanê Onen û înan zerreyê adir ra vetî. Nê nimûneyî verra Kurdan sînoranê herbê qilêrîn û dişmeniya AKP damisnenê. Xo ra qe behsa înfazê Tahîr Elçî, yê desan kesanê bîn nêkena. Çiyê ke tenya jû aşma peynî de qewimîyayî rê herkes bi şahîd.

 La tarix  tenya sereştişanê çeteyan rê û herbê qilêrîn yê faşîzmî rê şahîdîy nêkeno. Herzewbîn şahîdiyê mîladê newî yê Kurdan, xoverdayina Dêrik, Nisêbîn, Sûr, Ferqîn û pêrokîn Kurdistan zî keno. Kurdî bi bedelê giranî, la bi rîyê spî tarix niwîsnenê. Çi ke yê ke heqdariyê Kurdiyê û dê serkewê, nêheqî û munafiqî dê kêberê cihenem ra, ravêrê. Ma va AKP qerarê herbî da. La Kurdan zî qerarê xo rewna ra da yo. Kurdî vanê: “Ma na dewleta ceberrût endî nêwazenê. Wazeme xo bi xo îdare bikerê” û vanê; “rexmê merdiş, ma dê xosereya xo ra peyser gam nêerzê.” Dêrik û Nisêbîn de artêşa çeteyan verra îrade û xoverdayişê şarî binkewt û qeza ra qewirniya. Rojanê vernî de, na dewleta gonîn û îşgalkerdox, do gam bi gam pêrokîn welat ra bivejyo. Yanî wextê qewirnayinê îxtidara gonîn, ke kiştoxê des hezaran kesan a, rewna ra ame.