Kadın tutsaklara cinsiyetçi uygulamalar

• Cezaevlerinde kadın tutsakların karşılaştığı cinsiyetçi yaklaşım ve uygulamalara değerlendiren İHD Hapishaneler Komisyonu üyesi Hatice Onaran, yaşanan hak ihlallerine dikkat çekti.

Cezaevlerindeki hak ihlalleri devam ediyor. İşkence, kötü muamele, disiplin cezaları, tahliyelerin engellenmesi, çıplak arama, iletişim ve görüş kısıtlamaları, taciz cezaevlerinde yoğun yaşanan ihlaller arasında yer alıyor. Hasta tutukluların tedavisinin yapılmaması veya geç yapılması, ilaç temini konusunda yaşanan sorunlar, doktorlar tarafından ayrımcı muamele, sevklerin engellenmesi gibi sorunlar, hasta tutukluların sağlığa erişimine engel oluyor. 
 
Hasta tutsak kadın sayısı 110

İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) 2020 yılına ait verilerine göre cezaevlerinde 600’ü ağır olmak üzere bin 700 hasta tutuklu bulunuyor. Bu sayı içerisinde 60’ı ağır olmak üzere hasta kadın tutuklu sayısı ise 110.

İHD İstanbul Şubesi Hapishaneler Komisyonu üyesi Hatice Onaran, hasta kadın tutukluların maruz kaldığı hak ihlallerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hasta kadın tutukluların özgün durumlarına dikkati çeken Onaran, kadınların cezaevinde eril ve aşağılayıcı söylem ve muameleye maruz kaldığını dile getirdi.

İktidarın cezaevlerine yönelik uygulamalarının özellikle 2015-2016 yıllarından sonra tamamen politik olduğunu vurgulayan Onaran, bu politik bakışın cezaevlerinde tecrit uygulamalarıyla sonuçlandığını aktardı. Onaran, “Bu ağır hasta tutuklu dediğimiz kişiler, temel ihtiyacını karşılayamayacak olan engelli, kanser hastaları başta olmak üzere çok ciddi tedavilerin gerektirdiği ve ölümle cebelleşen durumda olan hastalardır” dedi.

Çıplak arama, taciz ve tecavüz söz konusu

Kadına yönelik eril ve cinsiyetçi yaklaşımlara da değinen Onaran şöyle devam etti: “Kadınlar zaten sınıfsal olarak bir sömürü ile karşı karşıya iken birde cinsel anlamda da ikinci sınıf bir konumdalar. İlk gözaltına alınıp emniyete götürüldüğünde uğradıkları davranış farkından tutalım da, çıplak arama, taciz ve tecavüz söz konusu. Böylesi çok ağrı travmalarla tutuklanan kadınlar,  cezaevinde çok uzun süre tek kalabiliyorlar. Bu yönüyle hasta kadın tutuklular cezaevlerinde hak ihlalleri ve kötü muameleyi çok daha katmerli yaşıyor.” 
 
Kadınlar,  ped gibi temel ihtiyacılarını karşılanmıyor

Hastaneye gitmek isteyen hasta kadın tutukluların erkek jandarma ve gardiyanlar tarafından arandığını belirten Onaran, “Kadınlar regl olduğu dönemlerde ağrı yaşıyorlarsa hastaneye sevk gerçekleştirilmiyor. Regl döneminde ped gibi birçok temel ihtiyaç karşılanmıyor. Karşılandığı dönemde onuru kırmaya yönelik yaklaşımlar sergileniyor” dedi. Aramalarda kadın ait özel eşyalarının sergilenerek recide edilmeye çalışıldığını belirten Onaran, “Yine ihtiyaçlarını almak istediklerinde, cezaevinin anlaşmalı olduğu belli başlı marketler dışında alışveriş yapma hakları ellerinden alınıyor” diye konuştu. 

Hasta tutsak tuvaleti kullanamıyor

Onaran, yaşanan hak ihlallerine dönük Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi’nde 7 Ekim tarihinde yaşanan bir olayı örnek göstererek, kadın tutukluların adli koğuşlarla yer değişikliğinin yapıldığı sırada gardiyanların baskı ve hakaretlerine maruz kaldığını belirtti. Onaran, adli tutukluların çıktığı koğuşlara giden siyasi tutukluların gördüğü manzaraya değinerek, koğuşların özellikle pislik içerisinde bırakılarak terk edildiğini söyledi.

Yine Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi’nde tutulan ve ağır hasta tutuklu Jiyan Erdinç örneğini veren Onaran, “Jiyan Erdinç protez ayağı olan engelli bir tutuklu. Oturma sorunu var ve şu an kedisinin konulduğu odanın tuvaletini kullanamayacak durumda. Yine bu taşınma sırasında bir tutuklunun ayağının zedelendiği bilgisini aldık” diye belirtti.

Onaran değerlendirmesinde, Adalet Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı’na “Özellikle durumu ağır olan hasta tutsaklar bir an önce serbest bırakılmalıdır” çağrısında bulundu.

MA /İSTANBUL