• Almanya’nın Düren kentinde katledilen Vesile Akın’a ilişkin konuşan YJK-E Sözcüsü Kezban Doğan, cinayetin önlenebilir olduğunu belirterek, “Devlet ve bizler rollerimizi oynasaydık bugün beş çocuk annesiz kalmayacaktı” diye konuştu.
  • “Bir kadını kurtarabilme ihtimalimiz olmasına rağmen, o kadında güven ve inanç duygusunu pekiştiremediğimizi acı bir şekilde öğrendik. Enda ve Vesile’nin katledilmesi sorumluluklarımızı bir kez daha hatırlattı.”

ASMÎN MÎRCAN

Almanya’nın Düren kentinde 9 Kasım’da ayrı yaşadığı Ferhat Akın’ın bıçaklı saldırısına uğrayan Vesile Akın, aldığı ağır darbe nedeniyle kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. 

Almanya Kürt Kadınlar Birliği (YJK-E) Sözcüsü Kezban Doğan, Vesile Akın’ın erkek şiddeti sonucu katledilmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Eylül ayında Coesfeld’de katledilen Enda Kala’nın ardından yaşananların kadın hareketi açısından önemli bir özeleştiri nedeni olduğunu belirten Kezban Doğan, “Bir kadını kurtarabilme ihtimalimiz olmasına rağmen, o kadında güven ve inanç duygusunu pekiştiremediğimizi acı bir şekilde öğrendik” dedi. Kezban Doğan, Vesile Akın cinayetinin önlenebilir olduğunu vurgulayarak devletin koruma mekanizmalarındaki eksikliklere ve kadın örgütlerinin dayanışma ağlarını güçlendirmesi gerektiğine dikkat çekti.

Katili peşini bırakmadı

Mêrdîn’in Nisêbîn ilçesinden olan Vesile Akın, 35 yaşında ve beş çocuk annesiydi. İstanbul’da yaşadığı dönemde Ferhat Akın ile evlenen Vesile, yaklaşık 17 yıllık evliliğinin ardından yaşadığı şiddet ve baskı nedeniyle hayatını yeniden kurmaya karar verdi. Toplumsal baskılara rağmen çocuklarıyla birlikte yeni bir yaşam kurmak için yaklaşık bir yıl önce Almanya’ya geldi.

Almanya’nın Düren kentindeki mülteci kampına yerleşen Vesile Akın, çocuklarıyla birlikte şiddetten uzak, güvenli bir gelecek kurmaya çalışıyordu. Resmi olarak boşanmamış olmasına rağmen ayrılma kararı alan Vesile’nin Almanya’ya gelmesinin ardından Ferhat Akın da peşinden geldi.

Ailesini öldürmekle tehdit etti

Kezban Doğan, Vesile Akın’ın Almanya’ya geliş sürecine ilişkin şunları anlattı: “Bir yıl önce çocuklarıyla birlikte Almanya’ya geldi. Düren’deki mülteci kampında yeni bir gelecek kurmak için mücadele ediyordu. O adama arkasını dönerek bir umutla Avrupa’ya gelen kadınlarımızdan biriydi. Vesile Almanya’ya geldikten kısa süre sonra bu şahıs da peşinden geldi. Hatta Hırvatistan’dan onu getirmek zorunda kaldı. Çünkü şahıs, kendisine yardım etmediği ve Türkiye’ye döndüğü takdirde ailesini, yani anne ve babasını öldürmekle tehdit etmiş. Almanya’ya geldikten sonra da hem psikolojik hem fiziksel şiddet uygulamaya devam etti.”

Ayrılık kararında yanındaydılar

Vesile’nin Almanya’da kardeşi ve iki kuzeninin bulunduğunu aktaran Kezban Doğan, ailesinin hem ayrılık kararında hem de yeni bir yaşam kurma çabasında yanında olduğunu söyleyerek, şunları ekledi: ”Elbette toplumsal değerleri de göz önünde tutan bir aile yapısından söz ediyoruz. Ancak ailesi onu desteklemeseydi çocuklarıyla birlikte Almanya’ya yalnız göndermezdi. Bu açıdan ailesinin Vesile’nin kararının arkasında durduğunu söyleyebiliriz.”

Kadınlar yargılarla kuşatılıyor

Kezban Doğan, kadınların şiddet gördükleri ilişkilerden ayrılmak istediklerinde yalnızca erkek şiddetiyle değil, aile ve toplum tarafından dayatılan geleneksel değerlerle de mücadele etmek zorunda kaldıklarını belirterek şöyle konuştu: “Kadınlar bir yandan şiddetle mücadele ederken diğer yandan kendilerine öğretilen, adeta kodlanan bir zihniyetle savaşıyor. ‘Çocukların için katlan’, ‘Aile dağılmasın’, ‘Erkek döver de sever de’ anlayışı kadınların yaşamlarını kuşatıyor. Kadın, yıllarca her şeyini paylaştığı insanın kendisine zarar verebileceğine inanmak istemiyor. Bir taraftan korkuyor, diğer taraftan duygusal bağları nedeniyle ‘Yapmaz’ diyerek kendisini ikna ediyor. Vesile’de de bu durumun izlerini görüyoruz.”

Vesile Akın’ın ülkesinden yola çıkarak Almanya’ya gelişini de değerlendiren Kezban Doğan, “Ülkenizden ayrılırken gönüllü olarak gelmiyorsunuz. Ancak mülteci olarak geldiğiniz ülkede de benzer sorunlarla karşılaşabiliyorsunuz” ifadelerini kullandı.

Vesile Akın cenaze merasimi

Katilleriyle baş başa bırakılıyorlar

Polis başvuruları ve koruma mekanizmalarındaki eksikliklere de değinen Kezban Doğan, “Vesile de diğer kadınlar gibi polise başvurdu. Tehdit mesajlarını, gördüğü şiddeti anlattı ve şikayetçi oldu. Ancak devlet, şiddet uygulayan kişiyi cezasız bıraktı. Almanya’da devlet bir yerde kadının yanında durduğunu savunurken başka bir kurum, ‘babalık hakkı’ gerekçesiyle kadını katiliyle baş başa bırakabiliyor. Bu yalnızca Vesile’nin yaşadığı bir sorun değil. Çocukları bulunan bir kadın söz konusu olduğunda, babanın çocuklarını görme talebiyle Jugendamt’a (Çocuk ve Gençlik Dairesi) başvurması üzerine kişisel ilişki kurulmasına karar verilebiliyor” dedi.

Kamplar cinayet merkezi

Böylesi durumlarda kadının bulunduğu şehir ve adresinin açığa çıkabildiğine dikkat çeken Kezban Doğan şunları ekledi “Görüşmeler bir gözlemci eşliğinde gerçekleştiriliyor. Kadının kendisini koruduğu alanı, şehir ifşa ediyor. Bu durum, koruma mekanizmalarının ne kadar dikkatli ve bütünlüklü işletilmesi gerektiğini gösteriyor. Vesile ilticacı kampında olan bir kadındı. Kadınlar için güvenli alan olması gereken mekanlar, son süreçlerde cinayet ve intihar merkezleri haline geldi.”

Çocuklar dayısının yanında kalmalı

Vesile Akın’ın katledilmesinin ardından geride beş çocuk kaldı. En büyüğü 16, diğer kızı 14, oğlu 9, diğer kızı 6 ve en küçük çocuğu 4 yaşında.

Çocukların olayın ardından dayılarının yanında kaldığını belirten Kezban Doğan, annelerinin ölüm haberinin çocuklara nasıl verileceği konusunda son derece hassas davrandıklarını söyledi.

Kezban Doğan, “İlk üç gün çocukların hiçbirine annelerinin hayatını kaybettiği söylenmedi. Cenazenin gönderileceği günden bir gün önce dayıları, iki büyük kızına durumu anlattı.  Diğer üç küçük çocuk ise annelerinin ayağının kırıldığı için hastanede olduğunu biliyor. Dayıları ve yengeleri, çocuklara gerçeği bir uzman eşliğinde anlatabilmek için bekliyor.”

‘Enda’nın çocuklarına yetişemedik’

Çocukların dayılarının yanında kalabilmesi için gerekli girişimlerde bulunduklarını söyleyen Kezban Doğan, “Enda’nın çocuklarına yetişemedik. Jugendamt çocukları aldı. Vesile’nin çocuklarının da aynı şeyi yaşamaması için sosyal danışmanlık ve kadınlara yardım alanında çalışan Utamara ile ilişki kurduk. Bu konuyu birlikte takip ediyoruz. En büyük isteğimiz çocukların dayılarının yanında kalabilmesi ve aile bağlarının korunması. Çocukların yaşadıkları kaybın üzerine bir de alıştıkları aile çevresinden koparılmalarını istemiyoruz” dedi.

***

 

Sorumluluklarımızı hatırlattı

Vesile Akın’ın yaşadığı şiddet ve tehditlere ilişkin Kadın Hareketi’ne herhangi bir başvuru ulaşmadığını belirten Kezban Doğan, bu durumu kadın örgütlenmeleri açısından ciddi bir özeleştiri konusu olarak değerlendirdi: “Vesile’nin yaşadıkları hakkında hiçbir bilgimiz olmadı. Bu da bizim özeleştirimizdir. Düren bölgesinde hem demokratik toplum kurumlarımız hem de kadın arkadaşlarımız var. Bu, toplumsallığımızdan ne kadar uzaklaştığımızın acı bir göstergesidir. Bir kadının şiddet gördüğünü, tehdit edildiğini bilmemek, ona ulaşamamak ve güven duygusunu oluşturamamak üzerinde ciddi biçimde durmamız gerekiyor. Kadınların nereye başvuracağını bilmesi, kendisini yalnız hissetmemesi ve örgütlü bir dayanışma ağına ulaşabilmesi hayati önemde.”

Bu cinayet önlenebilirdi

Kadınların şiddet ve tehdit karşısında yalnız bırakılmasının, koruma mekanizmalarının etkisizliğinin ve toplumsal dayanışmadaki eksikliklerin kadın cinayetlerine zemin hazırladığını ifade eden Kezban Doğan, şöyle konuştu: “Her cinayet gibi bu cinayet de önlenebilirdi. Devlet ve bizler rollerimizi oynasaydık bugün beş çocuk annesiz kalmayacaktı.  Vesile yeni gelmiş, haklarını ve başvurabileceği mekanizmaları yeterince bilmeyen bir kadındı. Yaşadığı tehdidin bir gün cinayetle sonuçlanabileceğine ihtimal vermedi.

Kadınlar açısından bir yandan korku var diğer yandan da yıllarca her şeyini paylaştığı insanın kendisine bunu yapacağına inanmak istemiyor. Bu nedenle kadınların yalnızca hukuki mekanizmalara değil, kendilerini güvende hissedebilecekleri toplumsal dayanışma ağlarına da ihtiyacı var.”

Enda Kala cenaze merasimi

Yanıbaşımızdaki Enda’yı kurtaramadık

Kezban Doğan, Eylül ayında Coesfeld’de katledilen Enda Kala’nın ardından YJK-E olarak kendi örgütlenmelerini, kadınlar arasındaki dayanışmayı ve toplumsal ilişkileri kapsamlı biçimde değerlendirdiklerini aktardı.

Kezban Doğan, “Enda, bizim içimizde, yanı başımızda olan, birlikte aktiviteler yürüttüğümüz bir arkadaşımızdı. Katledilmesi, birbirimizden ne kadar uzaklaştığımızı yüzümüze çarptı. Temas halindeyken bile nasıl temassızlaştığımız acı bir şekilde gördük. Bir kadını kurtarabilme ihtimalimiz olmasına rağmen o kadında güven ve inanç duygusunu pekiştiremediğimizi acı bir şekilde yaşadık” ifadelerini kullandı.

Nerede eksik kaldık?

“Enda’dan iki hafta sonra aynı bölgede yaşanan intihar da bizi kendimizi sorgulamaya yöneltti” diyen Kezban Doğan, “Nerede eksik kaldık, bundan sonra nasıl bir çalışma yürütmeliyiz sorularına cevap aradık. Enda’nın katledilmesinden sonra yaklaşık bir ay boyunca yoğun tartışmalar ve değerlendirmeler yürüttük. Kadına yönelik şiddeti yalnızca kadınların çözmeye çalışması, çoğu zaman geçici çözümler üretmemize neden oluyor. Kadını bir sığınmaevine yerleştirmek ya da başka bir şehre taşımak tek başına çözüm değil” diye ekledi.

Özeleştiri hamlesi

Kezban Doğan, “Kadına yönelik şiddet bir cinsin değil, bütün toplumun sorunudur” diyerek erkeklerin, ailelerin ve toplumsal çevrenin de bu mücadeleye katılması gerektiğini ifade ederek, “YJK-E ve KON-MED olarak 1 Kasım-8 Mart tarihleri arasında başlattığımız hamle, Enda ve Enda gibi katledilen bütün kadınlara yönelik özeleştirimizin bir sonucudur. Bu hamleyle hem kendi eksikliklerimizi gidermeyi hem de toplumda daha güçlü bir farkındalık yaratmayı hedefliyoruz” dedi.

YJK-E’nin önümüzdeki dönemde kadınlara ulaşmayı, danışma ve başvuru mekanizmalarını çoğaltmayı, kadınların şiddet karşısında nereye ve nasıl başvurabilecekleri konusunda bilgilendirilmesini hedeflediğini belirten Kezban Doğan, örgütlü dayanışma ağlarının oluşturulmasının öncelikleri arasında olduğunu söyledi.

Geçici değil dönüştüren çözümler

Doğan, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: “Kadınların ömür boyu kaçak, gizlenerek ve korku içinde yaşamak zorunda kalmadığı bir yaşamı savunuyoruz. Bunun için yalnızca geçici çözümler değil, aileyi ve toplumu dönüştüren kalıcı bir mücadele yürütmeliyiz. Vesile’nin ve Enda’nın katledilmesi sorumluluklarımızı bir kez daha hatırlattı.”