- ÖHD üyesi Avukat Kader Kuyun, GGM’lerdeki keyfi uygulamalara, tercüman eksikliğine ve bağımsız denetimin engellenmesine dikkat çekerek, kadınların haklarını kullanmasının zorlaştırıldığını söyledi.
Türkiye’de sınır dışı edilmek üzere idari gözetim altında tutulan göçmen ve mülteci kadınlar ile çocukların Geri Gönderme Merkezleri’nde (GGM)’lerde yaşadığı sorunlar, temel hak ve özgürlüklere erişim tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Göç ve Mülteci Komisyonu üyesi Avukat Kader Kuyun, Jinnews’e konuşarak merkezlerin farklı uygulamalarla işletilmesinin ve bağımsız denetim mekanizmalarının sınırlı olmasının kadınların hak arama yollarına erişimini güçleştirdiğini ifade etti.
Her merkez farklı kurallarla işletiliyor
GGM’lerdeki en temel sorunlardan birinin idare ve görevli personelin keyfi uygulamaları olduğunu belirten Kader Kuyun, merkezlerin birbirinden farklı kurallarla işletildiğini söyledi. Bu durumun ciddi bir kurumsal ikilik yarattığını ifade eden Kader Kuyun, özellikle sağlık hizmetlerine erişimde sorunlar yaşandığını aktardı.
Merkezlerde tercüman bulundurulmamasının kadınların hukuki yardıma erişimini tamamen imkansız hâle getirdiğine dikkat çeken Kader Kuyun, avukatların yanlarında tercüman götürmelerine de izin verilmediğini kaydetti.
Temel sağlık hizmeti dahi sunulmuyor
Kadınların cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri ile hijyenik ped gibi temel ihtiyaç maddelerine erişiminde tekelleşmeye gidildiğini vurgulayan Kader Kuyun, ürünlerin yalnızca kurum kantinlerinden temin edilebildiğini dile getirdi. Kantinlerin hafta sonu kapalı olması nedeniyle kadınların ciddi mağduriyetler yaşadığını belirten Kader Kuyun, “Özel sağlık durumu olan, gebe ya da engelli çocuğu bulunan kadınlar için hiçbir kolaylaştırıcı koşul sağlanmıyor. Sevkler ancak hayati risk veya kanama aşamasında, kurumun sorumluluk almaması için yapılıyor” ifadelerini kullandı.
Sığınma taleplerinde ‘somut belge’ bahanesi
Kader Kuyun, şeriat baskısı, kadına yönelik şiddet veya savaş riski bulunan ülkelere geri gönderilme tehlikesi altındaki kadınların sığınma taleplerinde de sorunlar yaşandığını belirtti.
Yargı makamlarının resen araştırma yükümlülüğünü yeterince yerine getirmediğini savunan Kader Kuyun, kadınlardan menşe ülkelerinden temin etmelerinin mümkün olmadığı yaşam hakkı tehdidine ilişkin somut belgeler istendiğini söyledi. Kader Kuyun, bu belgelerin sunulamamasının bazı ret kararlarında gerekçe olarak kullanıldığını ifade etti.
Barınma ve beslenme sorunu
Eski okul binalarından dönüştürülen GGM’lerin barınma açısından uygun olmadığını belirten Kader Kuyun, özellikle çocuklarıyla birlikte tutulan kadınların ciddi sorunlarla karşılaştığını aktardı. Yemeklerin hijyenik olmadığı yönündeki şikayetlere de dikkat çeken Kader Kuyun, kadın ve çocukların uzun süre kantinlerde satılan paketli gıdalarla beslenmek zorunda kaldığını ileri sürdü.
Çocuklar göz ardı ediliyor
İdari gözetim kararlarında “çocuğun üstün yararı” ilkesinin tamamen göz ardı edildiğini söyleyen Kader Kuyun, bebeği veya bakıma muhtaç çocuğu olan kadınların imza şartı ya da ikamet adresi gibi alternatif tedbirlerle serbest bırakılmak yerine merkezlerde tutulmaya devam edildiğini kaydetti.
Taciz ve kötü muamele
GGM’lerde cinsel taciz, tecavüz ve kötü muamele iddialarının takibinde de ciddi sorunlarla karşılaşıldığını belirten Kader Kuyun, şikâyetçi olan kadınların kendilerine yönelik ihlalde bulunduğunu belirttikleri personelle aynı ortamda tutulduğunu ifade etti.
Denetleme talepleri reddediliyor
STK’ların ve baroların GGM’leri denetleme taleplerinin “güvenlik” gerekçesiyle reddedildiğini ifade eden Kader Kuyun, uluslararası denetimlerin ise önceden haber verilerek yapılması nedeniyle gerçek tabloyu yansıtmadığını dile getirdi. GGM koşullarının cezaevlerinden dahi ağır olduğunu vurgulayan Kader Kuyun, yasal olarak sınır dışı edilemeyen kişilerin insan onuruna aykırı koşullarda tutularak “gönüllü geri dönüşe” zorlandığına dikkat çekti; bağımsız denetim mekanizmalarının kurulması ve toplumsal dayanışmanın büyütülmesi çağrısında bulundu. İSTANBUL
