• Süryanilerin yaşadığı ve 90’lı yıllarda boşaltılan Herbol köyünün yıllar içerisindeki değişimi bölgedeki vahşi madencilik anlayışını bir kez daha gözler önüne serdi. 

 

Botan’daki ekolojik talan 2015’te yoğunlaşan savaşla birlikte ivme kazandı. Botan’ın “yasaklı” doğası yıllardır asker gözetiminde ve korucuların eliyle yok ediliyor. Botan’da orman yangınlarıyla başlatılan ekolojik yıkım, ağaç kıyımı maden ve petrol aramalarıyla sürdürülüyor. 

Şirnex’ın Silopiya (Silopi) ilçesine bağlı ve Cûdî Dağı eteklerinde olan Süryani yerleşimi Herbol köyü de ekolojik yıkımdan nasibini alan yerlerden sadece biri. 10 yıl içerisinde köyün kırsalına ve Cûdî Dağı’nın eteklerine açılan maden ocakları nedeniyle doğa renk değiştirdi. 2015 ve öncesinde yemyeşil olan köyün çevresi, şimdilerde ise toprağın farklı renklerine bürünmüş. Maden ocaklarının işletildiği yerlerin eski köy yerleşimi olduğu belirtilirken, bölgede tek bir ağacın dahi bırakılmadığı görüldü. 

Elde edilen hem uydu hem de köyün çekilen görüntülerde doğal yapısıyla göz kamaştıran dağlık alanın büyük bir kısmında görülen basamaklı kazılar ve renk değiştiren toprak katmanları dikkat çekiyor. Köy yaşamını da tehdit eden maden ocakları, köye yalnızca birkaç yüz metre uzaklıkta bulunuyor. Dağın doğal siluetinin bozulduğu görülürken, çalışmaların yıllardır sivillerin girişine yasaklı bölgede yürütülmesi de dikkat çekiyor. 

Madencilik faaliyetlerinin yapıldığı bölgenin uydu görüntülerine göre Herbol köyünün eski yerleşiminin kalıntıları da görülüyor. Maden ocaklarının doğayı tahribinin yanı sıra köyün kalıntılarını da yok ettiği görülüyor. 

Köyün girişinde ve çevresinde jandarma karakollarının fazlalığı ise bölgede yürütülen madencilik faaliyetlerine 'güvenlik' desteği sağlamasından kaynaklandığı öğrenildi. Askerlerin, doğa tahribatına görüntülemek ve fotoğraflarını çekmek isteyen yurttaşları engellediği belirtildi. 

Herbol zorla boşaltıldı 

Şirnex’in Silopiya ilçesinin Cudi Dağı yamacında bulunan Herbol 1990 ile 1993 yılları arasında “güvenlik” gerekçesiyle zorla boşaltıldı. Köyün nüfusunun yüzde yüzü Süryani-Keldani yurttaşlardan oluşuyordu. Köyden çıkarılan yurttaşlar, batı metropolleri ile Fransa ve diğer Avrupa ülkelerine göç etmek zorunda kaldı. 

Köye dönüşler ise 2014 yılında başlandı. Köyde şu anda sadece 7 aile yaşıyor. Geriye kalan yurttaşlar ise geçici süreliğine gelip tekrar yaşadıklarını yerlere dönüyor. DİLGEŞ RUVANAS/MA