Halkın cebinden 2,9 trilyon dolar çaldılar

• ABD, Rusya ve Çin, 2025’te savaşa 1,48 trilyon dolar harcadı. Almanya, 114 milyar dolarla Avrupa’nın en çok savaşa yatırım yapan ülkesi iken, Türk devleti, 30 milyar dolar yatırdı.
•  SIPRI, devletlerin gemi, uçak, füze ve ağır silahlara 2,9 trilyon dolar harcadığını belirterek, savaşa yapılan yatırımların 2026 ve sonrasında da devam edeceğine dikkat çekti.

Ortadoğu, Avrupa ve dünyanın birçok ülkesi, 2025’te halkın doğal kaynaklarını sömürerek ve cebindeki parayı çalarak savaşa yatırdı. 2025’te, devletlerin savaş harcamaları 2,9 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, küresel ekonominin yüzde 2,5'ine denk geliyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) açıkladığı yeni verilere göre, bu rakam 2009'dan bu yana görülen en yüksek seviye.

SIPRI araştırmacısı Lorenzo Scarazzato, bu harcamaların yüzde 50’sinden fazlasının ABD, Çin ve Rusya tarafından yapıldığına dikkat çekti.  SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretimi Programı'ndan araştırmacı Xiao Liang ise, "Bu rakamlar, süregelen savaşlara, gerilimlere ve jeopolitik belirsizliğe karşı ülkelerin verdiği tepkileri açıkça ortaya koyuyor" dedi. Dahası, savaşa yapılan yatırımların 2026 ve sonrasında da devam edeceğini ekledi.

Avrupa, ordularını büyütüyor

2025'te küresel savunma harcamalarının artışının büyük bölümü Avrupa kaynaklı. Kıtanın savunma harcamaları yüzde 14 yükselişle 864 milyar dolara ulaştı. 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşından sonra Avrupa, orduya ve silaha ciddi paralar harcadı.

Liang, "Rusya ve Ukrayna'nın harcamaları Avrupa'daki artışın başlıca itici gücüydü. Bu ülkelerin harcamaları 2025'te de yükselmeyi sürdürdü. Ancak genel tablo açısından değerlendirildiğinde, odak noktası artık Orta ve Batı Avrupa ülkelerine kaydı. Bu ülkelerin silahlanma ve harcama planları somutlaşmaya başladıkça Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana en yüksek yıllık büyüme gerçekleşti" değerlendirmesini yaptı.

 Almanya, listenin başında

Verilere göre, İspanya'nın savunma bütçesi yüzde 50, Polonya'nınki yüzde 23, İtalya'nınki ise yüzde 20 oranında artış gösterdi. Avrupa ülkeleri arasında 2025'te en fazla savaşa yatırım yapan ülke ise Almanya oldu. Savaş bütçesi yüzde 24 büyümeyle 114 milyar dolara yükseldi. Almanya şu anda dünya genelinde silahlanmaya en fazla para harcayan dördüncü ülke konumunda. Böylece askeri harcamaları, 1990'dan bu yana ilk kez NATO'nun yüzde 2'lik gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) “hedefini” aşarak yüzde 2,3'e ulaştı. SIPRI araştırmasına göre, toplam 22 Avrupa NATO ortağı bu “hedefi” aştı.

Trump, savaşa daha fazla harcama yapacak

Avrupa'nın aksine ABD, 954 milyar dolar harcadı. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yüzde 7,5 daha az. Düşüşün başlıca nedeni, ABD Kongresi'nin önceki üç yılın aksine 2025'te Ukrayna için herhangi bir “askeri yardım paketi” onaylamaması oldu.

Liang, "ABD Kongresi'nin onayladığı yeni 2026 bütçesi ise yeni büyük bir artışa işaret ediyor. Ortadoğu'daki savaş ve Asya'da tırmanan gerilimler göz önüne alındığında, yavaşlama büyük ihtimalle kısa ömürlü olacak" dedi.  Scarazzato da İran’la devam eden savaşa işaret ederek,  şimdiden 2027 yılı için Pentagon için 1,5 trilyon doların talep edildiğini ekledi. Pentagon'a göre, yalnızca İran savaşının ilk altı günü ABD'ye 11,3 milyar dolara mal oldu.

31 yıllık kesintisiz harcama 

Listenin ikinci sırasında yer alan Çin ise 31 yıl boyunca savaşa harcama yapmaya devam etti. Bu kapsamda 2025’te yüzde 7,4 oranında harcama yaptı, ordusunu 2035’e kadar “modernize etme” planına devam etti. Geçtiğimiz yıl ise yeni altıncı nesil savaş uçağı prototiplerini test etti ve H-20 bombardıman uçağını konuşlandırmaya bir adım daha yaklaştı.

Liang, Çin'in askeri güçlenmesinin bölgesel açıdan ciddi yansımaları olduğunu söyledi ve ekledi: "Çin'in, Japonya, Tayvan ve Filipinler gibi ülkelerde uzun süredir yüksek harcamaları körüklediği görülüyor. Ancak 2025'te bu durum, ABD'nin müttefikleri arasındaki değişen güvenlik anlayışıyla da bağlantılıydı.” Hindistan, savaşa yatırım yapan 5’inci ülke. 2025’te 92,1 milyar dolar harcadı.

Türk devleti, savaşa 30 milyar dolar yatırdı

Türk devleti ise 2025'te savaşa para harcayan ülkeler sıralamasında 18'inci sırada yer aldı, 30 milyar dolar yatırdı. Bu rakam, 2024'e kıyasla yüzde 7,2 ve 2016'ya kıyasla ise yüzde 94'lük artışa karşılık geliyor.    Türk devletinin Irak ve Suriye’de Kürt Özgürlük Hareketi’ne karşı yürüttüğü savaş, Somali’de sömürge yatırımları, bu artışta etkili oldu.

 Ortadoğu hızla silahlanıyor

Ortadoğu’daki harcamalar tahmini 218 milyar dolara ulaştı ve 2024’e göre yalnızca yüzde 0,1 arttı. İsrail hariç, bölgedeki verisi bulunan diğer büyük harcama yapan ülkelerin çoğu savaş bütçelerini artırdı. İsrail’in harcamaları 2022’ye kıyasla hâlâ yüzde 97 daha yüksek seviyede.

İran ekonomisi çöküşte

İran halkını ekonomik çöküşe sürükleyen rejim ise savaşa 7,4 milyar dolar para ayırdı. SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretimi Programı araştırmacısı Zubaida Karim, “Son çatışmalara rağmen İran’ın askeri harcamaları ekonomik zorluklar nedeniyle reel olarak azaldı” dedi. Karim ayrıca, “Resmî veriler büyük olasılıkla İran’ın gerçek harcama düzeyini olduğundan düşük gösteriyor. İran ayrıca füzeler ve insansız hava araçlarının üretimi dahil olmak üzere askeri finansman için bütçe dışı petrol gelirlerini de kullanıyor” ifadelerini kullandı. HABER MERKEZİ