- Rusya, Donbas'ta yavaş fakat istikrarlı bir ilerleme sağlamaya çalışıyor. Ukrayna ise Rusya içlerine ve Karadeniz'e uzanan uzun menzilli saldırılarla bunu dengelemeye çalışıyor.
BAHAR AVJÎN
Ukrayna-Rusya savaşında son haftalarda cephe hattı, deniz sahası ve siyasi arenada birbirini besleyen gelişmeler yaşanıyor. Donbas'ta Rusya'nın ilerleyişi hız kazanırken, Karadeniz'de karşılıklı saldırılar savaşın ekonomik boyutunu yeniden öne çıkardı. Aynı dönemde Kiev'de yaşanan hükümet krizi ise savaşın yalnızca cephede değil, siyasi karar alma mekanizmalarında da yeni gerilimler yarattığını gösteriyor.
Savaş yeni evrede
Son aylardaki karşılıklı misilleme sarmalının en dikkat çekici kırılma anlarından biri, 22 Mayıs'ta işgal altındaki Luhansk bölgesinin Starobilsk kentinde meydana gelen saldırı oldu.
Rusya, Ukrayna'ya ait insansız hava araçlarının bir öğrenci yurdunu vurduğunu, saldırıda çoğu genç kız olmak üzere 21 sivilin yaşamını yitirdiğini ve 63 kişinin yaralandığını açıkladı. Kremlin olayı "terör saldırısı" olarak nitelendirerek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşıdı.
Ukrayna ise hedefin bölgede faaliyet gösteren Rus askeri unsurları ve bir İHA komuta merkezi olduğunu savundu, operasyonun uluslararası hukuk çerçevesinde gerçekleştirildiğini belirtti.
Tarafların açıklamaları birbirinden tamamen farklı olsa da, Starobilsk saldırısının ardından karşılıklı uzun menzilli füze ve İHA saldırılarının belirgin biçimde yoğunlaşması, savaşın yeni bir tırmanış evresine girdiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
Donbas cephesi
Temmuz’un ilk haftasında Rusya Savunma Bakanlığı, Donetsk bölgesindeki stratejik Kostiantynivka kentini ele geçirdiğini duyurdu. Ukrayna Genelkurmayı ise çatışmaların sürdüğünü ve kentin tamamen kaybedilmediğini açıkladı. Buna karşın bağımsız gözlemcilerin değerlendirmeleri, Rus birliklerinin kent çevresinde önemli ilerleme kaydettiğini, Ukrayna'nın ikmal hatlarının ciddi baskı altına girdiğini ve birliklerin kentin büyük bölümünden çekildiğini ortaya koyuyor.
Kostiantynivka, Sloviansk, Kramatorsk ve Druzhkivka ile birlikte Ukrayna'nın Donbas'taki ana savunma kuşağının önemli halkalarından biri olarak görülüyor. Askeri analistlere göre Rusya'nın burada üstünlük sağlaması halinde sonraki hedefler Kramatorsk ve Sloviansk olabilir. Bu iki kentin kaybedilmesi, Donetsk bölgesinin tamamının Rus kontrolüne girmesi ihtimalini önemli ölçüde artıracaktır.
Karadeniz'de yeni denklem
Cephedeki gelişmelere paralel olarak Karadeniz de yeniden savaşın en kritik alanlarından biri haline geldi.
Ukrayna son haftalarda Rusya'nın deniz lojistiğine, enerji altyapısına ve askeri hedeflerine yönelik uzun menzilli İHA ve deniz dronu operasyonlarını artırdı. Ukrayna İnsansız Sistemler Komutanlığı, 14 Temmuz'da Karadeniz ve Azak Denizi'nde çok sayıda Rus gemisini hedef alan koordineli deniz dronu operasyonları düzenlediğini açıkladı.
Buna karşılık Rusya, Odessa, Çornomorsk ve Pivdennyi limanlarına yönelik yoğun füze ve İHA saldırıları başlattı. Financial Times'a göre bu saldırılar, Ukrayna'nın Karadeniz üzerinden gerçekleştirdiği tahıl ihracatını büyük ölçüde sekteye uğratırken, küresel gıda piyasalarında da yeni dalgalanma riskini artırıyor.
2022'de Türkiye ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda hayata geçirilen Tahıl Koridoru Anlaşması, küresel gıda krizini hafifleten en önemli diplomatik girişimlerden biri olmuştu. Bugün ise Karadeniz'de yeniden yükselen askeri gerilim, savaşın deniz boyutunun ekonomik sonuçlarını yeniden dünya gündemine taşıyor.
Rusya içlerine uzanan saldırılar
Starobilsk sonrasında Ukrayna, Rusya'nın askeri ve ekonomik altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını artırdı.
İHA operasyonları Moskova çevresi, Belgorod ve daha uzak bölgelerdeki askeri tesisler ile enerji altyapısını hedef aldı. Ukrayna'nın amacı, cephe gerisindeki lojistik ağları ve Rus savaş ekonomisini destekleyen kritik altyapıyı baskı altına almak olarak değerlendiriliyor.
Rusya ise buna Ukrayna genelinde yoğun füze ve İHA saldırılarıyla karşılık verdi. Odessa başta olmak üzere birçok kentte sivil kayıplar yaşanırken, enerji altyapısı ve lojistik merkezleri de hedef alındı.
Kiev'de siyasi deprem
Cephede baskının arttığı bir dönemde Kiev'de de önemli bir siyasi değişim yaşandı.
Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov'u görevden aldı. Fedorov, özellikle Ukrayna'nın drone üretimi, dijital savaş altyapısı ve savunma reformlarının en önemli isimlerinden biri olarak görülüyordu.
Uluslararası basında yer alan değerlendirmelere göre görev değişikliği, Fedorov ile Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırski arasında uzun süredir devam eden strateji anlaşmazlıklarının ardından geldi. Reformcu ekip, savaşın daha fazla teknoloji, drone ve veri odaklı yürütülmesini savunurken, geleneksel askeri komuta daha klasik savaş yöntemlerini öne çıkarıyordu.
Fedorov'un görevden alınması Ukrayna'da protestolara yol açarken, Zelenski güvenlik bürokrasisinde daha geniş kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecini başlattı. Bu gelişme, savaşın uzamasıyla birlikte siyasi yönetim ile askeri komuta arasındaki gerilimlerin de görünür hale geldiğini gösteriyor.
Son haftalarda yaşanan gelişmeler, savaşın artık yalnızca cephe hattında ilerleyen bir çatışma olmaktan çıktığını gösteriyor.
Rusya Donbas'ta yavaş fakat istikrarlı bir ilerleme sağlamaya çalışırken, Ukrayna bunu Rusya içlerine ve Karadeniz'e uzanan uzun menzilli saldırılarla dengelemeye çalışıyor. Aynı zamanda Kiev'deki siyasi gerilim, savaşın yönetimine ilişkin tartışmaların da derinleştiğini ortaya koyuyor.
