- Özgür basın şehitlerinin haber ve tanıklıklarını arşivde kaybolmaktan kurtarmak için dijital hafıza çalışması Hep Burada (hepburada.org) başladı.
MIHEME PORGEBOL
Özgür basın şehitlerinin meslek yaşamları boyunca yaptıkları haberleri, takip ettikleri dosyaları ve tanıklıklarını günümüze taşıyan, Hep Burada (https://hepburada.org)adlı yeni bir dijital hafıza çalışması başlatıldı. Yeni Ülke, Özgür Gündem ve Özgür Ülke gibi özgür basın geleneğinin önemli yayınlarının arşivlerinden yararlanılarak hazırlanan çalışmada şu ana kadar Musa Anter, Çetin Abayay, Hafız Akdemir, Hüseyin Deniz, Cengiz Altun, Kemal Kılıç, Yahya Orhan, Ferhat Tepe, Nazım Babaoğlu ve Seyfettin Tepe için hazırlanan dosyalara yer veriliyor. Projenin temel amacı ise gazetecilik yaptıkları sırada katledilen gazetecilerin haberlerinin gazete arşivlerinde kaybolmasını engellemek ve dönemin tanıklıklarını bugüne taşımak.
Çalışmada gazetecilerin öldürülmelerinin ardından açılan davalar, soruşturmalar ve verilen hukuk mücadelelerine ilişkin bilgiler de yer alıyor.
Basın şehitlerine saygı duruşu
Yayımladıkları basın bülteninde gazeteci cinayetlerini Türkiye’nin yakın tarihindeki şiddet, cezasızlık ve hak ihlalleriyle birlikte ele aldıklarını belirten Hep Burada’nın proje yürütücülerinden Uygar Gültekin, gazetecilerin öldürülmesiyle birlikte yazılmamış haberlerin, sorulmamış soruların ve kurulmamış cümlelerin de ortadan kaldırıldığına dikkat çekiyor.
Özgür basın geleneğinin Türkiye’nin yakın tarihi açısından yalnızca Kürtlerin değil, ülkenin bütün toplumsal meselelerinin takibi açısından önemli bir gazetecilik birikimi oluşturduğunu söyleyen Gültekin, Hep Burada’yı ise özellikle özgür basın geleneği içinde çalışan ve gazetecilik faaliyetleri nedeniyle yaşamını yitirenlere yönelik bir saygı duruşu olarak tanımlıyor. Proje henüz tamamlanmış değil. Yeni belgeler, tanıklıklar ve araştırmalar ortaya çıktıkça mevcut dosyaların güncellenmesi ve yeni gazetecilerin hikâyelerinin çalışmaya eklenmesi planlanıyor. Böylece dijital hafıza mekânının yaşayan ve sürekli genişleyen bir arşiv olarak varlığını sürdürülmesi hedefleniyor.
Toplumun bilme hakkı
Projenin dikkat çektiği başlıklardan biri de “faili meçhul” cinayetlerin ardından oluşan belirsizlik. Hep Burada’nın yaklaşımında, bu ifade yalnızca failin bilinmediğini değil, cinayetin soruşturulma biçimini, delillerin akıbetini, davaların seyrini ve zaman içerisinde oluşan cezasızlık tablosunu da tartışmaya açıyor. Bu nedenle her dosya, cinayetin sonrasında yürütülen soruşturma ve yargılama süreçlerini de izlemeyi amaçlıyor.
Unutmaya karşı kayıt tutmayı ve yarım kalmış soruların izini sürmeyi amaçlayan Hep Burada projesine ilişkin Uygar Gültekin “Özgür basın geleneğinin bugüne gelmesindeki en önemli isimler ve belki de en önemli haberler bunlar. Hepsi birbirinden yetenekli yüzlerce başka isim de Gündem koridorlarından geçti. Hüseyin Aykol ve Bayram Balcı’yı da ayrıca özellikle anmak isterim. Bir geleneğin bugüne gelmesindeki büyük yükü taşıyanlar aslında. Bu nedenle bir saygı duruş olarak isimleri hep bilinsin istedik” diyor.
Gazeteciler, tarih yazıcıları
Gültekin, “Gazeteciler aslında tarih yazıcılarıdır da. Yaşadığı ve çalıştığı dönemin kaydını tutar. Nerede olursa olsun. 1990’ların Türkiye’sinde yaşamak; Diyarbakır’da, Batman’da, Urfa’da gazetecilik yapmak tarihin belki de en önemli dönemlerinden birinde tarihi yazmak demek bir yanıyla. Bu nedenle bu haber metinleri okunabilir uzaklıkta olmalı. Bugün başımıza gelenleri anlamlandırmak böyle daha kolay olacak” ifadeleriyle geçmişi, katledilen gazetecilerin haberlerinden okumanın önemine dikkat çekiyor ve ekliyor: “Haber alma hakkı temel bir insan hakkı. Özellikle bir şekilde haber alamadığınız, gerçeğe ulaşmanın oldukça zorlaştığı dönemlerde iyi gazetecilik ortaya çıkar. İyi gazeteciler, okurun bilme hakkını savunur ve bunun için çalışır. Her şeyin çok karanlık olduğu zamanlarda özgür basın emekçileri de bu hakkın yani okurun bilme hakkının kıymetine inanarak bu işi yaptılar.”
