Yolsuzluk görüntülerinin ortaya çıkmasıyla yıkılan koalisyon hükümetinin ardından erken seçime giden Avusturya’da şimdi de koalisyon seçenekleri, önemli bir gündem maddesi durumunda.
KADİR GÜNEŞ / VİYANA
Avusturya’da yapılan erken genel seçimlerin sonuçlarına göre seçimin galibi muhafazakar Halk Partisi (ÖVP) olurken, önceki dönem yüzde 4’lük seçim barajını aşamayarak Meclis’e giremeyen Yeşiller ise yüzde 14’lük oy oranıyla seçimin ikinci kazanan partisi oldu. Sosyal Demokratlar, aşırı sağcılar ve geçen seçim döneminde Yeşiller’den ayrılarak yeni bir oluşuma giden Peter Pilz’in Liste Jetz’i ise seçimin kaybedenleri listesinde.
29 Eylül Pazar günü yapılan seçimde yüzde 1 oy alan Komünist Parti de Parlamento’ya giremedi. 2017 yılında yapılan Avusturya genel seçimleri sonrası kurulan aşırı sağcı muhafazakar koalisyonu, aşırı sağcı Avusturya Özgürlükçü Parti’nin (FPÖ) yolsuzluk videolarının ortaya çıkması sonrası bozulmuş ve ülke erken seçime gitmişti. 2017’de yüzde 31’lik oy oranı ile seçimin birinci partisi olmayı başaran Halk Partisi, seçimi yüzde 27’lik oy oranı ile ikinci tamamlayan Avusturya Sosyal Demokrat Parti’ni (SPÖ) değil, üçüncü tamamlayan aşırı sağcı parti FPÖ’yü koalisyon ortağı olarak seçmişti.
İki yıllık muhafazakar-milliyetçi koalisyon döneminde başta mültecilerle ilgili olmak üzere tepki çeken uygulamalar hayata geçirilmişti. Geçtiğimiz Mayıs ayında Alman Süd Deutsche Zeitung ve Der Spigel tarafından yayınlanan yolsuzluk görüntüleri sonrası hükümetin küçük ortağının elinde bulunan bakanlıklar elinden alınmıştı.
Bunun yeterli olmadığını ve muhafazakar Halk Partisi (ÖVP) lideri Başbakan Sebastian Kurz’un da istifa etmesini isteyen muhalefet partileri, Kurz’un istifa etmemesi üzerine Parlamento’da güven oylaması yapmış ve Avusturya tarihinde ilk defa seçilmiş bir başbakan, görevden alınarak yerine bir bürokrat atanmıştı.
Kurz mağduriyete oynadı ve kazandı
Erken seçim tarihi belirlendiği zaman hiç vakit kaybetmeden eyalet ziyaretlerine başlayan ÖVP lideri Kurz, kararı halk verecek sloganıyla kendini mağdur edilmiş bir siyasetçi edasıyla halka sundu ve seçim stratejisini bu temel üzerine oturttu. Muhalefet partilerinin aşırı sağcı parti FPÖ’ye odaklanmasını da fırsat bilen Sebastian Kurz, oradan kopan seçmenin önemli bir kısmını kendi partisine oy vermesini sağladı.
SPÖ tarihi bir yenilgi yaşadı
2017 seçimlerinde yüzde 27’ye yakın oy alan Sosyal Demokrat Parti-SPÖ bu seçimde, kurulduğu günden bu yana aldığı en düşük oyu aldı. Kesinleşmeyen sonuçlara göre yüzde 21,7 oy alan SPÖ seçimin kaydedenlerinden.
FPÖ, seçmeni tarafından cezalandırıldı
Yüzde 10’a yakın oy kaybeden aşırı sağcı parti FPÖ, yüzde 16 oy alarak seçimi 3. sırada tamamladı. Yabancı karşıtlığı üzerinden politika yapıp mülteci sorununu 2017’deki seçimde oya çevirmeyi başaran FPÖ, bu seçimde tarihi bir yenilgi yaşamış oldu.
Yeşiller yeniden Avusturya Parlamentosu’nda
2017 yılında yapılan seçimde yüzde 4’lük seçim barajını aşamayarak parlemento dışı kalan Avusturya Yeşiller Partisi son seçimin kazananlarından. Yeşiller Partisi yüzde 14’lük oy oranı ile parlementoya geri döndü. Son dönemde yapılan çevre eylemleri ve iklim değişikliği ile ilgili oluşan duyarlılığın bu başarıda payı büyük.
Kendilerini sol liberal olarak tanımlayan Neoliberaller de bu seçimin kazananlarından. 2017 seçimlerinde yüzde 5,3 oy alan NEOS bu seçimde yüzde 7,8 oy alarak oylarını arttırmış oldu.
Liste Jetzt ve Komünist Parti Parlamento’ya giremedi
2017 seçimlerinde Yeşiller’den ayrılarak Liste Pilz isimli listeyle seçime girerek Parlamento’ya girmeyi başaran Peter Pilz ve arkadaşları, bu seçimde baraj altı kaldı. Avusturya Komünist Partisi ise ancak yüzde 1 oy alabildi ve Parlamento’ya giremedi.
Kürt adaylar kazanamadı
Yeşiller’den aday olan Berivan Aslan, SPÖ’den aday olan Mustafa Aktaş ve KPÖ’den (Komünist Parti) aday olan Zeynep Arslan Parlamento’ya giremedi. Bu seçimlerde Kürtlerin ve Türkiyeli demokratlar göçmenlerin tercihli oylarını verdiği 3 ayrı adayın, 3 ayrı partiden olması, adayların seçilme şansını düşüren faktörlerdendi.
Öte yandan Komünist Parti’den aday olan Zeynep Arslan’ın partisi yüzde 4’lük seçim barajının altında kaldığı için kullanılan tercihli oyların her hangi bir etkisi olmadı.
Koalisyon tartışmaları
Seçimden sonra bir açıklama yapan Başbakan Sebastian Kurz, bütün partilerle koalisyon görüşmeleri yapacaklarını ve koalisyon görüşmelerinin kolay geçmeyeceğini söyledi. Ülkenin istikrarı için en uygun koalisyonu kurmak istediklerini belirten Kurz’un Cumhurbaşkanı Alexander van der Bellen’den hükümeti kurma yetkisi aldıktan sonra koalisyon görüşmelerini başlatması bekleniyor.
ÖVP Yeşiller koalisyonu mu kurulacak?
Seçim öncesi başlayan ÖVP-Yeşiller koalisyonu tartışmaları seçim sonrası daha da yoğunlaştı. Avusturya medyasında ÖVP Yeşiller koalisyonu olası bir seçenek olarak sunulurken, bu partiler arasındaki temel görüş farklılıklarının da koalisyonun kurulması önünde engel olabileceği vurgulanıyor.
Yeniden aşırı sağcılarla mı kurulucak?
2017 seçimleri sonrası ülkenin değişim istediğini ve bunun da Sosyal Demokratlar ile olamayacağını söyleyen Kurz, o dönem aşırı sağcıları koalisyon partneri olarak seçmişti. Daha sonra ortaya çıkan yolsuzluk görüntüleri bu koalisyonu bitirmişti. Ancak Sebastian Kurz seçim öncesi ve sonrası yaptığı açıklamalarda aşırı sağcılarla koalisyon kurmayı seçenekler arasında saymıştı. Özellikle mülteciler konusundaki politikalarının büyük oranda uyuşması bu iki partinin koalisyon kurmasını kolaylaştıracağı düşünülebilir.
Sosyal Demokratlarla mümkün mü?
Seçimi ikinci sırada tamamlamasına rağmen Sosyal Demokrat Parti (SPÖ) koalisyon ortağı olması diğer koalisyon seçeneklerine göre daha düşük bir ihtimal olarak görülüyor. Bunda geçtiğimiz aylara Parlamento’ya verilen güven oylamasıyla Başbakan Kurz’un görevden alınmasındaki rolünün de önemli bir etken olduğu söylenebilir.