• Şırnex’in Finikê Rewî köyündeki 500 yıllık tarihi Feqiyê Teyran Medresesi, ihmal ve bakımsızlık nedeniyle yıkılmak üzere. Birca Belek Dil ve Kültür Derneği Yöneticisi Mihyedin Duymak, “Tarihini bilmeyen ve korumayan bir toplum geleceğini inşa edemez” dedi.

Şırnex’in Basa (Güçlükonak) ilçesine bağlı Finikê Rewî köyünde bulunan tarihi Feqiyê Teyran Medresesi, ihmal ve bakımsızlık nedeniyle yıkılmayla karşı karşıya. Yaklaşık 500 yıl önce inşa edilen medrese, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün koruması altında bulunmasına ve “Kültür Varlığı” statüsüne rağmen kaderine terk edildi. Çatısı tamamen çökmüş, kapı kısmındaki duvarı yıkılan medresenin iç duvarlarında büyük yarıklar ve çökmeler oluşmuş, yapının tanıtım tabelası dahi ortadan ikiye ayrılmış durumda.

500 yıllık medrese, ihmale dayanamadı

Botan bölgesinin önemli ilim ve kültür merkezlerinden biri olan medresenin durumuna dair Birca Belek Dil ve Kültür Derneği Yöneticisi Mihyedin Duymak, “Feqiyê Teyran, Melayê Cizîr ve Ehmedê Xanî gibi isimler dilimiz ve kültürümüz için büyük emek verdiler. Bugün baktığında medresenin içinde bulunduğu durum insanı gerçekten üzüyor. Oraya sahip çıkılması lazım. Bu eksiklik hem yöneticilerin hem de toplumundur. Özellikle Botan bölgesinin ve Cizîr’in eksikliğidir. Feqiyê Teyran Medresesi gibi bir yerin bu halde olması ve bugüne kadar sahip çıkılmaması kabul edilemez. Çoktan sahip çıkılması gerekiyordu" dedi. 

Tarihi eserlerin korunmasının gelecek kuşaklara karşı sorumluluk olduğuna dikkati çeken Duymak, "Tarihini bilmeyen ve korumayan bir toplum geleceğini inşa edemez. Eğer bu medrese ve eserler yok olursa geçmişten bugüne taşınan kültürel hafıza da kaybolur. Feqiyê Teyran'a sahip çıkmak aslında dilimize ve kültürümüze sahip çıkmaktır" dedi.

Medrese Türk metropollerinde olsaydı…

Mezopotamya Ajansı’nın haberine göre 500 yıllık medresenin bugünkü halinin Kürt kültürel mirasına yönelik ilgisizliğin göstergesi olduğunu söyleyen Duymak, “Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî ve Baba Tahirê Uryan gibi isimlerin emeği olmasaydı bugün birçok değerden söz edemezdik. Onlar eserleriyle bize bir gelecek bıraktı. Biz ise o mirası koruyamıyoruz. Eğer bu medrese Türk metropollerinde olsaydı bugün bu halde olmazdı. Çoktan restore edilmiş, koruma altına alınmış ve ziyaret edilen bir kültür merkezi haline getirilmişti. Ama Kürtlerin tarihi ve kültürel değerleri söz konusu olduğunda aynı hassasiyet gösterilmiyor. Tarihi ve kültürel mirasımıza sahip çıkılmazsa, geçmişimizi geleceğe taşıyamayız" diye belirtti. 

***

Feqiyê Teyran

Feqiyê Teyran, Kürt Tasavvufi Halk Edebiyatı’nın ilk temsilcilerinden olarak bilinir. "Feqî" Kürtçede öğrenci, “teyr” ise kuş anlamına gelir. Bu nedenle Feqiyê Teyran, aynı zamanda “kuşların öğrencisi” ya da “kuşların talebesi” olarak da bilinir. Doğumuyla ilgili farklı görüşler vardır. Ancak “Mîm û Hê heftê felek çûn, Ji hîcretê dewran gelek çûn, Sal 1041 çûn, Ev xezel anî diyar e. (Mim ve Hê’yi 70 yıl geçti, Hicretten çokça zaman geçti, Yıl bin kırk bir geçti, O, bu şiiri yazdı)” şiirine göre, Teyran’ın 1560’lı yıllarda dünyaya geldiği ve 70 yaşında yaşamını yitirdiği kabul edilir. 

Asıl adı "Mihemed" olan Teyran, Wan'ın Mîks ilçesine bağlı Verezûz kırsal mahallesinde dünyaya gelir. Teyran, eserlerinde toplumsal ve tarihi olaylar ile sevgi ve doğayı işler. Güçlü edebi dili ve sadeliğiyle dikkat çeker ve eserlerindeki anlaşılırlık onu halk arasında daha da sevilir kılar. Teyran, Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilmesine rağmen eserlerini Kürtçe kaleme alır. HABER MERKEZİ