Akil İnsanlar Heyeti, hükümetin 'demokratikleşme paketi'ni açıklaması ardından, 26 Haziran'da Türk Başbakan Recep T. Erdoğan'a sundukları ve sınırlı olarak kamuoyuna yansıyan yedi bölgenin raporlarını açıkladı. Cezayir Toplantı Salonu'nda düzenlenen basın toplantısına Akil İnsanlar İç Anadolu Grubu'ndan Celalettin Can ve Doğu Anadolu Grubu'ndan Zübeyde Teker katıldı. Aynı zamanda 78'liler Grişimi Sözcüsü olan Celalettin Can, "Biz ilk günden itibaren ezen dili kullanmayacağımızı söyledik. Halkın eğilimlerine göre rapor hazırlayacağız dedik. Bize 7 bölgenin raporları ile tek bir rapor hazırlanacağı ve bu tek rapor üzerinden kamuoyu ile tartışılacağı söylendi. Sonuç olarak bizim raporlara dayalı tek bir rapor hazırlanmadı ve demokrasi paketi birçok insanın beklentilerini karşılamadı" dedi. TUHAD-FED Genel Başkanı Zübeyde Teker ise raporlardaki taleplerin yüzde biri bile karşılanmadığı için raporları açıklamak istediklerini belirtti. Konuşmaların ardından raporlar açıklandı.


Karşılanmayan talepler
Raporlarda yer alan ve pakette karşılanmayan bazı öneriler şöyle:
* Bölgede çatışmadan kaynaklanan ağır travmaların Türkiye kamuoyunda bilinmemesi, bunun sebebiyet verdiği yanlış algıların düzeltilmesi için gayret gösterilmesi.
* İnsani taleplerin Türkiye'nin farklı bölgelerindeki insanlar tarafından "bölünme hassasiyeti" olarak değerlendirilmemesi.
* Sürece zarar veren dilin (terör örgütü, bebek katili vb.) bırakılması.
* Psikolojik travmaların izalesi için sosyal projeler geliştirilmesi.
* Atamalarda "doğu hizmeti" ifadesinin kaldırılması.
* Yer isimlerinin iadesi (Dersim, Gever, Çolemerik, Elaziz).
*  Cadde, okul, havaalanı gibi yerlerde İnönü, Fevzi Çakmak, Abdullah Alpdoğan, Sabiha Gökçen gibi isimlendirmelerin terk edilmesi.
*  Bölgede (özellikle Tunceli Munzur ve Pülümür vadilerinde) yapılması düşünülen HES'ler bir kez daha düşünülmeli.
* Çözüm sürecinin yasal güvencelerle ve şeffaf bir biçimde yürütülmesi
* Hakikatleri Araştırma Komisyonu kurulması ve bu çerçevede devlet arşivlerinin açılması.
* Faili meçhul cinayetler ve kayıp olaylarının aydınlatılması.
* Genel bir siyasi af çıkarılması
* Terörle Mücadele Kanunu'nun kaldırılması.
* Yargı reformu yapılması ve yargının ideolojik unsurlardan arındırılması.
* Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu gibi kurumlar yanında Kürt Dil Kurumu, Kürt Tarih Kurumu gibi kurumlar da olmalı.
* Yaşayan Diller Enstitüsü mezunlarına öğretmenlik hakkı verilmeli.
* Arazilerin ve dağların, mayınlardan, silah ve bomba gibi mühimmatlardan temizlenmesi.
* Hasankeyf 'in ve Dicle Vadisinin kurtarılması, tarihi ve kültürel alanları sular altında bırakacak projelerin durdurulması veya revize edilmesi.
*  Tutuklu olup, uzun süredir davası açılmayan üniversite öğrencilerinin yargılama süreçlerinin hızlandırılması, öğrencilerin tutuksuz yargılanmalarının sağlanması ve üniversite yönetimlerinin de disiplin hukuku açısından daha esnek davranması için gerekli tedbirlerin alınması.
*  Mahmur Kampı başta olmak üzere BM kamplarında yaşayan Türkiye vatandaşlarının evlerine dönüşlerinin önündeki engellerin kaldırılması ve eve dönüşlerinin teşvik edilmesi.
*  Lisans ve yüksek lisans düzeyinde Kürtçe eğitim veren bölgedeki üniversitelerin ilgili bölüm ve enstitülerinin teşvik edilmesi, desteklenmesi ve serbest çalışma ortamının sağlanması
* Ezidilerin işgal edilen topraklarının kendilerine iadesinin sağlanması, Ezidilere karşı kullanılan ayırımcı dilin terk edilmesi, Ezidilerin kimliklerinde boş bırakılan din hanesine kendi dinlerinin yazılması, yurt dışındaki Ezidilerin yurda dönmelerine imkân sağlanması ve el konulan topraklarının sahiplerine geri verilmesi.
* Süryanilerin anadilde eğitim yapmalarının ve din adamı yetiştirmelerinin önündeki engellerin kaldırılması, camiye çevrilen Süryani kiliselerinin iadesi.

DİHA/İSTANBUL