Savaş, küresel piyasayı vurdu

• İsrail-ABD ile İran arasında 10 gündür süren savaş, petrol ve gaz piyasalarını sarsıyor. Petrol tesisleri, askeri üsler ve enerji altyapıları hedef alınırken Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel enerji arzını tehdit ediyor. Savaşın etkisi en az 12 ülkeye yayıldı.

İsrail-ABD ile İran arasında devam eden savaş petrol, enerji ve gaz piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Tahran’da petrol sahaları vurulurken Lübnan’da bir otel, Kuveyt’te hükümet binası hedef alındı. Hürmüz Boğazı’nda bazı teknelerin batmasıyla birlikte küresel enerji ticareti de risk altına girdi.

Savaş üç ülkenin ötesine geçerek bölgedeki birçok devleti etkiledi. Lübnan en ağır bedeli ödeyen ülkelerden biri olurken Azerbaycan, Bahreyn, Irak, Ürdün, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kıbrıs da çatışmaların etkisini hissetti.

İran’da yeni dini lider seçildi

Savaşın 10’uncu gününde öne çıkan en önemli gelişme İran’ın yeni dini liderini belirlemesi oldu. İran Uzmanlar Meclisi üyesi Ahmad Alamolhoda, seçim sürecinin tamamlandığını açıkladı. Ancak haber yayına hazırlanırken yeni liderin ismi henüz kamuoyuna duyurulmamıştı.

İsrail ordusu ise Ali Hamaney’in yerine geçecek kişiyi yakından takip edeceklerini açıkladı.

Petrol tesisleri hedefte

İsrail ordusu Tahran ve Elbruz eyaletlerindeki petrol tesislerini de hedef aldı. İran Ulusal Petrol Rafineri ve Dağıtım Şirketi, yakıt tedarikinin kesintiye uğramaması için önceden önlem alındığını duyurdu. Buna rağmen İran medyası saldırılarda en az dört tanker sürücüsünün öldüğünü bildirdi.

Ülkede yakıt dağıtımı geçici olarak durduruldu.

İsrail ayrıca Tahran’ın doğusundaki Perçin askeri üssü ile Şiraz’daki hava üslerini hedef aldı. İran’ın güneybatısında Buşehr yakınlarında bulunan ve insansız hava araçlarının üretildiği Barukh donanma üssünün büyük ölçüde tahrip edildiği bildirildi.

İsrail ordusu, Tahran’daki Mehrabad Havaalanı’na düzenlenen saldırıda İran Devrim Muhafızları’na bağlı Kudüs Gücü’ne ait 16 uçağın imha edildiğini de duyurdu.

İran Kızılayı ise saldırılarda 7 bin 943 konut, 1.617 ticari birim, 32 sağlık merkezi, 65 okul ve Kızılay’a bağlı 13 merkezin hedef alındığını açıkladı. Ayrıca 11 sağlık çalışanının hayatını kaybettiği, 33’ünün yaralandığı bildirildi.

Lübnan’da ağır bilanço

Savaşın en sert yaşandığı cephelerden biri Lübnan oldu. 7 Mart gecesinden 8 Mart sabahına kadar ülkede birçok patlama meydana geldi.

İsrail’in İran destekli Hizbullah ve Kudüs Gücü’nü hedef aldığı saldırılarda bir otele füze isabet etti. Lübnan Sağlık Bakanlığı dört kişinin öldüğünü, 10 kişinin yaralandığını açıkladı.

Reuters’ın aktardığına göre otelde Lübnan’ın güneyi ile Beyrut’un güney mahallelerinden kaçan siviller kalıyordu.

İsrail ordusu daha sonra yaptığı açıklamada saldırının “İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü’nün Lübnan birliğinin başındaki komutanları hedef aldığını” duyurdu.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, savaşın başlangıcından bu yana ülkede en az 294 kişinin öldüğünü, bin civarında kişinin yaralandığını açıkladı.

İran-ABD hattında sert mesajlar

Savaş devam ederken İran ile ABD arasında sert açıklamalar da sürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, savaşın “çok iyi gittiğini” söyleyerek üç gün içinde 42 savaş gemisinin devre dışı bırakıldığını iddia etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Washington’u gerilimi artırmaması konusunda uyardı. Arakçi, “Silahlı kuvvetlerimiz buna uzun zamandır hazır. İran’ın kendini daha yoğun şekilde savunmasının sorumluluğu tamamen ABD’ye ait olur” dedi.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani de bazı ABD askerlerinin esir alındığı yönünde bilgi aldıklarını ileri sürdü. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise bu iddiaları yalanladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de sert bir açıklama yaparak “Amerikalıları öldürür ya da tehdit ederseniz sizi tereddüt etmeden avlar ve öldürürüz” dedi.

Körfez ülkeleri hedefte

İran, özür açıklamalarına rağmen Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını sürdürdü.

Kuveyt’te havalimanındaki yakıt tankerleri, ABD’ye ait Udairi Helikopter Üssü ve merkezdeki hükümet binası insansız hava araçları ve balistik füzelerle hedef alındı.

Suudi Arabistan ise son birkaç saat içinde hava sahasına 33 İHA saldırısı düzenlendiğini açıkladı. Bahreyn’de bir su arıtma tesisine düzenlenen saldırıda üç kişi yaralandı.

Hürmüz Boğazı’nda kriz

Küresel enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda da gerilim tırmanıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait bir römorkörün boğazda battığı, üç Endonezyalı mürettebatın kayıp olduğu bildirildi.

Enerji piyasaları alarm veriyor

Uzmanlara göre savaş kısa sürede sona erse bile enerji piyasalarındaki etkileri uzun süre devam edecek.

Reuters’a konuşan analistler, enerji tesislerinde oluşan hasar, aksayan lojistik ve deniz taşımacılığına yönelik risklerin petrol ve gaz arzında ciddi belirsizlik yarattığını belirtiyor.

JP Morgan analistleri, piyasaların artık yalnızca jeopolitik riskleri değil, rafinerilerin kapanması ve ihracat kısıtlamaları nedeniyle petrol işleme kapasitesindeki düşüşü de fiyatlamaya başladığını ifade etti.

Küresel petrol fiyatları yüzde 25’ten fazla yükselirken Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçici olarak kesintiye uğramasına yol açtı. Kriz nedeniyle yaklaşık 140 milyon varil petrolün rafinerilere ulaşamadığı belirtiliyor.

İran’ın enerji altyapılarına yönelik saldırıları da üretimi etkiliyor. Katar, İran’a ait insansız hava aracı saldırılarının ardından bazı LNG sevkiyatları için “force majeure” ilan etti. Katar dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini sağlıyor.

Suudi Arabistan’daki en büyük rafinerilerden Ras Tanura’nın da saldırılar nedeniyle faaliyetlerini durdurduğu bildirildi.

HABER MERKEZİ