• Yeni yıl için belirlenen 28 bin 75 liralık asgari ücret, henüz işçinin cebine girmeden açlık sınırıyla arasındaki makas açıldı. Açlık sınırı, 30 bin 143 lira 75 kuruşa yükseldi.

TÜRK-İŞ'in açıkladığı açlık ve yoksulluk sınırları, çalışanların yarısından fazlasının aldığı asgari ücret ile emekli aylıklarının vahim durumunu tekrar gözler önüne serdi. Açlık sınırı, 30 bin 143 lira 75 kuruşa, yoksulluk sınırı ise 98 bin 188 lira 11 kuruşa ulaştı. Yeni yıldaki asgari ücret, yoksulluk sınırının ancak yüzde 28,6’sını karşılayabiliyor.

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), 39 yıldır aralıksız sürdürdüğü "açlık ve yoksulluk sınırı" araştırmasının Aralık 2025 sonuçlarını açıkladı. Rapor, Asgari Ücret Tespit Komisyonu'ndan çıkan kararın, piyasa gerçekleriyle örtüşmediğini rakamlarla ortaya koydu. 2026 yılı için belirlenen net asgari ücret 28 bin 75 TL olarak açıklanmıştı. Henüz artış oran ıtespit edilmeyen en düşük emekli maaşı ise 16 bin TL.

TÜRK-İŞ verilerine göre; dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması (açlık sınırı) Aralık ayı itibarıyla 30 bin 143 TL'ye yükseldi. Böylece henüz işçinin eline geçmeyen yeni asgari ücret, sadece karın doyurmak için gereken tutarın 2 bin 68 TL altında kaldı.

Yoksulluk sınır 100 bine yaklaştı

Gıda harcamasının yanı sıra kira, ulaşım, faturalar, eğitim ve sağlık gibi temel giderlerin dahil edildiği "yoksulluk sınırı" ise psikolojik eşik olan 100 bin TL'ye merdiven dayadı. Aralık itibarıyla dört kişilik bir ailenin insanca yaşayabilmesi için haneye girmesi gereken toplam tutar 98 bin 188 TL olarak hesaplandı.

Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri de bekar bir çalışanın "yaşama maliyeti" oldu. Tek başına yaşayan bir çalışanın aylık zorunlu harcaması 39 bin123 TL olarak belirlendi. Bu rakam, yeni asgari ücretin yaklaşık 11 bin TL üzerinde seyrediyor.

Geçim ücreti olmaktan uzak

Konfederasyon, rapora ilişkin değerlendirmesinde asgari ücretin belirlenme sürecine eleştiriler yöneltti. TÜRK-İŞ'in katılmadığı toplantıda belirlenen ücretin "geçim ücreti" olmaktan uzak olduğu vurgulanarak, şu ifadelere yer verildi:
"Çalışanların beklentisi yine karşılanmamış, milyonlarca işçi ve ailesi yoksulluğa mahkum edilmiştir. Belirlenen ücret, anayasal güvence altındaki insanca yaşam hakkını karşılamaktan uzaktır. Mutfak enflasyonunun yıllık yüzde 43’e dayandığı bir ortamda, asgari ücretin açlık sınırının altında kalması kabul edilemez." ANKARA

 

* * *

 

İşsizlikteki artış sürüyor

Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 29,1; geniş tanımlı işsiz sayısı son iki yılda 3,2 milyon, son bir yılda 396 bin kişi arttı. 5,2 milyon kişi, çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor. Her 10 işsizden 8’i işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor.

TÜİK’in Kasım 2025 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları dün yayımlandı. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,6; mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı (âtıl işgücü) ise yüzde 29,1 olarak açıklandı. TÜİK’e göre Türkiye ve Kuzey Kürdistan genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde dar tanımlı işsiz sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) Kasım'da 3 milyon 98 bin oldu. DİSK-AR tarafından hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 11 milyon 890 bin oldu. Geniş tanımlı işsizlik ile dar tanımlı işsizlik arasında uçurum artıyor.

Kasım 2023’te 3 milyon 110 bin olan dar tanımlı işsiz sayısı, Kasım 2024’te 3 milyon 33 bin ve Kasım 2025’te 3 milyon 98 bin oldu. Dar tanımlı (standart) işsizlik her ne benzer seyretse de geniş tanımlı işsizlik bu dönemde de tırmandı. Kasım 2023’te 8 milyon 675 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı, Kasım 2024’te 11 milyon 494 bine ve Kasım 2025’te 11 milyon 890 bine yükseldi. Böylece dar tanımlı ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki makas hızla açıldı.

Kasım 2023’te yüzde 8,9 olan dar tanımlı işsizlik oranı, Kasım 2024’te yüzde 8,5 ve Kasım 2025’te yüzde 8,6 olarak açıklansa da geniş tanımlı işsizlikte artış hızlanıyor. Kasım 2023’te yüzde 22,7 olan geniş tanımlı işsizlik oranı, Kasım 2025’te yüzde 29,1’e yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısında iki yıllık artış 3,2 milyon ve bir yıllık artış ise 396 bin oldu.

Geniş tanımlı işsiz sayısındaki artışın sebebi zamana bağlı eksik istihdam ve ümitsiz işsizler ile iş aramayıp çalışmaya hazır olanları, iş arayan ancak hemen çalışmaya başlayamayacak olanları kapsayan potansiyel işgücü sayısındaki artıştır. Haftalık 40 saatten daha az çalışan ve imkânı olması durumunda daha çok çalışmayı isteyenlerin zamana bağlı eksik istihdam edilenlerin sayısı, son bir yılda 3 milyon 555 binden 3 milyon 603 bine yükselerek 65 bin kişi arttı. Potansiyel işgücü sayısı son bir yılda 283 bin kişi artarak 4 milyon 906 binden 5 milyon 189 bine yükseldi.

DİSK-AR'ın diğer bulguları da şöyle:

* Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 38,9.

* Gençlerde dar tanımlı işsizlik oranı 15,4 iken genç kadınlarda yüzde 24,4’tür.

* Kasım 2025’te 2,6 milyon işsiz, işsizlik ödeneğinden yoksun kaldı.

 

* * *

BES’teki devlet desteği düşürülüyor

BES’te katılımcı sayısı 17 milyon 850 bine ulaşırken, sistemde yüzde 30 olan devlet desteğinin yüzde 20’ye düşürülmeye hazırlanıldığını belirtiliyor.

Meclis'te kabul edilen 2026 bütçesine göre; Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) katılımcı sayılarının artacağı öngörüldü. Sistemde yüzde 30 olan devlet desteğinin düşürülmesi planlanıyor. CNBC-e’nin haberine göre; vergi paketi kapsamında yapılan yasal düzenleme ile yüzde 30 olan devlet katkısını yüzde 50 artırma, sıfıra indirme yetkisi 19 Aralık tarihinde Cumhurbaşkanı’na verilmişti. 2022'ye kadar BES’te devlet katkısı yüzde 25 olarak uygulanmış ardından yüzde 30’a çıkarılmıştı.

BES’te katılımcı sayısının yıl sonunda 17 milyon 850 bine, 2026’da 18 milyon 400 bine ulaşması bekleniyor. Bu sayının 2027’de 19 milyona, 2028’de de 19,5 milyona çıkarılması hedefleniyor. Sistemdeki katılımcıların birikimi 2,1 trilyon liraya ulaşırken, bunun yaklaşık 200 milyar lirası devlet desteğinden oluşuyor. Katılımcı sayısı 18 milyona yaklaşırken, sözleşme sayısı da 22 milyon civarında bulunuyor. Devlet katkısının yüzde 30 olmasının BES’i ilginin yüksek olmasında büyük önemi bulunuyor.

Ekonominin yol haritası Orta Vadeli Program’da tamamlayıcı emeklilik sistemine ilgilinin artırılmasına yönelik düzenlemeler, 25 yaş altı üniversite öğrencilerinin sisteme girmelerini ve kalmalarını teşvik için yeni adımların atılması öngörülüyor. Mevcut sistemde üç yıl kalanlar devlet katkısının yüzde 15’ini, 6 yıl kalanlar yüzde 35’ini, 10 yıl kalanlar yüzde 60’ını, 10 yıl ile 56 yaşını dolduranlar katkının tamamını alabiliyor. BES kapsamında son dört yıllık dönemde katılımcılara 138 milyar lira devlet katkısı ödenirken, bu yıl için ödenecek tutar 75 milyar liraya ulaşacak. Beş yıllık dönemde ödenen tutar 213 milyar liraya ulaşacak.

Katkı payının yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülmesi konusunda Cumhurbaşkanı’na yetki verilirken, uygulama için Hazine ve Maliye Bakanlığının tebliği gerekiyor. Uygulama tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren geçerli olacak.