- Rojava'da çetelerin 7 yıl önce kestiği Elok Su İstasyonu yeniden hizmete açıldı. Hesekê, Til Temir ve Hol'u besleyen istasyonun yeniden devreye girmesiyle binlerce kişi temiz içme suyuna erişecek.
Rojava’nın Serêkaniyê kentinde bulunan Elok Su İstasyonu, 7 yıl kesintiden sonra Hesekê vilayetine yeniden su vermeye başladı. Bu sayede Hesekê, Til Temir ve Hol’de yaşayan bir buçuk milyonu aşkın kişi içme suyuna kavuşabilecek. İstasyon ilk aşamada 34 kuyusundan 19’unu devreye alacak ve Hesekê merkez, kırsal bölgeler ile Hol ilçesine su sağlayacak. Kalan kuyular ise sonraki aşamalarda kademeli olarak işletmeye alınacak.
Hesekê Valisi Nûredîn Ehmed, suyun El Hem, Til Temir ve Hol’a da ulaştırıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Su şebekesine yönelik herhangi bir ihmal veya müdahaleye izin vermeyeceğiz. Ekiplerimiz durumu yakından takip ediyor. Su, ildeki her ilçeye ulaşana kadar saha operasyonlarımız sürecek.”
Suyun açılması için Çarşamba günü bir heyetle Serêkaniyê’yi ziyaret eden Vali Nûredîn Ehmed, ilçeye yerleştirilen yabancı kişilerin engelleme girişimiyle karşılaştı. Buna karşın Serêkaniyêli göçmenler ve Til Temir halkı, Hesekê-Qamişlo-Serêkaniyê yollarını kapatarak heyete yönelik saldırıya tepki gösterdi.
Büyük bir krize neden oldu
Elok Su İstasyonu’nun kesilmesi, Rojava’da yaşanan su krizinin Kürtlere karşı yürütülen özel savaş politikalarının bir parçasıydı. Türk devleti ve çete grupları, 2019’da Serêkaniyê’yi işgal ettikten hemen sonra istasyondaki suyu kesti. Stratejik öneme sahip istasyon, bir kamu hizmeti olmanın ötesinde pazarlık aracı olarak kullanıldı. Su kesintisi bölgede ciddi elektrik sorununa da yol açtı.
Halk, günlük ihtiyaçlarını karşılamak için su tankerlerine, uzak kuyulara ve sınırlı arıtma tesislerine yönelmek zorunda kaldı. Özellikle Hesekê, Til Temir ve Hol bölgelerinde yaşayan yüz binlerce kişi yıllarca uzun su kuyruklarında bekledi, tanker suyuna bağımlı kaldı, ayrıca hijyen koşullarının bozulması ve temiz suya erişememek günlük hayatın zor bir parçası haline geldi. Bunun yanı sıra yüzlerce kişi göç etmek zorunda kaldı. Su kaynaklı hastalık vakalarında (akut ishal gibi) artışlar görüldü ve kolera başta olmak üzere salgın riski yükseldi. Özellikle kamplarda yaşayan yerinden edilmiş kişiler ve çocuklar arasında sağlık sorunları arttı. Bu durum uzun yıllar boyunca bölge halkı için ciddi bir insani yük oluşturdu.
BM uyarıları
Birleşmiş Milletler (BM) ve insani yardım kuruluşları, Elok İstasyonu’na bağlı çok sayıda sivil ve yerinden edilmiş kişinin varlığına dikkat çekerek kesintilerin insani sonuçları konusunda defalarca uyarıda bulundu. Mart 2020’de UNICEF, istasyonun Hesekê, Til Temir ve Hol kamplarındaki yaklaşık 460 bin kişi için birincil su kaynağı olduğunu vurgulayarak, kesintilerin uzaması halinde halk sağlığı risklerinin artabileceğini belirtti.
Temmuz 2021’de ise su ve elektrik hizmetlerinin yeniden sağlanması çağrısı yaparak tüm tarafları sivillerin su ve istasyona erişimini güvence altına almaya çağırdı. Kesintilerin yaklaşık bir milyon kişiyi riske attığını ifade etti. Kasım 2019’dan itibaren istasyonda en az 24 kesinti yaşandığını kaydeden BM, 23 Haziran 2021’deki tam kapatmanın teknik erişim zorlukları ve elektrik yetersizliğinden kaynaklandığını açıkladı. Tüm bu çağrılar uzun süre yanıtsız kaldı.
Çağrılar yanıtsız bırakıldı
Rojava Özerk Yönetimi de istasyonu yeniden faaliyete geçirmek için yıllarca girişimde bulundu ancak olumlu sonuç alamadı. Eylül 2024’te UNICEF ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin eşlik ettiği heyet ziyaretleriyle uluslararası bir mutabakat haberi çıksa da güvenlik ve siyasi sorunlar nedeniyle kalıcı çözüm sağlanamadı. Haziran 2025’te BM ve Suriye Arap Kızılayı’ndan bir heyet istasyonu ziyaret etti ancak çalışmalar değerlendirme ve planlama aşamasında kaldı.
İstasyon ve çevresinin kontrolü, güvenli teknik erişim zorlukları, istikrarlı elektrik tedariki sorunu ile hasarlı iletim hatları ve altyapı onarımı gibi faktörler başlıca engeller olarak öne çıktı.
Yeniden açılma süreci
İstasyonun yeniden işler hale getirilmesi için çalışmalar 2026 yılında hız kazandı. Teknik değerlendirmeler, tesis güvenliği ve hasarlı altyapının onarımı öncelikli başlıklar oldu. 7 Nisan’da Suriye Enerji Bakanlığı istasyonu devraldığını ve hazırlıklara başladığını duyurdu.
30 Haziran’da Hesekê vali yardımcısı ve ilgili yetkililerin katıldığı toplantıda istasyonun durumu ve pompalama gecikmelerinin nedenleri gözden geçirildi. Deneme işletimine geçmeden önce mayın temizliği ve izinsiz yapıların kaldırılması gibi önlemler alındı.
15 Temmuz’da Suriye Enerji Bakanlığı, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ile yürütülen dokuz aylık onarım ve bakım çalışmalarının ardından deneme pompalama işlemlerine başlandığını açıkladı. Bu süreçte UNICEF ile koordinasyon devam etti. Son hazırlıklar arasında Dirbesiyê’ye kurulan mobil elektrik santraliyle istasyona istikrarlı elektrik sağlanması da yer aldı.
HABER MERKEZİ
