- Şengal’deki 90 toplu mezardan 85’inin kontrol ve kayıt işlemleri tamamlandı. 700 Êzîdînin cenazesi çıkarıldı, kimliği tespit edilen 300 Êzîdînin cenazeleri ailelerine teslim edildi. 5 toplu mezar daha açılacak.
Şengal’de bir toplu mezar daha açıldı. Irak Şehitler Kurumu Başkanı Abdulilah Naili, DAİŞ’in Şengal’de Êzîdîlere karşı işlediği suçlara ve bu suçlar sonucu çok sayıda yurttaşın katledildiğine dikkat çekti.
Abdulilah Naili, katledilen yurttaşların bulunduğu toplu mezarlardan şimdiye kadar 90’ının tespit edildiğini, kurumlarının bu mezarlardan 85’inin kontrol ve kayıt işlemlerini tamamladığını ve toplu mezarlardan yaklaşık 700 kişiye ait cenazelerin çıkarıldığını açıkladı.
Adli Tıp Kurumu’nun kimlik tespit çalışmaları sonucu 300 yurttaşın cenazelerinin ailelerine teslim edildiğini aktaran Abdulilah Naili, kimlik tespitinin daha önce yürütülen bir kampanya kapsamında alınan kan örnekleriyle gerçekleştirildiğini ifade etti.
5 mezar daha açılacak
Toplu mezarların tespit ve açılma çalışmalarının kalan 5 toplu mezar için de tamamlanacağının altını çizen Irak Şehitler Kurumu Başkanı, bunun Şengal’deki toplu mezar dosyasının kapatılacağı anlamına gelmediği, zira Şengal’i inşa çalışmalarında hâlâ toplu mezarların bulunduğunu söyledi.
Şehitlerin ailelerine destek için uzman ekiplerin oluşturulduğunu açıklayan Abdulilah Naili, ekiplerin cenazelerin teslimi sonrası yaşanan psikolojik ve toplumsal sorunlar konusunda çalışma yürüteceğini aktardı.
Anlaşmayla güvence alınmıştı
26 Ekim’de YBŞ ve Irak hükümeti arasında imzalanan anlaşmada toplu mezarların üzerinde özellikle duruldu. Anlaşmaya göre, 2014 DAİŞ soykırımına uğrayan halkın adalete kavuşması için toplu mezarların açılması süreci hızlandırılacak. Mezarlardan çıkarılan kurbanların DNA testleriyle kimlik tespiti çalışmaları federal bütçe güvencesiyle tamamlanacak, kimliği belirlenenlerin cenazelerinin ailelerine teslim edilerek dini vecibelere uygun şekilde memleketlerine defnedilmesi yasal bir zorunluluk olarak imza altına alınacak.
DAİŞ’in suçları
*2014 yılında Şengal’e saldıran DAİŞ’in işlediği suçlar sonucunda; en az 5 bin (bazı tahminlerde 3 bin ila 5 bin 500 arası) kişi katledildi; erkekler toplu infazlara, yaşlı kadınlar idamlara maruz bırakıldı.
*6 bin ila 7 bine yakın kadın ve çocuk kaçırıldı, köle pazarlarında “satıldı”, sistematik cinsel şiddete, zorla din değiştirmeye ve işkenceye tabi tutuldu.
*Yaklaşık 400 bin kişi yerinden edildi; yüz binlercesi dağa, Federe Kürdistan Bölgesi’ne veya Rojava’ya sığındı.
*90’dan fazla toplu mezar tespit edildi, hâlâ açılmayanlar var ve binlerce kişi kayıp. ŞENGAL
***
Başika’daki Êzîdîler endişeli
Ninova vilayetinin Başika beldesinde yaşayan Êzîdîlere yönelik tehditler artıyor. Çok kimlikli ve dinli olan Başika’da Êzîdîlerin yanı sıra Araplar, Kakeiler, Hristiyanlar ve Şebekler de yaşıyor. Bu da bölgenin demografik yapısının korunmasını gerektiriyor.
Irak Azınlıklar Federasyonu’nun Êzîdîlerden sorumlu üyesi Sufyan Silo, Ninova’da azınlıkların korunmasının hem federal hem de bölgesel hükümetlerin sorumluluğu olduğunu belirtti.
Başika’daki yardım derneğinin başkanı Celal Fati ise bölgede yapılan demografik değişim planlarına ilişkin şu uyarılarda bulundu: “Önceleri halkın arazileri dışarıdaki kişilere dağıtılmıştı. Bu da bölgenin demografik yapısının geleceği için bir tehdit oluşturdu.”
Celal Fatî, önceki rejim döneminde 107 sayılı Karar uyarınca Şergat, Şorê ve Hemam Elîl bölgelerinden gelen kişilere yaklaşık 300 parsel arazinin dağıtıldığını ve bu önlemin Başika’nın nüfus yapısının değişmesine neden olduğunu söyledi.
Rojnews’e konuşan Celal Fatî, yargı kararlarına ve yürürlükteki yasalara saygı gösterilmesini, mülkiyet haklarının korunmasını, bölge sakinleri arasındaki dengeyi bozacak ve halklar arasındaki bir arada yaşamı engelleyecek her türlü müdahalenin önlenmesini istedi.
Başika ve çevresindeki demografik değişim, DAİŞ saldırılarından önce başlayan göç hareketleriyle şekillendi. 2014'teki DAİŞ saldırıları ise özellikle Êzîdî ve Hristiyan nüfusun yerinden edilmesiyle bu süreci derinleştirdi. Günümüzde bölgedeki tartışmalar; nüfus yapısındaki değişim, mülkiyet hakları ve farklı etnik-dinî toplulukların kimliklerini koruma talepleri etrafında yoğunlaşıyor.
Irak hükümeti ise demografik değişim, mülkiyet ihlalleri ve azınlıkların güvenliği konularında somut çözümler üretmekte yetersiz kalıyor. Bölgedeki silahlı grupların etkisini sınırlandıramayan hükümet, yerinden edilen toplulukların geri dönüşünü sağlamıyor ve tarihsel haklarını korumuyor.
