Yunanistan’da sonuçları merakla beklenen erken genel seçimler dün yapıldı. Ağır borç yükü altındaki Euro Bölgesi ülkesinin gelecekte izleyeceği rota büyük ölçüde seçim sonuçlarına bağlı olacak. Yaklaşık 10 milyon seçmenin sandık başına çağrıldığı seçimlerde 21 parti meclise girebilmek için yarıştı.
Seçim barajı yüzde 3
Yunanistan’da bir partinin parlamentoya girmek için yüzde 3’lük seçim barajını aşması gerekiyor. Seçime katılan 21 partiden yedisinin bu barajı aşabileceği tahmin ediliyor. Parlamentoda 300 sandalye bulunuyor. Seçimlerden birinci çıkan parti, oy oranlarıyla kazandığı milletvekili sayısı dışında ekstra 50 sandalye elde ediyor. Hükümetin kurulması için çoğunluğun sağlanması, yani 151 sandalye gerekiyor.
SYRIZA solladı
Sandıklar, gazetemizin baskıya girmesinden yaklaşık bir saat sonra kapandığı için ilk sonuçları sizlerle paylaşamıyoruz. Ancak seçimleri Alexis Tsipras liderliğindeki Radikal Sol Koalisyon SYRIZA’nın kazanmasına kesin gözüyle bakılıyor. SYRIZA, yani Synaspismós Rhizospastikís Aristerás, Yunanistan’da bir çok sol grubun ortaklığı ile oluşan bir koalisyon.
SYRIZA’nın hızlı yükselişi
SYRIZA, 2009’da düzenlenen genel seçimlerde oyların sadece yüzde 4,6’sını almıştı. Ancak sadece birkaç yıl içinde bu küçük parti, ekonomik ve siyasi krizlerle çalkalanan bir ortamda hızla büyüdü. Parti 2012 Mayıs seçimlerinde oyunu yüzde 16,8’e, 2012 Haziran seçimlerindeyse yüzde 26,9’a taşıdı.
Halk kemer sıkmak istemiyor
SYRIZA’nın yükselişinde en önemli nedenin, AB-IMF kurtarma paketleri karşılığında hayata geçirilen kemer sıkma politikalarına Yunan kamuoyunda büyüyen tepki olduğu düşünülüyor. SYRIZA’nın programının temelinde de bu kemer sıkma politikalarını ret bulunuyor. Parti, ülke borçların önemli bölümünün silinmesini, yardımlar için yeni müzakereleri ve sosyal hakların artırılmasını savunuyor.
SYRIZA’nın programı
SYRIZA’nın genç ve popüler lideri Aleksis Tsipras’ın 15 Eylül 2014’te Selanik’te açıkladığı programın ana başlıkları şöyle:
Borçların kısmen silinmesi: Euro bölgesindeki krizle beraber ülke ekonomisi yüzde 25 daraldı. Krizden ciddi etkilenen ülkenin borcu, gayri safi milli hasılasının yüzde 175’ine denk geliyor. Avrupa Birliği (AB), Avrupa Merkez Bankası ve Uluslararası Para Fonu IMF’den alınan borç miktarı 240 milyar Euro. SYRIZA ise kamu borçlarının kısmen silinmesini savunuyor. Parti programında 1953’te Almanya’nın borçlarının yaklaşık yarısının silinip diğer yarısının uzun vadeli krediye çevrilmesi örneği veriliyor. Bunun Yunanistan için de yapılabileceği belirtiliyor. Parti, AB ile yeniden masaya oturarak, Avrupa’dan alınan kaynağın geri ödenmesinde faiz oranlarının görüşülmesi ve vadelerin uzatılması gerektiğini ifade ediliyor.
Bedava elektrik: SYRIZA yoksulluk sınırı altında yaşayanlara elektrik ve ısınma hizmetini ücretsiz vereceğini taahhüt ediyor.
Gıda ve kira desteği: İhtiyacı olanlara gıda ve kira yardımı yapılmasını savunuyor.
Sağlık ve emeklilik maaşları reformu: Parti, ücretsiz sağlık hizmetini düzelteceğini, emekli maaşlarını iyileştirmek için 13 milyar Euro’luk bir planı devreye sokacağını belirtiyor.
Ulaşım reformu: Yoksulluk sınırı altında yaşayan Yunanistanlılara ve uzun süredir işsiz olanlara özel toplu taşıma kartı verilmesi öngörülüyor.
Zenginlerin vergilendirilmesi: SYRIZA zenginlerden alınan ve son yıllarda kaldırılan bazı vergilerin geri getirilmesini, kimi yeni vergileri ve gelir vergisi alt sınırının 5 bin Euro’dan 12 bin Euro’ya çıkarılmasını savunuyor.
İstihdam programı: Yunanistan’da işsizlik oranı yüzde 25’in, gençler arasında işsizlik oranıysa yüzde 50’nin üzerinde. SYRIZA büyük bir istihdam programını devreye sokmak istiyor. Amaç iki yıl içinde 300 bin yeni istihdam alanı yaratmak.
Ödenemeyecek banka borçlarının silinmesi: SYRIZA’ya göre yurttaşların bankalara ödeyemediği borçlar silinmeli.
Asgari ücret: SYRIZA asgari ücreti 751 Euro’ya çıkartacağını belirtiyor. Yunanistan’da ortalama aylık maaş 600 Euro.
Demokrasi: Demokrasinin geliştirilmesi ve katılımın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Avrupa solunda heyecan
Güçlü programı ve başarılı çıkışıyla SYRIZA, Avrupa solunda da heyecan yaratıyor. Sol Koalisyon’un başarısının komşu Türkiye ve İspanya başta olmak üzere ekonomik krizle boğuşan diğer Avrupa ülkelerindeki sol yapılara da örnek olacağı belirtiliyor.
Podemos’u da etkileyecek
Yunanistan’daki seçimin ardından SYRIZA’nın hükümet kurması ya da bir koalisyon hükümetinde yer almasıyla AB Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası ve IMF’den oluşan üçlü Troyka ile çetin pazarlıklar başlayacak. Bu pazarlıklardan SYRIZA’nın elde edeceği kazanımlar doğrudan İspanya’daki ‘’kardeş parti’’ Podemos’un (Yapabiliriz) seçimlerdeki başarısını da etkileyecek. Zira 2 parti arasında güçlü bir dayanışma var. Hatta Podemos lideri Pablo Iglesias, seçim öncesi SYRIZA’nın son mitingine katılmak ve Alexis Tsipras’a destek vermek için bizzat Atina’ya gitmişti. Artan işsizlik ve yoksullukla boğuşan İspanya’da Kasım ayında yapılacak seçimlerde ise Podemos’un birinci parti çıkması bekleniyor.
Yunanistan’ın HDP’si
SYRIZA, yolsuzluk yapmakla ve adam kayırmakla suçlanan AKP Hükümeti’nin baskıcı, ayrımcı ve tekçi politikalarına karşı tepkinin arttığı ve son yıllarda Kürtlerin öncülüğünde sol muhalefetin birlik aradığı Türkiye’de de dikkatle izleniyor. Parti, Türkiye’deki sol çevreler tarafından ‘’Yunanistan’ın HDP’si’’ olarak tanımlanıyor. Halkların Demokrasi Partisi (HDP) Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş da ‘’SYRIZA ile HDP benzeşiyor” diyerek, SYRIZA’nın başarılı olmasını önemsediklerini söylemişti. Türkiye’de Kürtler ile sol hareketler, ‘’SYRIZA’nın başardığını HDP niye başaramasın’’ diye sorarak, halkı Haziran’da yapılması planlanan seçimde sandığa davet ediyor.
Tsipras’ın başarıda payı büyük
SYRIZA’nın başarısında büyük payı olan genç ve popüler lideri Alexis Tsipras oy kullandığı esnada oldukça keyifli görünüyordu. Partisinin, Yunanistan’da milyonlarca kişiyi olumsuz etkileyen istihdam, ücret ve emekli maaşlarındaki kesintileri geri çekerek ‘’ülkenin onurunu yeniden inşa edeceği“ sözünü veren 41 yaşındaki Tsipras’a destek çok yüksek. 1974 doğumlu Tsipras politikaya erken atılan bir siyasetçi. 1980’lerin sonunda Yunanistan Komünist Partisi’nin gençlik örgütü içinde siyasi eylemliliğe ilk adımı attı. Atina’daki üniversite yıllarında öğrenci hareketleri içinde aktif rol üstlendi. İlerleyen yıllarda, SYRIZA’yı kuran gruplardan en büyüğü olan Synaspismos içinde önemli roller edindi ve 33 yaşında lideri oldu. Daha sonra ise SYRIZA’nın liderliğine geldi. Kravat takmaması dikkat çeken Tsipras’ın en büyük zevklerinden birinin motosiklet kullanmak olduğu belirtiliyor.
ATİNA