Bütçe açığı büyüyor, döviz borcu duruyor
- Türkiye bütçesi, Merkez Bankası’ndan yapılan 40.5 milyarlık aktarıma karşın ilk 7 ayda 139.1 milyar lira açık verdi. Yıl sonu için belirlenen hedef 138.9 milyar liraydı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün rakamlarına göre, Haziran’da 1 milyar 70 milyon TL olan “ABD Doları Cinsinden Dış Borç Faiz Giderleri” Temmuz’da iki katından fazla artarak 2 milyar 213 milyon TL’ye ulaştı. Böylece bir ayda 1 milyona yakın yurttaşın asgari ücreti kadar tutarı dolar cinsinden alınan borcun faizine gitti. Devletin faiz giderleri için yapılan bir aylık ödeme 8.4 milyar TL, 7 aylık toplam ödeme ise 79.7 milyar TL oldu.
Savaş harcamaları katlanıyor
Kürtler karşı savaşı kesintisiz sürdüren; Doğu Akdeniz, Libya ve Suriye’de yaşanan gelişmelerle silah pazarına yatırımı hızlandıran iktidar, Temmuz’da ‘Güvenlik ve Savunmaya Yönelik Mal, Malzeme ve Hizmet Alımları’ için de bir servet ödedi. Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün açıkladığı rakamlara göre, bu kalemden yapılan harcama önceki aya göre yaklaşık 400 milyon TL artarak 627 milyon TL’den 1 milyar 23 milyon TL’ye çıktı. Temmuz’da 2020 rekoru kırılan bu harcama kalemi için 7 ayda devletin kasasından 3 milyar 172 milyon TL çıktı. Temmuz’da 390 milyon TL’lik teçhizat ve 286 milyon TL’lik mühimmat alındı. Teçhizatların “işleme” gideri ise 209 milyon TL oldu.
İktidar müteahhitleri semiriyor
Yap işlet devret projeleri ve Hazine garantili işler yüzünden 18 yılda zengin edilen müteahhitler için devletin kasasından 7 ayda çıkan tutar 27 milyar 944 milyon TL oldu. Bu harcama kaleminden müteahhitlere Temmuz’da 4 milyar 137 milyon TL ödendi. Ocak’ta 7.8 milyar TL, Şubat’ta 1.8 milyar TL, Mart’ta 2.5 milyar TL, Nisan’da 1.7 milyar TL, Mayıs’ta 3.7 milyar TL ve Haziran’da 6 milyar TL müteahhitlerin cebine girdi.
Örtülü adeta uçuyor
Rekor kırılan Temmuz harcamalarından biri de “Gizli Hizmet Giderleri” oldu. Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan’ın “hesabını vermeden” yaptığı bu harcama için devletin kasasından Ocak’ta 220 milyon TL, Şubat’ta 121 milyon TL, Mart’ta 222 milyon TL, Nisan’da 124 milyon TL, Mayıs’ta 223 milyon TL ve Temmuz’da 273 milyon TL çıktı. Erdoğan, 7 ayda “örtülü ödenek” olarak da bilinen harcama kaleminden 1 milyar 282 milyon TL harcadı.
İktidar, harcamalarda bir diğer zirveyi “görev giderleri” kaleminde gördü. Görev giderleri kaleminden Temmuz’da yılın en yüksek ikinci tutarı olan 663 milyon TL harcanırken 7 aylık toplam harcama 3 milyar 73 milyon TL’yi buldu.
Temmuz’da zirve yapan bir diğer kalem de 62.5 milyar lira ile cari transferler oldu. İlk 7 ayda 315.8 milyar lira cari transferlere gitti.
Kamu bankaları bedel ödedi
Görev zararları için bütçeden Temmuz’da 15.8 milyar lira, 7 ayda 66.2 milyar TL çıktı. SGK’nin görev zararı Temmuz’da 15 milyar lira, 7 ayda ise 61 milyar lira oldu. İçerisinde Ziraat ve Halk Bankası’nın da bulunduğu mali kurumların görev zararları Temmuz’da 749.7 milyon lira, 7 ayda 4.2 milyar liraya ulaştı. Hükümet krizi aşabilmek için kamu bankalarını devreye sokmuştu.
Böylece Temmuz 2020’de, geçen yılın aynı ayına göre bütçe giderleri yüzde 39.1 artarak 116.2 milyar liraya çıkarken, gelirler yüzde 7.4 düşerek 86.5 milyar dolar oldu. Bunun sonucunda Temmuz 2019’da 9.9 milyar lira fazla veren bütçe bu yıl 29.7 milyar lira açık verdi. Geçen yıl 17.6 milyar lira fazla veren faiz dışı denge de bu yıl 21.2 milyar lira açık verdi. İlk 7 ayda ise gider yüzde 20.5 artarak 681.1 milyar lira, gelir yüzde 9.2 artarak 541.9 milyar lira oldu. Açık ise yüzde 102.6 artarak 139.1 milyar liraya ulaştı. Böylece 138.9 milyar lira olan yıllık bütçe açık hedefi de ilk 7 ayda aşıldı. Üstelik bu, Merkez Bankası’ndan yılbaşında yapılan 40.5 milyar TL’lik aktarmaya karşın gerçekleşti. İSTANBUL
