• İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde 24 yıldır tecrit altında rehin tutulan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile aynı cezaevindeki üç tutsaktan 28 aydır haber alınamıyor.

Asrın Hukuk Bürosu ile insan ve hukuk örgütlerinin tüm başvurularına rağmen İmralı'daki mutlak tecrit 28. ayını girdi. 

Uluslararası Komplo'yla Türkiye'ye teslim edildiği 15 Şubat 1999'dan beri İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde mutlak tecrit koşullarında tutulan Öcalan ile aynı cezaevinde bulunan Hamili Yıldırım, Veysi Aktaş ve Ömer Hayri Konar'dan haber alamama hali 27. ayını geride bıraktı.

“Koster bozuk”, “Hava muhalefeti” gibi gerekçelerle 27 Temmuz 2011’den itibaren avukatları ile görüştürülmeyen Abdullah Öcalan, Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı Leyla Güven öncülüğünde 8 Kasım 2018’de başlatılan ve tüm cezaevlerine yayılan açlık grevleriyle oluşan kamuoyu baskısı sonucu 2019'da avukatları ile 5 kez görüşme gerçekleştirebildi. Ailesiyle temas kurduğu son tarih ise 25 Mart 2021. Abdullah Öcalan’ın bu tarihte kardeşi Mehmet Öcalan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi, sadece 4-5 dakikanın ardından kesildi.

Ne yaptığınızın farkında mısınız?

Öcalan, kardeşi ile yaptığı kesintili telefon görüşmesinde aile ve avukat görüş engeline dair şu tespitlerde bulundu: "Bu yaptığınız çok yanlış. Devlet de yanlış oynuyor, siz de. Bu hukuki değil, doğru da değil. Bu asla kabul edilemez. Bu aynı zamanda çok tehlikelidir. Siz ne yaptığınızın farkında mısınız? Avukatlarımın buraya gelerek benimle görüşme yapmasını istiyorum. Bu hukuki bir şeydir. 22 yıldır buradayım. Bu sorun gelecekte nasıl olacak? Bu sorun ancak hukukla çözüme kavuşturulabilir. Neden buraya gelmiyorlar? Şayet bir görüşme olacaksa avukatlarla olmalıdır, çünkü bu durum hem siyasi hem de hukukidir.”

416 başvuru yanıtsız

Bu görüşmenin ardından Öcalan'ın sesinin dışarıya yansıması ısrarla engellendi. Asrın Hukuk Bürosu’nun, 25 Mart 2021 tarihli yapılan son telefon görüşmesinden bu yana Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına ve İmralı Cezaevi’ne yaptığı en az 290 avukat ve en az 126 aile olmak üzere toplam 416 görüşme başvurusuna herhangi bir yanıt verilmedi.

Disiplin cezaları uyduruldu

Avukatlar, bu iki kuruma yapılan başvuruların yanıtsız bırakılması üzerine 30 Mart 2021’de Bursa İnfaz Hakimliğine başvuruda bulundu. Avukatların talebi aynı gün reddedildi. Bu başvuru sonrası 29 Ocak 2021’de, avukat ve aile görüşünü engelleyen bir disiplin cezası olduğu ortaya çıktı. Haber alamama hali nedeniyle avukatlar 22 Kasım 2021’de tekrardan hakimliğe başvuru yaptı. Başvuruda, Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesi’ne (İHK) ve Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi (CPT) tarafından yapılan tespitlere dikkat çekilerek, “İncommunicado (Alı koyma-mutlak iletişimsizlik)” haline dikkat çekildi. Bu başvuru da reddedildi. Bununla birlikte İmralı Disiplin Kurulu’nun, aile ziyaretini üç ay süreyle engelleyen “disiplin” cezası verdiği, 12 Ekim 2021’de de hakimlik tarafından 6 aylık avukat yasağı kararının verildiği öğrenildi.

Bakanlar Komitesi gündeminde

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) ve Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı’nın (TOHAV), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 18 Mart 2014’te Öcalan’ın ömür boyu cezaevinde tutulmasının “işkence” olduğuna dair kararın yerine getirilmesi için 26 Temmuz’da Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'ne başvurdu. Komite, sivil toplum örgütlerinin girişimiyle 7 yıl sonra konuyu gündemine alarak, 30 Kasım-2 Aralık arasında yapacağı toplantı öncesi Türkiye’den STÖ’lerin bildirimine ve kararların yerine getirilmesi sürecine dair bilgi istedi. Toplantının ardından 3 Aralık 2021'de kararını açıklayan Komite, Eylül 2022’nin sonuna kadar bilgi istedii. Türkiye, yıl içinde verdiği yanıtlarda, Öcalan’a uygulanan infaz rejiminin “istisna” olduğunu kabul etti.

AYM talebi reddetti

Asrın Hukuk Bürosu avukatları, 1 Ekim 2021’de Bursa İnfaz Hakimliğine başvurdu. Hakimlik, AİHM’in kararını görmezden gelerek, AYM’yi işaret etti. Bunun üzerine avukatlar, aynı taleple 3 Aralık 2021’de AYM’ye başvurdu. Avukatlar, idare ve yargı mercilerinin işlem ve uygulamalarının durdurulması ve son bulması için 24 Aralık 2021’de AYM’ye tedbir kararı alınması için başvuruda bulundu. AYM, 12 Ocak 2022’de bu talebi reddetti.

Başvurular bekletildi

Sadece 2021'de yerel düzeyde yapılan başvurular dışında AYM’ye 19, AİHM'e de 5 başvuruda bulunuldu. Bu başvurularla birlikte Anayasa Mahkemesi’nde 79 bireysel başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) ise 12 başvuru derdest durumda.

775 avukatın başvurusu

Özgürlük için Hukukçular Derneği'nin (ÖHD) aralarında bulunduğu hukuk örgütleri, Öcalan ile görüşülmesi için imza kampanyası başlattı. 29 baroya kayıtlı 775 hukukçu, görüşmek için imza vererek, 10-17 Haziran 2021’de Adalet Bakanlığına başvurdu. Bakanlık, avukatların başvurusuna cevap vermedi. 22 ülkeden 350 avukat, Öcalan ile görüşme talebiyle 14 Eylül 2022’de Adalet Bakanlığına başvuruda bulundu. Sonrasında Ortadoğu'dan 756 avukat da görüş için harekete geçti, ancak yanıt verilmedi.

CPT İmralı'ya gitti

Avrupa Konseyi’ne (AK) bağlı Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi (CPT), 20-29 Eylül tarihlerinde İmralı’yı ziyaret ettiğini açıkladı. CPT, Eylül 2022’de yaptıkları ziyarete dair oluşturdukları raporu, Türkiye’ye teslim ettiklerini bildirdi. CPT, 16 Mart’a İmralı’ya giden heyetin raporunu tamamlandığını ve kabul ettiğini duyurdu.

Asrın Hukuk Bürosu avukatları, deprem nedeniyle müvekkilleri görüşmek için yaptıkları başvuruların reddedilmesi nedeniyle 17 Mart’a AYM’ye başvurdu.

 Son 8 yıl içerisinde Asrın Hukuk Bürosu tarafından Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) yapılan başvurulardan 23’üne ilişkin Adalet Bakanlığından görüş istendi. Bakanlığın, avukat ve aile görüşlerinin engellenmesine dair 24 Mart'ta AYM’ye sunduğu görüşte, İmralı'da "kötü muamelenin" olmadığını, görüşmelerde "elde olmayan sebeplerden" dolayı aksaklıklar yaşandığını ve bu durumun "makul" olduğunu ileri sürdü.

Siyasetçiler de başvurdu

Tecrit ve görüşme engellerinin devam ettiği ve kaygıların derinleştiği dönemde siyasi partilerin başvuruları da oldu. HDP Eşbaşkanları Pervin Buldan ve Mithat Sancar, HDP Parti Sözcüsü Ebru Günay ile HDP Urfa Milletvekili Ömer Öcalan, 20 Ekim’de Öcalan ile görüşmek için Adalet Bakanlığına başvurdu. Daha sonraki süreçlerde Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı Berdan Öztürk, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eşbaşkanı Saliha Aydeniz ile birçok HDP milletvekili de Abdullah Öcalan’la görüşmek için başvuruda bulundu.

Görüşme engeli

2022 yıllı boyunca yapılan avukat, aile ve vasi görüşmesine dair başvuruların tümü disiplin cezaları ve yasak kararları gerekçe gösterilerek reddedildi. Son olarak Asrın Hukuk Bürosu avukatları, 2022’nin sonlarında Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesi’ne başvuruda bulundu. Komite, bu başvuruyu Türkiye’ye göndererek, mutlak iletişimsizlik hali olan “incommunicado” haline son verilmesi ve avukatların derhal kesintisiz bir şekilde müvekkilleri ile görüştürülmesini de içeren geçici tedbir talebinde bulundu. MA/İSTANBUL