İtalya'da Pazar günü yapılacak referandumda anayasa değişikliği paketi oylanacak. AB tarafından da dikkatle izlenecek kritik referandumdan ‘Hayır’ sonucu çıkarsa Başbakan Renzi istifa etmek zorunda kalabilir, ülke ekonomik krize sürüklenebilir, bu da tüm Avrupa’yı derinden sallayabilir.
Anayasa paketi oylanacak
İtalya’da halk pazar günü parlamentonun alt kanadı Senato’nun yetkilerinin azaltılmasını oylayacak. Avrupa'nın da sonucunu merakla beklediği referandum hem Başbakan Matteo Renzi’nin hem de İtalya’nın kaderini belirleyecek önemde görülüyor.
Renzi ile Anayasal Refomlar ve Parlamento ile İlişkiler Bakanı Maria Elena Boschi'nin mimarı olduğu ve "Renzi-Boschi reformu" olarak anılan anayasa paketi parlamentonun işleyişinde köklü değişiklik öngörüyor. Anayasal reform paketi parlamento tarafından onaylansa da, 3'te 2'lik oy çoğunluğuna ulaşamadığı için referanduma gidiliyor.
Senato’nun yetkisi azaltılmak isteniyor
Paketin en önemli maddesi, halen parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisi ile eşit yetkilere sahip olan Senato'nun yapısının ve yetkilerinin azaltılması. Senatörlerin parlamentodan ayrıca bir maaş almaması, yalnızca yerel yönetimdeki görevleri için maaşlarını almaları öngörülüyor. Senato'nun yetkileri de büyük ölçüde elinden alınıyor. Halen her yasanın parlamentonun her iki kanadı tarafından da onaylanması gerekiyor. Parlamentonun bir kanadının yasa taslağında yaptığı her bir değişikliğin de diğer kanadın onayından geçmesi gerekiyor. Bu yüzden yasa tasarılarının defalarca Temsilciler Meclisi ve Senato arasında gidip gelmesi gerekebiliyor. Pazar günü referanduma sunulacak reform paketi ise yasa ve bütçe onayı ile hükümete yönelik güvenoyu kullanma yetkisinin yalnızca Temsilciler Meclisi'ne ait olmasını öngörüyor. Reform paketi kabul edilirse senatörler, cumhurbaşkanı ve Anayasa Mahkemesi yargıçlarının seçimine katılmayı sürdürecek; anayasa reformları ve AB anlaşmalarının onaylanmasında da söz hakkına sahip olacak. Ancak Senato'nun asli görevi daha ziyade bölgesel yönetimlerle merkezi hükümet arasında bağ kurmak olacak.
Seçim yasası değişikliği de öneriliyor
Pakette yer alan yeni seçim yasası ise Temsilciler Meclisi için yapılan seçimlerde yüzde 40'ın üzerinde oy alan partiye 630 sandalyeden 340'ının (yaklaşık yüzde 54) verilmesini öngörüyor. İlk turda hiçbir parti yüzde 40'tan fazla oy alamazsa ilk iki parti ikinci turda karşılaşıyor ve kazanan tarafa 340 milletvekili veriliyor.
'Evet' ve 'Hayır' cepheleri ne diyor?
Renzi'nin ülkeyi "daha yönetilebilir" hale getireceğini savunduğu anayasa reformu paketine muhalefetin yanı sıra iktidardaki Demokratik Parti içinden de tepki gösterenler var. Paket karşıtları tarafından "tek adam yönetimine" yol açacağı gerekçesiyle eleştiriliyor.
Sonuç Renzi’nin geleceğini belirleyecek
Referandumun sonucu Başbakan Renzi'nin siyasi geleceği açısından önem taşıyor. Muhaliflere göre bu referandum, halk tarafından seçilerek değil, Demokratik Parti'nin lideri olarak iktidara gelen Renzi'den kurtulmak için bir fırsat. Zira Renzi, daha sonra kendisinin de "Hata yaptım" itirafında bulunduğu bir çıkış yaparak, referandumu kişisel siyasi kariyeri için belirleyici hale getirmiş ve "Hayır" sonucu çıkarsa istifa edeceğini açıklamıştı. Kampanya ilerledikçe bu net duruşundan geri adım atsa da, referandumu kaybederse Renzi'nin istifa etmesi bekleniyor. Bu durumda Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella'nın istifayı kabul etmemesi, hükümet kurma görevini yeniden Renzi'ye vermesi, başka bir ismin liderliğinde geçici bir hükümet ya da bir teknokratlar hükümeti kurulması veya erken seçime gidilmesi olasılıkları mevcut.
AB’yi de sarsabilir
Pazar günü sandıktan belirsizliğin çıkması "batık alarmı" veren İtalya’daki bankaların çökmesine neden olabilir. Siyasi riskin banka çöküşleri ile birleşmesi, Kıta Avrupası için ciddi yan etkilere yol açabilir. Bazı analistler Pazar günkü referandumu "İtalya'nın Brexit'i olabilir" şeklinde yorumlasa da, referandum doğrudan İtalya'nın AB'ye sırtını dönmesi ya da Euro'dan ayrılması sonucunu doğurmayacak. Ancak referandumun AB tarafından yakından izlenmesinin nedenlerinden biri, Renzi'nin uygulamaya çalıştığı reformların ve ekonomik tedbir paketlerinin sekteye uğrama ihtimali. Referandumdan "Hayır" sonucu çıkar ve Renzi istifa ederse İtalya yeniden bir siyasi istikrarsızlığa sürüklenebilir. Ayrıca seçime gidilmesi halinde, Euro'dan ayrılmak için referandum düzenlenmesini savunan popülist 5 Yıldız Hareketi'nin iktidara gelme ihtimali de mevcut.
Anketlerde durum ne?
Başbakan Renzi siyasi kariyerinin kaderini sonucuna bağladığı referandum için İtalyanları 'Evet' oyu vermeye çağırıyor. Ancak seçim yasakları başlamadan önce açıklanan son anketler, Renzi açısından iç açıcı görünmüyor. Son anketlerde "Hayır" oyları, yüzde 5-10 farkla önde gidiyordu. Ancak anketler, halkın yüzde 16-25 kadarının kararsız olduğunu gösteriyordu. Sonucu bu kararsız oyların belirlemesi bekleniyor.
ROMA