• Cezaevlerinde yaşanan ağır hak ihlallerine dikkat çeken İHD, son 1 yılda 11 bine yakın hak ihlalinin yaşandığını raporladı. En az 81 tutsak yaşamını yitirdi, 105 tutsağın tahliyesi keyfi gerekçelerle engellendi.

İnsan Hakları Derneği (İHD) Genel Merkezi, “Türkiye Hapishanelerinde Hak İzleme Raporu”nu derneğin genel merkezinde düzenlediği basın toplantısı ile açıkladı. Raporda, 2022’de açılan 22 yeni cezaevi ile Türkiye’de toplamda 407 cezaevinin bulunduğu, kapasitesinin 296 bin olduğu, ayrıca bu yıl 20 cezaevinin daha açılmasının planladığı belirtildi. Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre cezaevlerinde 360 bin 772 tutsak var; bunlardan 2 bin 572’si çocuk, 6 bin 223’ü ise 65 yaş üstü.

1 yılda 11 bine yakın ihlal

Raporda, 58 ilde bulunan 153 cezaevinden yapılan başvurular yer aldı. Bu başvurular kapsamında en az 10 bin 789 ihlalin yaşandığını yer verildi. Kelepçeli muayene dayatmasına dikkat çekilen, hijyen sorunlarına da yer verilen raporda, "Yemeklerin içinden yabancı madde çıktığı (kıl, tırnak, kurt vb.) çıktığı aktarılmıştır" denildi. Hasta tutukluların tahliye edilmediği, Adli Tıp Kurumu’nun (ATK) siyasi kararlarla tahliyenin önünü açmadığı, verilen “cezaevinde kalamaz” raporlarının da “güvenlik” gerekçesi ile uygulanmadığı ve bu nedenle hasta tutukluların yaşamını yitirdiği belirtilen raporda, tutukluların derhal serbest bırakılması gerektiği kaydedildi.

81 tutsak yaşamını yitirdi

Raporda, yaşam hakkının da korunmadığı ve yıl içinde en az 81 tutsağın yaşamını yitirdiğinin altı çizildi. Bu tutuklular arasında bulunan 6 kişinin ise ölümün kıyısına geldikten sonra tahliye edildiği ve kısa bir süre sonra yaşamını yitirdiği, 25 tutuklunun ölümünün şüpheli olduğu ve bir tutuklunun ise ölüm nedeninin açıklanmadığı kaydedilen raporda, 19 tutuklunun intihar ettiğinin iddia edildiği ve bunlardan ikisinin ise çocuk olduğu belirtildi. Raporda, ayrıca işkence ve kötü muamele ile onur kırıcı uygumalar nedeniyle yaşanan ihlallere de yer verildi.

105 tutsak tahliye edilmedi

İhlallerin son bulması için tutukluların yaptığı başvurular nedeniyle disiplin soruşturmaların başlatıldığını ve cezaların verildiği belirtilen raporda, bu kapsamda ise en az 251 ihlalin tespit edildiği ifade edildi. Adil yargılama kapsamında 129 ihlalin yaşandığı belirtilen raporda, eğitim hakkı, İdare ve Gözlem Kurulu’nun yol açtığı ihlallere de yer verildi. Bu kapsamda 193 başvuruya yer verildi. Yıl içinde en az 105 tutsağın koşullu salıverilme hakkının engellendiği dile getirildi.

Tecrit sistemi derinleştiriliyor

Raporda, Türkiye’de 14 F; 19 Yüksek Güvenlikli Cezaevi ve 7 adet S Tipi cezaevinin bulunduğu ve en çok ihlallerin bu cezaevlerinde yaşandığı kaydedildi. Raporda, bu kapsamda şu ifadelere yer verildi: “İmralı tecridinin bir yansıması olarak açılan ve mahpusları izole eden F Tipi hapishanelerin uygulanmaya başlaması akabinde, bu tip hapishanelerin mahpusların fizyolojik ve psikolojik durumlarına olan olumsuz etkileri tartışılıyorken, yeni açılan Yüksek Güvenlikli Kapalı Hapishaneler ve S Tipi Kapalı Hapishaneler ile tecrit sistemi daha da ağırlaştırılmıştır. Daha önce kalabalık olarak tutuldukları hapishanelerden sevk edilen mahpusları, bu cezaevlerinde tek başlarına tutulmakta ve bulundukları koğuşun havalandırması olmadığından günde 1 saat ayrı bir yerde bulunan havalandırma bölümüne götürülmektedir. Bu uygulama ile mahpusların ruh ve bedensel sağlıkları olumsuz etkilenmektedir. S tiplerinde de ağır tecrit koşullarında yaşam hakkı ihlalleri meydana gelmektedir. Mahpuslar her hapishanede farklı olmakla birlikte günde 1 ya da 1,5 saat havalandırma hakkından yararlandırılmaktadırlar. Geri kalan 22-23 saati tek kişilik yerde kimse ile temas etmeden tutulmaktadırlar."

Öcalan'dan haber alınamıyor

Raporda, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın 7 Ağustos 2019’dan beri avukatları ile görüştürülmediği ve 29 aydır hiçbir şekilde kendisinden haber alınamadığı, görüşme başvurularına olumlu ya da olumsuz herhangi bir geri dönüş yapılmadığı ve son olarak ise 18 Temmuz’da yeni bir disiplin cezası verilerek, görüşme halinin önüne geçildiği kaydedildi. Raporda, tecrit durumuna derhal son verilmesi çağrısında bulunuldu. ANKARA