Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesi anayasal formül peşinde olan AKP, sistemin müzakere edilmesini istedi. Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ’ın dün açıkladığı bu istem, muhalefetten destek görmüyor.
Meclis’te, TBMM Başkanlığı ile Yasama Derneği (YASADER) ve Yasama Uzmanları Derneği (YUDER) işbirliği ile Parlamenter Denetim Sempozyumu düzenlendi. Sempozyumda konuşan Meclis Başkanı Çiçek, Meclis İçtüzüğü’nün yeni baştan ele alınması gerektiğini söyledi. TBMM Genel Sekreteri İrfan Neziroğlu da iktidar partisinin kanun yapım sürecinden, muhalefet partilerinin de denetim sürecinden memnun olduğunun söylenemeyeceğini, bu nedenle kapsamlı İçtüzük değişikliğine ihtiyaç olduğunu söyledi.
Başkanlık sistemi
Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ ise yaptığı konuşmada, Türkiye’de mevcut anayasadaki sistemin adına ‘’parlamenter sistem’’ denilemeyeceğini, kuvvetler ayrılığını tam olarak görmenin zor olduğunu, söz konusu sistemin denetimin etkin şekilde yapılmasına da izin vermediğini söyledi. Bozdağ, ‘’Denetimin en etkin yapılmasına izin veren sistem, başkanlık sistemidir. Gerçek anlamda yasama ve yürütmenin birbirine karşı bağımsız olduğu başkanlık sistemini müzakere etmek lazım’’ diye konuştu.
Bozdağ’ı destekler nitelikte konuşan TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı, AKP Sakarya Milletvekili Ayhan Sefer Üstün, parlamenter sistemin denetimi ikinci plana attığını savunarak, ‘’Hem yasamaya hem denetime cevap verecek en yakın sistem Başkanlık sistemidir, ancak buna ciddi itirazlar var’’ görüşünü ifade etti.
CHP: Başkanlık çözüm değil
CHP Grup Başkanvekili Akif Hamzaçebi ise gerçek bir demokrasi için parlamentonun yürütme üzerinde etkin bir denetiminin olması gerektiğini söyledi. Hamzaçebi, 23. Dönemde toplam 19 bin 298 soru önergesi verildiğini, bunlardan 16 bin 245’inin cevaplandığını, kalanların ise cevaplanmadığını anlattı.
Hamzaçebi, daha sonra gazetecilerin, Bozdağ’ın açıklamalarına ilişkin sorularını yanıtladı. Hamzaçebi, “Sayın Bozdağ, bugünkü açıklamasıyla 2007’deki cumhurbaşkanı seçimine, görevlerine ilişkin yapılan değişikliğin yanlış olduğunu itiraf etmektedir. Bunun anlamı budur’’ dedi. Türkiye’nin tartışması gerekenin başkanlık sistemi olmadığını ifade eden Hamzaçebi, Türkiye’nin, parlamenter sistemden vazgeçmemesi gerektiğini söyledi. Hamzaçebi, parlamenter sistemde bir yanlışlık, tıkanma varsa, hükümet sistemi işlemiyorsa, yasalarla, yasa değişikliğiyle bunlar aşılamıyorsa, Türkiye’nin başkanlık sistemini gündemine alabileceğini belirterek, ‘’Ama böyle bir tablo yok. umhurbaşkanına, çok fazla yetki veren bir parlamenter sistemde, olmaması gereken yetkilere sahip olması, bugünkü sistemin eksikliğidir. Bunun çözümü, başkanlık sistemine adım atmak değil, tam tersine buradan geriye gidip, parlamenter sisteme sahip çıkmak, sarılmaktır. Cumhurbaşkanını daha sembolik yetkilere sahip, bir denge kurumu olarak tanımlamaktır’’ görüşünü savundu.
MHP: Sistemi iyileştireceğiz
MHP Grup Başkanvekili Mehmet Şandır da parlamenter sistemde denetim sorunun bir demokrasi sorunu olduğunu belirterek, “Ancak sistemin sorunları var diye milli mücadeleyle ortaya koyulan iradeyi ortadan kaldırmaya kimsenin hakkı yok. Parlamenter demokratik sistem içerisinde sorunlarımıza çözüm bulacağız, bu sistemi iyileştireceğiz’’ açıklamasında bulundu.
BDP: İçtüzük hızlandırılsın
BDP Grup Başkanvekili Hasip Kaplan da yeni anayasa ile birlikte yeni İçtüzük konusunun da hareketlenmesi gerektiğini söyledi.
İçtüzük komisyonunun tekrar canlandırılması çağrısında bulunan Kaplan, ‘’TBMM’de bütün komisyonların başkanı iktidar partisinden. İsrail dostluk grubunu bile bize kaptırmadılar’’ dedi.
Milletvekillerinin soru önergelerine verilen yanıtların ‘’onur kırıcı, incitici’’ olduğunu ‘’dalga geçildiğini’’ kaydeden Kaplan, ‘’Bu sistemi kaldırsak daha iyi’’ diye konuştu.
Kaplan, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nun Uludere araştırmasının ‘’Meclis’in namusu’’ olduğunu ve tüm partilerin buna destek vermesi gerektiğini söyledi.
Başbakan: Tartışılmalı
Slovenya ziyareti sırasında gazeticilerin sorularını yanıtlayan Türk Başbakan Erdoğan ise başkanlık sisteminin gündeme getirilmesiyle ilgili şunları söyledi: ‘’Yeni anayasa çalışmalarında artık biliyorsunuz yazılım süreci başladı. Bu süreç içeresinde tartışılabilir. Bunlar hepsi demokrasinin olmazsa olmazlarıdır. Bu Başkanlık sistemi mi olur, yarı Başkanlık sistemi mi olur, bunların hepsi tartışılabilir. Tartışmaların sonucunda eğer parlamento burada ‘şu sisteme de geçebiliriz, uygundur’ diyorsa, bizim zaten söyleyebilecek hiçbir şeyimiz kalmaz. Ama bütün mesele fikirlerin çatışmasından, çarpışmasından, müzakeresinden hakikat güneşi doğar.”
İtalyanlara başka konuştu
Türk Başbakan Erdoğan, İtalyan “Corriere della Sera” gazetesinde dün yayınlanan özel mülakatında ise Türkiye’de parlamenter demokrasinin çok iyi işlediğini savundu. Başbakan Erdoğan, “Biz, İslam ile demokrasinin bir arada olabileceğini gösterdik. Eğer halklarını otokratik baskı altında alan rejimler varsa, insanlar değişim arayacaktır. Biz de o insanlara, bunu gerçekleştirmenin yolunu, yani parlamenter sistemi gösterebiliriz” diye konuştu.
ANKARA