• Şerfedîn Mezarlığı’ndaki toplu mezardan on yıl önce katledilen 67 Ezîdînin cenazesi çıkarıldı. Cenazeler DNA testleri için Adli Tıp’a gönderilirken, farklı toplu mezarların da açılması bekleniyor.

Şehitler Kurumu, Anıt ve Toplu Mezarların Açılması ve Korunması Dairesi tarafından Şengal’in Sinûnê nahiyesinde bulunan Şerfedîn Mezarlığı’ndaki toplu mezarda bir hafta önce başlatılan kazı çalışmalarının tamamlandığını duyurdu.

Anıt ve Toplu Mezarların Açılması ve Korunması Dairesi’ne bağlı uzman teknik ve adli tıp ekipleri, yaşamını yitirenlerin onuru gözetilerek düzenlenen uluslararası teknik ve adli tıp standartları, kuralları ve protokollerine uygun olarak başlanan kazı çalışmalarının son gününde cenazelerin çıkarılması işlemlerini hassas şekilde yürüttü.

DNA örnekleri alınacak

Cenazeler, çıkarılma işlemlerinin ardından resmi ve hukuki belgelendirme süreci tamamlanarak Irak Sağlık Bakanlığı Adli Tıp Dairesi’ne teslim edildi. Sağlık Bakanlığı Adli Tıp Dairesi’nde cenazelerin incelenme işlemlerinin son aşaması tamamlanacak.

Yakınlarını kaybeden ailelerden alınan DNA örnekleri, cenazelerden alınan biyolojik verilerle karşılaştırılıp eşleştirilecek. Cenazeler kimlikler belirlendikten sonra ailelerin yakınlarına gelenek ve inançlarına göre veda töreni düzenleyebilmesi için ailelere teslim edilecek.

İlgili kurumlar kazı çalışmalarının son gününde; yakınlarını kaybeden aileler ve sivil toplum örgütlerine, çalışmalar süresince dikkat edilen teknik işlemler ve toplumsal ve insani değerlere ilişkin bilgi verdi. Şehitler Kurumu’nun öncülük ettiği çalışmaların doğrudan şeffaflık politikası çerçevesinde gerçekleştirildiği bildirildi.

10 yıl önce katledildiler

Anıt ve Toplu Mezarların Açılması ve Korunması Dairesi yetkililerinden Şakir Mirani, toplu mezarda DAİŞ tarafından katledilen 67 Ezîdînin olduğunu söyledi. Bu kişilerin 2016 yılında katledildiğini belirten Mirani, DNA işlemlerine vakit kaybetmeden başlayacaklarını söyledi. Şerfedîn Mezarlığı’ndaki toplu mezarda; Xanesor, Berdiyê ve nahiyedeki diğer bölgelerde bulunan toplu mezarlardan çıkarılan cenazeler gömülmüştü.

Binlerce kişi kayıp

DAİŞ’in Ağustos 2014’te Şengal’de gerçekleştirdiği soykırımın üzerinden 12 yıl geçmesine rağmen, bölgede onlarca toplu mezar açılmayı bekliyor ve binlerce Ezîdî hala kayıp. Şehitler Kurumu ile Anıt ve Toplu Mezarların Açılması ve Korunması Dairesi, soykırımda katledilenlerin akıbetini belirlemek, cenazelerini bulup kimlik tespiti yapmak ve Ezîdî inancına uygun bir şekilde defnedilmelerini sağlamak için ortak çalışma yürütüyor.

Şubat 2025’te Ezîdî ailelerin Bağdat hükümetinden kayıpların akıbetini belirlemesi yönündeki talep ve çağrısı üzerine, Şengal’deki Azadî Mahallesi’nde bulunan bir toplu mezarda kazı çalışmalarına başlandı. Aralık 2025’te ise Hardan, Tel Banat ve Nasr mahallesi gibi yerlerde daha fazla mezar açıldı.

Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda, Belçika, Avustralya ve İsviçre dahil olmak üzere en az 18 ülke, DAİŞ’in Ezîdîlere topluluğuna karşı işlediği suçları resmi olarak soykırım olarak tanıyor. Ancak gerçek katiller ve ağları hala ortaya çıkılmadı, soykırımda ihlal ve sorumluluğu olanlar yargılanmadı. ŞENGAL

***

153 cenaze topraklarına getirildi

Irak’ın güneyindeki Semawe çöllerinde tespit edilen 153 Enfal kurbanının cenazesi, 26 Eylül’de Başûrê Kurdistan’a götürüldü.

Süleymaniye Şehitler ve Enfale Uğrayanlar Müdürü Edib Latif, cenazelerin çoğunlukla kadın ve çocuklara ait olduğunu belirterek, “Kurbanlar Kürdistan Bölgesi’nin farklı bölgelerinden. Yasal ve tıbbi prosedürlerin tamamlanmasının ardından defnedilecekler” dedi.

Söz konusu cenazelerin bulunması ve geri getirilmesi süreci, Kürdistan Bölgesi Şehitler Kurumu ile Bağdat Adli Tıp Kurumu'nun ortak yürüttüğü çalışmalar sonucunda gerçekleşiyor.

Edib Latif sürece ilişkin, “Naaşlardan numuneler alındı ve Enfal kurbanlarının yakınlarının DNA'larıyla karşılaştırılacak. İlgili kanıtlar ve prosedürler doğrultusunda kendi memleketlerine götürülerek defnedilecekler” ifadelerini kullandı.

Kurbanların hangi bölgelerinden olduğuna dair bir soru üzerine ise Edib Latif, "Elde edilen veriler henüz tam anlamıyla bize ulaşmış değil. Kan örnekleri ve elimizdeki diğer bulguların sonuçlanmasıyla birlikte kurbanların kimliklerini ve nereli olduklarını kamuoyuyla paylaşacağız” diye konuştu.

Öte yandan, Semawe çöllerinde Baas rejimi tarafından gerçekleştirilen Enfal Soykırımı kurbanlarına ait çok sayıda açılmamış toplu mezar bulunuyor. Şehitler ve Enfale Uğrayanlar Bakanlığı’na göre, bu mezarların açılamamasının temel nedeni; Bağdat'taki yasal prosedürlerin karmaşıklığı ve toplu mezar kazı çalışmalarından sorumlu teknik ekiplerin yetersizliği.