Newroz’da canlanan miras

• Fransa’da yaşayan Duygu Erol, online kiras-fistan satışı ile hem geçimini sağlıyor hem de Kürt kültürünün yaşatılmasına katkı sunuyor. Newroz’da kadınların en çok tercih ettiği geleneksel elbiseler, kimlik ve hafızanın güçlü sembolü olmaya devam ediyor.

FİLİZ ZEYREK

Avrupa’da yaşayan Kürt kadınlarının kültürlerine olan bağlılığı, özellikle Newroz gibi kolektif hafızanın güçlü şekilde görünür olduğu anlarda daha da belirginleşiyor. Bu bağlılık yalnızca bir gelenek değil; kimlik, hafıza ve direnişle örülü, çok katmanlı bir mücadele alanı olarak varlığını sürdürüyor. Bu alanın en güçlü sembollerinden biri ise tarih boyunca kadınlar için önemli bir kültürel ifade aracı olan kiras-fistan.

Kürt mücadelesinin çok boyutlu yapısı içinde Newroz, kültürün en güçlü ifade alanlarından biri olmaya devam ediyor. Kürt kadınlarının yüzyıllardır taşıdığı kiras-fistan ise bu mücadelenin hem estetik hem de tarihsel bir parçası olarak öne çıkıyor. Avrupa’da Newroz alanlarında yükselen bu görünürlük, hem kültürel sürekliliği hem de kadın emeğini birlikte büyütüyor.

Fransa’da yaşayan Duygu Erol, zorunlu göç sonrası başladığı bu yolculukta kiras-fistanların online satışını yaparak hem geçimini sağlıyor hem de bu kültürel sürekliliğe katkı sunuyor.

Güçlenen kültürel bağ

Türkiye’deyken gazetecilik yapan Duygu, 2018’de Fransa’ya zorunlu göç etmek durumunda kalıyor. Duygu bu yolculuğunu, “Hayat devam ediyor, bir yerden başlamak gerekiyor” sözleriyle anlatıyor. Başlattığı kiras-fistan çalışması ise özellikle Newroz gibi kitlesel etkinliklerde kadınların kültürle kurduğu güçlü bağın somut bir yansıması haline geliyor.

Kiras-fistanın yalnızca bir kıyafet olmadığı, tarih boyunca Kürt kadınlarının kimliğini, direncini ve kültürel sürekliliğini taşıyan önemli bir sembol olduğunu vurgulayan Duygu, kuşaklar boyunca aktarılan bu geleneğin, kadınların hem bireysel hem kolektif hafızasında güçlü bir yer oluşturduğunu belirtiyor.

Festivaller, düğün, nişan…

Bu çalışmanın en önemli motivasyon kaynağının ise kadınların, özellikle de genç kadınların kültürel bağlılığı olduğuna dikkat çeken Duygu Erol, Newroz, Kürt kültürel festivalleri, özel günler, düğün ve nişan gibi anlarda kiras-fistana olan ilginin her geçen yıl arttığı belirtiliyor.

Özellikle Newroz’da genç kadınların büyük çoğunluğunun bu kıyafetleri tercih ettiğine dikkat çekiyor. Geçmişte Kürtçe konuştukları, şarkı söyledikleri ve bu kıyafetleri giydikleri için insanların baskı gördüğünü hatırlatan Duygu, bugün kiras-fistanın bu denli görünür olmasının tarihsel bir mücadelenin sonucu olduğunu vurguluyor. Kadınlara ulaştırılan her elbiseyi, bu mücadelenin somut bir parçası olarak değerlendiriyor.

Elbiseler ülkeden buraya geliyor

Müşteri kitlesinin büyük bölümünü Bakurê Kürdistan’dan gelen kadınlar oluşturuyor. Bu nedenle kiras-fistanlar bölgesel kesim ve modellere uygun olarak hazırlanıyor. “Hakkari, Mersin ve İstanbul’dan farklı esnaflarla çalışıyorum. Kumaş ve modeli ben seçiyorum, dikim orada yapılıyor ve bana gönderiliyor” diyen Duygu, özellikle Newroz öncesi yoğunluk yaşandığını belirtiyor. Ekonomik kriz nedeniyle bireysel dikim maliyetlerinin arttığına dikkat çekerek, toplu üretim ve kiralama yönteminin hem daha erişilebilir hem de daha sürdürülebilir bir çözüm sunduğu ifade ediyor.

Genç kuşakların ilgisi artıyor

Özellikle genç kadınların kiras-fistana ve kültüre olan ilgisinin artması umut verici. Newroz alanlarında rengarenk elbiselerle oluşan görsellik, bu bağlılığın en güçlü göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor. Duygu’nun gerçekleştirdiği çalışma ağırlıklı olarak Kürt kadınlarına hitap etse de, zaman zaman Fransız, Arap ve Türk müşterilerden de talep geldiğini belirtiyor. Tüm sürecin online yürütülmesi, özellikle Newroz gibi belirli dönemlerde yoğun siparişlerin daha kolay yönetilmesini sağlıyor. Mağaza olmaması maliyetleri düşürürken, bireysel çalışma imkanı da Duygu için önemli bir özgürlük alanı yaratıyor.

Özgünlük korunuyor

Kiras-fistanın renk ve detaylarının, kadınların yaratıcılığını ve kimliğini yansıttığını ifade eden Duygu, modernleşme adı altında bu kıyafetlerin özünden uzaklaştırılmasına karşı hassasiyet gösterdiğini belirterek şöyle devam ediyor: “Tüketim odaklı moda anlayışının aksine, kiras-fistan kültürel bir ifade biçimi olarak konumlanıyor. Göçün zorluklarına rağmen, Newroz gibi etkinlikler memleketle bağı canlı tutuyor. Hazırlanan her elbise, gönderilen her sipariş bu bağı güçlendiren bir araç haline geliyor.”