- Ölüye ve yakınlarına yönelik saygısızlığın ve şiddetin simgesi haline getirilen Newala Qesaba'daki yol çalışmasına tepki gösterilerek, delillerin yok edilip suçların görünmez kılınmak istendiği vurgulandı.
Sêrt’in Berwarî (Pervari) ilçesi güzergâhında bulunan Newala Qeseba’da yol çalışması sırasında ortaya çıkan kemikler sonrası durdurulan çalışmaların yeniden başlamasına dair çok sayıda sivil toplum örgütü tarafından ortak yazılı açıklama yapıldı. Ölüye Saygı ve Adalet İnisiyatifi (ÖSAİ), Medeniyetler Beşiğinde Yakınlarını Kaybedenlerle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (MEBYA-DER), Anadolu Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (ANYAKAY-DER), İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (THİV), Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı (TOHAV), Hafıza ve Adalet Merkezi, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD), Doğu-Güneydoğu Dernekleri (DGD), 10 Ekim Barış Derneği, Amed Tabip Odası, 78’liler Girişimi, Amed Barosu, Wan Barosu, Semsûr Barosu, Şirnex Barosu, Êlih Barosu, Sêrt Barosu, Riha Barosu, Mêrdîn Barosu ve Mûş Barosu tarafından yapılan açıklamada, şunlar ifade edildi: “Bugün üzeri tamamen betonla kapatılmak istenen Newala Qesaba (Kasaplar Deresi), Cumhuriyet’in kuruluşundan önceki dönemden günümüze kadar ölüye ve yakınlarına yönelik saygısızlığın ve şiddetin simgesi haline getirilmiştir. Burası, hakikatin üstünün örtüldüğü ve geçmişle yüzleşmenin engellendiği bir mekandır. Uzun yıllar çöplük alanı olarak kullanılan Newala Qesaba yapılaşmaya açılarak taammüden suç işlenmiştir. 2014'te Çevre Yolu çalışmaları sırasında kemiklerin ortaya çıkması üzerine durdurulan yol yapımı yıllardır yapılmak istenmektedir. 11 Nisan 2022’de itiraz edildi. Bugün yol çalışması yeniden başlamıştır. Çalışmanın, bu bölgede bulunan toplu mezarların ve olası delillerin zarar görmesine yol açacağı açıktır. Bu nedenle bu mekân bir kez daha hem ölülerin hem de yaşayanların haysiyetine, hafızasına ve hatırasına yönelik ağır bir şiddet altında. Bu şiddet hem fiziksel hem sembolik hem de tarihseldir.
Barış umuduna da saldırı
Yüzlerce cenazenin olduğu tahmin edilen Newala Qesaba’ya beton dökerek kapatmak saklanan hakikatleri ve yaşanmış suçları görünmez kılmaktır. Bu, aynı zamanda ölü yakınlarının yas tutma hakkını ellerinden alma, yaşananların mağdurları ve tanıklarını adaletsizliğe mahkûm etme ve onları hesaplaşılamayan bir geçmişe gömerek geleceksiz bırakmaktır. Ölüye saygı ve adalet, toplumsal ortaklığın ve barış içerisinde bir arada yaşamın asgari ilkesidir. Bu nedenle Newala Qesaba’nın yapılaşmasıyla ortaya çıkabilecek adaletsizlik barış, demokrasi ve özgürlük talebine, toplumsal ortaklığa, bir arada yaşama umuduna yönelik bir saldırıdır.”
Buna izin veremeyiz
Newala Qesaba’da zaman aşımının devlet sorumluluğunu karartmanın sistematik bir aracı olarak kullanılmasına; işkence, kötü muamele, yaşam hakkı ve yas tutma hakkı ihlallerinin soruşturulmayarak insanlığa karşı suçların üzerinin örtülmesi aracı haline getirilmesine izin verilmeyeceğinin vurgulandığı açıklamada, yol yapımı ve yapılaşma çalışmalarının derhal durdurulması, buranın korunma altına alınması istendi.
Ölüye saygı ve adalet
Ölüye saygı ve adaletin, barışın ilk adımı olduğu hatırlatılan açıklamada, şunlar kaydedildi: "Ölü bedene, hatırasına ve hafızasına hakaret edilerek barış inşa edilemez. Burada yaşanmış suçların tanınması, faillerin açığa çıkarılarak yargılanması ve benzer suçların ‘bir daha asla’ yaşanmaması için gerekli tüm tedbirlerin alınması gerekmektedir. Adalet Bakanlığı, devletin ilgili kurumları ve siyasi sorumlular ile bu ülkede insanlık onuruna sahip çıkan tüm yurttaşları Newala Qesaba’da yaşanan bu ihlale karşı çıkmaya ve sorumluluk almaya davet ediyoruz.”
