• Yaşı büyütülerek müebbete mahkum edilen Emrah Bayram 17 yıldır adalet bekliyor. Yargılayanlar "FETÖ" gerekçesiyle görevden alındı; hastane yaşın büyütüldüğü yönünde rapor sundu, ancak halen cezaevinde.

 

Emrah Bayram, 2009'dan beri tutsak. Yaşı büyütülerek verilen müebbet hapis cezası çektiriliyor. Bir anda müebbet için nasıl 7 yaş büyütüldüğünü şöyle anlatıyor: "Bir gün cezaevinden aldılar, hastaneye götürdüler, doktorun karşısına çıktım. Yaşı büyütülecek kişi bu mu, denildi. Beni gösterdiler, 'evet bu' denildi."

Emrah Bayram, 1994 doğumlu. 27 Eylül 2009'da Bedlîs merkeze bağlı Lêrd (Kayalıbağ) köyü kırsalında çıkan çatışma sırasında HPG'li olduğu iddiasıyla gözaltına alındı. Bayram, “suça sürüklenen çocuk” kategorisinde yargılanarak, tutuklandı. Emniyet'in girişimleri üzerine yaşının büyük olduğuna dair rapor alınması için Bitlis Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane, Bayram’ın 22 yaşında olduğuna dair rapor düzenledi. Avukatların itirazı üzerine Bayram yeniden aynı hastaneye sevk edildi. Hastane, 1 Eylül 2009’da bir kez daha Bayram'ın 22 yaşın üzerinde olduğuna dair rapor hazırladı. 

Avukatlar, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam eden yargılama sürecinde, müvekkillerinin Adli Tıp Kurumu’na gönderilmesini, biri büyük diğeri de küçük kardeşlerin, mahkeme salonunda dinlenmesini istedi. Talepler reddedildi. Mahkeme, bunun yerine hastanenin raporunu 26 Nisan 2011'de İstanbul Adli Tıp Kurumu’na gönderdi. ATK, hastane raporuyla yaşın belirlenmesinin zor olduğunu belirtti. Mahkeme, buna rağmen karar duruşmasında Bayram’ın doğum tarihinin 1987 olarak düzeltilmesine karar verdi. Bayram, böylelikle Çocuk Mahkemesi yerine ağır cezada yargılandı ve “Ülkenin birliğini ve bütünlüğünü bozma” iddiasıyla müebbet ve 10 yıl 5 ay hapse mahkum edildi. 

Yargıtay da onadı

O dönem Bayram’ın avukatlığını yapan Osman Çelik, 2011'deki “KCK operasyonları"ndan tutuklandı. Avukatsız kalan Bayram, yeni avukatına vekalet vermek için gittiği noterde yaşı küçük olması nedeniyle işlem yapamadı. Anne ve babasının gelmesiyle noter işlemleri yapıldı. Mahkemenin verdiği ceza ise 26 Nisan 2013'te Yargıtay'da onandı. 

Hakim ve savcı alındı

Devlet içinde 15 Temmuz 2016'da yaşanan çatışma sonrası ise başka bir gelişme yaşandı. Söz konusu hukuksuzlukta imzası bulunan savcı ve hakimler, "FETÖ" soruşturması kapsamında görevden alındı. Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görevli savcı Mehmet Ali Canavcı, üye hakim Ahmet Ödül ile mahkeme başkanı Behçet Aşılar’ı görevden aldı. 

Nüfus için dava açıldı

Yaşın nüfusta düzeltilmesi için 3 Aralık 2021'de  dava açıldı. Bismil Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yapılan başvuruda, Bayram’ın hastanede karşılaştığı duruma dair aktardığı “savcı 7 yaş büyütün demişti, gördüm, tamamdır, çıkın” bilgisi de yer aldı. Bayram’ın ilkokul 1. sınıfta çektiği fotoğraf, okul belgeleri, aile nüfus kayıt örneği de mahkemeye sunuldu. 

Bayram’ın 1995'te nüfusa tescil edildiği vurgulanan başvuruda, “Müvekkilin kendinden bir büyük aile bireyinin nüfusa tescil edildiği tarih 1990’dır. Müvekkil iddia edildiği gibi 1987 doğumlu olsa 1990'da ya da 1995 yılında abisiyle beraber onun da doğum tarihi nüfusa tescil edilecekti. Müvekkil tam doğum tarihine göre yani 11.10.1994 tarihli olarak nüfusa kaydedilmiştir” denildi. 

Yeni rapor için sevk

Bayram, yeni rapor için Patnos Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane Sağlık Kurulu'nun 3 Şubat 2022 tarihli raporunda, "Şahsın kemik yaşı tespitine yönelik yapılan direkt grafilerin değerlendirmesinde erkek olgun kemik yaşı 30 olarak değerlendirilmiştir. Oy birliği ile karar verilmiştir" denildi. 

Mahkeme, yaşın yeniden düzenlenmesi için yapılan başvuruyu, "(...) ceza mahkemesinde yaş konusunda verilen kararların kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, bu konularda hukuk mahkemesinde yeni bir dava açılamayacağı anlaşılmakla (...)" gerekçesiyle reddetti. 

Karar, istinafa taşındı

Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, kararı istinafa taşıdı. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’ne yapılan başvuruda, "Ceza yargılamasını yapan mahkemenin tarafsız davranmadığını, yargılandığı dosyanın konusunu baz alarak henüz çocuk yaşta iken yaşını büyüterek mağduriyetine yol açtığını, herhangi bir teste alınmadan yaşının büyütülmüş olması ve bunu kanıtlayan delillere rağmen ortadaki mağduriyetin giderilmediğini” vurguları yer aldı. Mahkeme, ‘usul’ eksikliklerinin giderilmesi talebiyle kararı bozdu ve yeniden yargılama kararı verdi. 

Bozduğu kararı kabul etti

Yerel mahkemeden benzer bir karar çıkması üzerine bir üst mahkemeye yeni bir başvuru yapıldı. Mahkeme, bu kez başvuruyu reddetti ve 13 Mart 2026’da yerel mahkemenin kararını onadı. Kararda, “Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36'ınci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve CMK'nın 218. maddesi gereğince ceza mahkemesinde yaş konusunda verilen kararların kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, bu konularda hukuk mahkemesinde yeni bir dava açılamayacağı anlaşılmakla…” denildi. 

AYM'ye de başvuru

Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) 3 Haziran'da başvuru yapıldı. Başvuruda, benzer talepler sıralanarak, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği vurgulandı. Başvuruda, Patnos Devlet Hastanesi'nin verdiği rapora işaret edilerek, "Bilimsel bir raporun hangi gerekçeyle yok sayıldığı açıklanmadan verilen bu karar açıkça ihlaldir" denildi. Ayrıca yeniden yargılanma talep edildi. Avukat Derya Yıldırım, ayrıca yeniden yargılanma talebiyle 23 Haziran'da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne de başvurdu. 

Yaşı büyütülecek kişi

MA'dan Berivan Altan'a konuşan avukat Derya Yıldırım, müvekkilinin ilk süreçte Çocuk Cezaevi’nde tutulduğunu hatırlatarak, şunları paylaştı: "Daha sonraki süreçte savcı, Emrah'ın küçük yaşta olmadığını iddia ediyor. Emrah'la yaptığımız görüşmede de yaş büyütme sürecini, ‘Bir gün beni cezaevinden aldılar, hastaneye götürdüler, doktorun karşısına çıktım. Yaşı büyütülecek kişi bu mu denildi. Beni gösterdiler, 'evet bu' denildi' şeklinde anlatıyor. Sonrasında Emrah'ın yaşı birden bire 87 doğumlu olarak değiştiriliyor. 7 yaş büyütülmüş. 22 yaşında gösterilmesine rağmen Emrah çocuk olduğu için üç ay daha çocuk cezaevinde kalıyor. Daha sonra yetişkinler koğuşuna alınıyor ve yargılama süreci başlıyor. Yargılama sürecinde Emrah'ın o dönem avukatları bu sürece itiraz etse de yeni bir Adli Tıp raporu alınmıyor. Normal yetişkin gibi bir yargılama başlıyor ve devam ettiriliyor."

Dosyanın Anayasa Mahkemesi’nde olduğunu anımsatan Yıldırım, "Yargılamayı yapan hakim ve savcıların tamamı FETÖ'den ihraç ve çoğu kumpastan kaynaklı soruşturmalara tabi kalmışlar. Buna dair basında haberler yer aldı. Yani buna rağmen bir başvuru yapıyoruz ve sonuç almıyorsak aslında Kürtlere dair bakış açısını açıkça ortaya koyuyor. Hiçbir şekilde hukukun işlemediğini gösteriyor. Kürtlere karşı olan nefretin en açık halini gösteriyor" şeklinde konuştu. WAN